Iç mekanlarda kullanılan çok yıllık önemli süs bitkilerinin üretme ve yetiştirme tekn

susagaci

[IMG]http://mert.bahcesel.net/agac-sus-bitkileri-yetistirme_dosyalar/image028.jpg[/IMG]













Kaplı Fidanların Sınıflan Göre Çap ve Boylan.

Ek Tablo: 2 (Devamı)

TÜRLER

SINIFI

EN AZ BOY

EN AZ ÇAP





 

 

(cm)

(mm)





Meşe

I

40

5





 

n

30

4





Kestane

I

50

5





 

n

30

4





Ihlamur

I

35

4





 

n

25

3





Ceviz

I

50

8





 

n

30

7





Okaliptüs

I

60

5





Kıbrıs Akasyası

n

40

4





Atkestanesi

I

35

5





Katalpa

n

20

3





Sığla

I

40

4





 

n

30

3

















[IMG]http://mert.bahcesel.net/agac-sus-bitkileri-yetistirme_dosyalar/image030.jpg[/IMG]











[IMG]http://mert.bahcesel.net/agac-sus-bitkileri-yetistirme_dosyalar/image032.jpg[/IMG]











[IMG]http://mert.bahcesel.net/agac-sus-bitkileri-yetistirme_dosyalar/image034.jpg[/IMG]











[IMG]http://mert.bahcesel.net/agac-sus-bitkileri-yetistirme_dosyalar/image036.jpg[/IMG]











[IMG]http://mert.bahcesel.net/agac-sus-bitkileri-yetistirme_dosyalar/image038.jpg[/IMG]

susagaci

[IMG]http://mert.bahcesel.net/agac-sus-bitkileri-yetistirme_dosyalar/image040.jpg[/IMG]













[IMG]http://mert.bahcesel.net/agac-sus-bitkileri-yetistirme_dosyalar/image042.jpg[/IMG]











[IMG]http://mert.bahcesel.net/agac-sus-bitkileri-yetistirme_dosyalar/image044.jpg[/IMG]













[IMG]http://mert.bahcesel.net/agac-sus-bitkileri-yetistirme_dosyalar/image046.jpg[/IMG]

713

[IMG]http://mert.bahcesel.net/agac-sus-bitkileri-yetistirme_dosyalar/image048.jpg[/IMG]











[IMG]http://mert.bahcesel.net/agac-sus-bitkileri-yetistirme_dosyalar/image050.jpg[/IMG]











[IMG]http://mert.bahcesel.net/agac-sus-bitkileri-yetistirme_dosyalar/image052.jpg[/IMG]











[IMG]http://mert.bahcesel.net/agac-sus-bitkileri-yetistirme_dosyalar/image054.jpg[/IMG]

susagaci

Öneri : Bu durum nisbi rutubet düşüklüğü ile de birleşince Caladium türlerinde yaprakların içe doğru bükülmesi gözlenmektedir. Bitkinin ılıman bir ortama alınarak zaman zaman su püskürtülmesi önerilir.- Nedeni: Işık dengesizliği.Öneri : Işık fazlalığında yaprak yüzleri kenarlardan dıştan içe alt tarafa doğru kıvrılır, ışık azlığında ise aksine yaprak, kenarlarından yukarı doğru kıvrılır. Işık alımı dengelenmelidir.Yaprak yırtılmaları ve kırılmaları- Nedeni: Don zararları.- Nedeni: Yaprak yanmaları sonucu.- Nedeni: Işık azlığı. Öneri : Işık azlığı Chlorophytum''larda bariz şekilde yaprak kırılmalarına

yol açar. Bu durumu hava rutubeti azlığı da tahrik eder.

Yaprak saplarında olan kusurlar (kısa kalış, aşağı doğru sarkış)- Nedeni: Fazla ışık yaprak saplarını kısaltır.- Nedeni: Saksı toprağının besin maddeleri bakımından özellikle azotça fakiroluşu.

Öneri : Her iki durumda da Aspidistra' larda yaprak saplarında kısalma oluştuğu gözlenmektedir. Bu etkenler giderilmelidir.

- Nedeni: Işık azlığı yaprak sapını aşağı doğru yöneltir veya yaprak düşüyorizlenimi verir. Öneri : Işığın dengelenmesi.Yaprak deformasyonları- Nedeni: Güneşe hassas türlerin güneşli yerlere konması.Öneri : Bu durum Aechmea türlerinin ve benzerlerinin güneşli yerlere konmasında bariz olarak ortaya çıkmaktadır. Bunların direkt güneş ışınları almayan aydınlık yerlere konmaları gerekir.- Nedeni: Diğerlerinin aksine çok gölgeli yerler.Öneri : Gölge şartlarına dayanıklı bitkiler olarak bilinen Sanseviera'larda dahi çok gölge yerler dar, uzun anormal yapraklar oluşturmaya neden olur.- Nedeni: Yapraklar yetersiz, zayıf ve renksiz. Öneri : Azot gübrelemesi.Yaprakların küçük kalması, gelişememesi- Nedeni: Azot ve fosfat yetersizliği.Öneri : Azot ve fosfat gübrelemesi önerilir, ancak azot gübrelemesinin fazla yapılması da, aksine yaprakları fazla büyütür ve koyulaştırır.539

topraklarda ve rutubetli fakat vejetasyon zamanı durgun su bulunmayan yerlerde iyi gelişirler. Ağır topraklarda iyi bir gelişme yapmazlar. Ilıman rejyonlarda en hızlı gelişmelerini yaparlarsa da sıcak ve oldukça soğuk fakat rutubetli ortamlarda gelişebilirler. Hızlı gelişmeleri, kolay büyümeleri onları, verimli kavak plantasyonları yanında, kentlerimizde de yaygın şekilde yetiştirmeye ve kısa zamanda fonksiyoner olmak üzere rüzgar perdeleri olarak çok kullanılmaya iten nedenler olmaktadır (özellikle P. euroamericana melezleri).Ancak kavaklar hızlı büyümeleri, kısa zamanda gelişmiş boylu yeşil alanlar oluşturmalarına karşılık kısa ömürlüdürler, ilerleyen, yaşlarda gövde ve dal çürüklükleri yapmaktadırlar. Bunun sonucu fırtınalarda ani devrilerek veya kırılarak kent ve yollarında tehlikeli kazalara neden olabilmektedir. Sathi ve sık bir kök gelişimi oluşturduklarından pis su ve drenaj kanallarını kolaylıkla tıkayabilmekte ve beton kaplamaları kaldırarak problemler yaratabilmektedirler90. Ayrıca dişi ağaçların ilkbaharda saçtıkları pamuklu küçük tohumcukları havada uçuşarak insanları etkilemekte allerjik hastalıklara neden olabilmektedir. Yazın ortasından itibaren yaprak dökmeye başlayarak bunu sonbahar sonuna kadar devam ettirmeleri de cadde, meydan ve yolların kirlenmesini ve dolayısıyla devamlı temizlik işçilerinin çalışmasını gerektirmektedir. Bu nedenle K. Amerika'nın bazı kentlerinde Kavak dikimleri yasaklanmıştır. Ancak bugün hızlı büyümeleri yanında, fidanlarının kolay bulunması, kolay yetiştirilebilmesi, hava kirliliklerine dayanmaları ve yeşil alanları çok kısa zamanda doldurmaları nedeniyle kentlerimizde geniş ölçüde yetiştirilmektedirler. Her iklimde yetiştirilebilmeleri, onların ağaçsız Anadolu kentlerimizde yeşilin bir kurtarıcısı olarak kullanımlarına yol açmaktadır. Bu durumda sözkonusu sakıncaları dolayısıyla onları yasaklamak veya kullanmamak ülkemiz şartlarında önerilemez. Ancak yerlerine yeni ve uygun türler getirilerek bunlar yetiştikçe mevcut kavakları etap etap uzaklaştırmak yoluna gidilmelidir. Ayrıca pamuklu tohumlarının zararlı olmaması için de kentlerde erkek ağaçların dikimine yer verilmesi, budamalarının başlangıçtan itibaren tedrici yapılması ve böylece çürümeye zemin oluşturacak kalın budak yaraları ve diğer mekanik yaralara neden olunmaması, periyodik kontrollarla yaşları ilerlemiş, gövde ve dallarda çürüklükler oluşturmuşlarsa zamanında uzaklaştırılması, onların kentlerdeki zararlı etkilerini büyük ölçüde önleyebilecek en önemli önlemlerdir.Karakavak melezlerinin, 7-8 m boyunda çıplak köklü 3 yaşında veya kökü 1 yıl daha yaşlı fidanlar olarak büyük boyutlu çukurlarda derin dikim yöntemleri uygulayarak ve çukurları organik gübre ile yeterli ölçüde takviye ederek dikilebi-90. Ürgenç, S 1990: Genel Plantasyon ve Ağaçlandırma Tekniği (ARBORlKÜLTÜR), I.Ü. Orman Fakültesi Yayın No. 3644/407.

rak kullanılabilir. Peyzaj çalışmaları bakımından önemli olanlar içinde ülkemizde Saplı meşe (Q. robur), Saçlı meşe (Q. cerris), Sapsız meşe (Q. petraea) ve Doğu Karadeniz meşesi (Q. pontica) doğal olarak bulunmaktadır. Bunlar dışında yabancı tür olarak da ülkemize girmiş olan Kızıl meşe (Q. rubra), Bataklık meşesi (Q. palustris) ve bazı meşe formları sözkonusu olmaktadır.Meşeler çok geniş bir yayılış ve türlere göre de bazı farklılıklar gösterirler. Q. robur serin yaz ve ılıman kışlı yerlerden çok sıcak ve sert kışlı iklimlere kadar oldukça geniş bir yetişme olanağına sahiptir. Buna karşılık Q. petraea sert kışların hakim olduğu yerler için önerilmez. Q. rubra da ılıman yörelerden kara ikliminin hakim olduğu yerlere (-40°C soğuklara) kadar yetiştirme şansına sahiptir. Q. palustris de esas itibariyle sulak, bataklık sahalarda iyi yetiştiği gibi, kurak soğuk yerlerde de yetişebilmekte olup daha piramidal şekillidir.Toprak istekleri olarak Q. robur'lar Q. petraea'lara nazaran daha rutubetli mekanları tercih eder ve ağır balçık ve kil topraklarında iyi gelişirler. Q. rubra' nın toprak istekleri ise bizim yerli türlerimizden daha azdır. Ancak ilkbahar donlarının fazla etkili olduğu yerlerden ve çok ağır, ıslak topraklarda bunları dikmekten kaçınmak isabetli olur.Meşeler genellikle geniş dallanma yaparlar. Soliter ağaç olarak parklarda etkin olurlar. Sonbahar yaprak renklenmeleri güzeldir. Özellikle Q. palustris vc Q. rubra sonbaharda kızıl renkte fevkalade güzel yaprakları ile peyzaj bakımından büyük değer ifade ederler. Q. palustris daha piramidal şekliyle yol ve caddeler için çok vaad edicidir. Bu her iki tür de ülkemizde iyi yetişebilmekte ve peyzajda büyük gelecek vadetmektedirler. Meşeler seyrek gölgelemeleri dolayısıyle altlarından çim ve çeşitli yer örtücülerin de gelişmesine imkan verirler.Peyzajda meşelerin topraklı fidanlarının kullanılması tercih edilmelidir. Ülkemiz fidanlıklarında boylu meşe fidanı temini çok zor olmasına karşılık ithal fidanlıkları kanalı ile 9-12 m boylara kadar 7 kere repikaj görmüş, 4-9m tepe genişliğinde ve çeşitli formlarda (daimi yeşil yapraklı tij'ler, Fastigiata formları v.s.) topraklı vekaplı fidanlarını temin etmek mümkündür.Bütün meşe türlerinde tohumdan üretme esastır. Tohumların sonbaharda toplanmasına müteakip ekilmesi uygun olur. İlkbaharda ekilecekse ekseri türlerde meşe palamutları ekim zamanına kadar 2-3 ay soğuk katlamaya alınmalı veya tohum saklama tekniğinde verilen esaslara göre muhafaza edilmelidir. Kızıl meşe için katlama süresi daha kısa (1-1,5 ay) tutulmalıdır. Rutubetini kaybeden tohumlar kısa sürede çimlenme yeteneklerini de kaybederler. Meşelerde çelikle yetiştirme güçtür. Ancak aşı ile genç bireylerden alınan kalemlerle aynı tür anaç kullanılarak dilcikli yarma aşı ile üretme yapılabilir.

terimiz Aksöğüt veya Köy söğüdü (S. elaeagnus) en önemlilerini oluşturur. Peyzaj çalışmalarında kullanılan yabancı türlerin ise başında Salkım söğüt (S. babylo- nica), Turbişon söğüdü (S. matsudana var. Tortuosa veya Novajo) gelmektedir.Söğütler genel olarak hem sıcak ve hem de, ılıman veya soğuk iklimlerde yetişebilmektedir. Işık ağacıdırlar, bazı türler ise (S. matsudana Novajo gibi) çok kurak koşullarda yetişebilmekle beraber, esasta nem istekleri fazladır. Durgun suya ve drenaj güçlüklerine en fazla dayanan türlerdirler. Toprak havasının oksijen konsantrasyonunun sıfır olduğu durumlarda bile, normal havalanma koşullarındaki kök büyümelerinin % 50 'sini gerçekleştirebilmektedirler. Bu itibarla dere, nehir ve göl kenarları, ıslak bataklık sahalar için önerilirler. S. babylonica özellikle havuz kenarları, park ve bahçelerde çok dekoratif bir görünüm yaratır. İlk dikildiklerinde kazık kullanma uygun olur, hızlı büyür ancak kış buzlanması zarar verir.S. alba 'ya ülkemizde her tarafta sulak yer ve tarla kenarlarında çok rastlanır. Bu söğüdün portakal sarısı genç sürgünleriyle dikkati çeken varyetesi altuni söğüt (S.a. var. vitalina) ile kış aylarında genç sürgünleri koyu portakal sarı olan S.a. cv. Chemıerina ve uzun ince altın sarısı sürgünleri aşağıdoğru sarkan S. a. vitellina pendula güzel dekoratif sürgün renklerine sahiptirler. Bu ilgi çekici sürgün renklerini muhafaza etmek için 2-3 yılda bir kuvvetli budanmalıdırlar.Söğütlerin dalları gevrek olduğundan dolayı kırılır, bu nedenle cadde ve evlerin yanına dikilmemelidir. 3-4 yaşında 2-4 m boyunda çıplak köklü fidanları ile başarılı dikimler yapılabilir. Rutubetli topraklarda hızlı bir büyüme gösterirken hastalıklara da oldukça dayanıklıdırlar. Ancak büyüme yavaşlayınca genelde hastalıklara karşı hassasiyetleri artar. Özellikle ağaçta top top görülen yumrular veya galler (Eriophyes triradiatus) zararlıları çirkin görünümleri ile dikkati çeker. Bunların zamanla toplanıp yakılması gerekir.Erken ilkbaharda dikilen sert çeliklerle kolaylıkla üretilirler. Üretimlerinde*ki işlemler aynen kavaklarda olduğu gibidir.

susagaci

Sophora japonica (Japon Sof orası)Ülkemizde süs bitkisi olarak getirilip park ve yollarda, tren istasyonlarında kirli havadan etkilenmediği için de fabrika çevrelerinde kullanılmaktadırlar. So- fora'lar derin kökleri sayesinde kuraklığa ve sıcağa dayanma gücü ile Akdeniz yöresinde özellikle Atina'da en başarılı yol ağacı olma niteliği göstermiştirJ)X. En düşük sıcaklığın -20°C'nin altına düştüğü yöreler için önerilmez. Işık ihtiyacı yüksektir. Drenajı iyi yerlere ve balçık topraklara dikilmelidirler. Sarkık formları (S.j. pendula) da parkçılıkta çok kullanılır. Asgari 2-4 yaşında 1,5-2 m boyunda91. Chronopoulos, J. and Chronopoulos, S.A. 1982: Tree Planting in Mediterranean Towns and Cities. -Garten und Landschaft, Vol. 92, No, 7.
593

Ihlamurlar genelde en iyi gelişmeyi gevşek, nemli, besin maddelerince zengin, derin topraklarda yaparlar. Rutubetli yerlere dikimleri iyi gelişmelerini sağlar.Peyzaj uygulamalarında en çok kullanılan türlerinin yetişme ortamı ayrıcalıklarına biraz daha inersek;T. tomentosa 'nın ülkemizin hava rutubeti yüksekçe olan kuzey yarısında iyi gelişebileceği, güneyde beklenen neticeyi vermeyeceği hesaba katılmalıdır. Bu tür toprak reaksiyonu olarak 6.5 - 7.5 pH'ı tercih eder. Özel bir toprak isteği olmamakla beraber rutubetli balçık veya kum topraklarda iyi büyür. Rüzgara, tuza ve hava kirlenmelerine dayanıklıdır. Sığ kök sistemi dolayısıyle dikimi itinalı yapılmalıdır. T. tomentosa, T. cordata 'nın aksine T. platyphyllos gibi gençlikte hızlı büyür. Geniş bir tepeye sahiptir ve yaprak nitelikleriyle çok kıymetli bir çok ve yarı gölge ağacıdır. Bu nedenle parklarda, geniş yeşil sahalarda soliter ağaç olarak, cadde ve yollarda da yol ağacı olarak çok popülerdir.T. platyphyllos yetişme ortamı istekleri en yüksek olanıdır. İyi toprak, bol ışık ve sıcaklık ister. Hızlı büyür ve kuvvetli kazık kök yapar, uzun ömürlü olan ıhlamurlar içinde bilhassa bu tür, bu açıdan da dikkat çekici olup tarihi ağaçların bir kısmı bu türden oluşmaktadır. Ayrıca peyzaj uygulamalarında makbul olan Com- pacta, Fastigiata, Aurea formları da sözkonusudur.T. rubra ise ülkemizde güney yörelerimize en fazla sokulan ıhlamurdur. Dekoratiftir.T. cordata da Avrupa 'dan bize intikal etmiştir. Soğuğa en dayanıklı ıhlamur türüdür. Başlangıçta yavaş büyüyüp sonra büyümesi hızlanır (T. tomentosa'nın aksine). Yarı gölge şartlarına uyum sağlar (T. platyphyllos'un aksine). Peyzajda T.c. pyramidalis formları da iyi bilinir.İhlamurlar simetrik güzel şekilleri, kokulu çiçekleri ile uzun yıllardan beri Avrupa ve Amerika 'nın büyük şehirlerinde park ve caddelerde aile ağacı olarak, özellikle aşırı sıcak ve soğuğa kaçmamak üzere rutubetli ılıman yörelerde çok yaygın şekilde kullanılmaktadır. Şehir koşullarına da oldukça toleranslıdırlar. Asgari 3-5 yaşında 1,5-2 m boyunda çıplak köklü fidanları başarı ile dikilebilir. Ülkemiz fidanlıklarında bunlardan daha boylu fidanlar bulunabilirse de, bunlar ne yazık ki yeterli miktarda repikaj görmedikleri için dikim başarıları risklidir. Buna karşılık 9-12 m boyda, 4-5 m tepe genişliğinde 5-6 kereden fazla repikaj görmüş dikim başarısı yüksek, ağaç boyutlarına ulaşmış çeşitli türlerden ıhlamur fidanlarını ithal fidanlıkları vasıtasıyla temin etmek mümkündür (Resim: 73). Bu şekilde ağaç boyutlarında temin edilen çok boylu fidanlar dikildikleri aynı yıl güzel manzaralı bir balkon veya alçak bir terası o yıl içinde güzel gölgesi dekoratif

havasına da dayanıklıdır. Dikimlerde topraklı veya kaplı fidanlarının kullanımı önerilir. Dikim çukurlarına bolca organik madde ilave edilmesi gelişmesine çok müsbet etki yapar. Dikimden sonra gövde etrafını malçlaına fayda sağlar. Yaprak nodlarından budanarak kompakt formunu koruması sağlanabilir.Yumuşak, yarı odunlaşmış çelikle yazın başından itibaren sonbahara kadar uzunca bir periyot köklendirmeye alınarak üretilebilir. Çelikler açıkta gölge bir mahalde yetiştirilebilir. Şişleme köklenmeyi hızlandırır.Azalea (Açelya) Türleri (Resim: 211-15)Rhododendron 'un bir alt cinsi olarak kabul edilmektedir. Birçok durumda da bazı Rhododendron türleri ile aynı isim veya değişik isim altında anımsanır. Örneğin A. albrechtii, Rhododendron albrechtii olarak, A. amonea = R. obtusum "Amoenum "de olduğu gibi. Ülkemizde açelya olarak çağrılan Azelea 'lar, Rhododendron türlerinden farklı olarak önemli bir kısmı daha küçük boyutlarda bitkiler olarak kaplarda iç mekan bitkileri şeklinde değerlendirilmektedir. Birçok uygulamacı botanik ve bilimsel yaklaşımla oldukça komplike olarak bilinen bu ayrım konusunda Azeleaların daha küçük, kompakt, Rhododendronların ise daha boylu, yaprak hacmi daha büyük ve iri kümeler halinde çiçekler oluşturması şeklinde bir ayrımı kabul etmektedirler. Ancak açık alanlarda da yetiştirilen Azele- alar gene de çoğu defa Rhododendronlarla iç içedirler.Azeleaların bir kısmı daimi yeşil kalırken bir kısmı da kışın yapraklarını dökerler. Yapraklarını döken Azelea'lar soğuğa büyük ölçüde dayanırlar (-29°C'ye kadar), fazla sıcak zonları sevmezler. Daimi yeşil yapraklılarının ise soğuğa dayanıklılığı daha azdır. Bunlardan sıcak yörelerde yetiştirilebilen türler (A. Belgi- an indica, Southern Indica, Rutherfordiana gibi) -7°C'ye kadar dayanabildiği halde daha ılıman yörelerde yetişen gruplar ise -18°C'ye kadar dayanabilir.Buna karşılık doğrudan Rhodedondron ismiyle anımsanan diğer alt cinslere bağlı Rhodedondrönlar içlerinde ılıman ve sıcak rejyonlarda yetişenler olduğu gibi Sibirya 'ya veya Kuzey Norveç 'e kadar yayılış gösterenleri de vardır.Azeleaları da içeren Rhododendron cinsi, bitki aleminde ve peyzajda çok geniş yer tutan bir taksondur. Bu konuda özel yayınlar veya bitki sistematiği ile ilgili yayınlarda çok geniş bilgi verilmektedir².Azelea türleri için Rhododendron türlerinin yetiştirme ve üretimi konuların*da verilecek bilgiler de geçerlidir. Bu bilgiler geniş şekilde Rhododendronlar ele92. Berg, J. uııd Heft, L, 1969: Rhododendron. Verlag Eugen, Ulmer, Stuttgart. -Krüssmann, G. (Translated by Epp, M.E.), 1984: Manuel of Cultuveted Broad-Leaved Trees and Shrubs. Vol. III Sayfa 119-196 Batsford Ltd, London.

tohumları kışın seralarda kasa içinde veya ilkbaharda gölgelendirilmiş soğuk ca- mekânlarda ekilerek çoğaltılır. Kısmen odunlaşmış yeşil çeliklerle de özellikle yaz başlarında camekânlarda kolayca köklendirilebilir.

susagaci

Calycanthus praecox (Chimomanthus praecox)Kışın yaprağını döken, Ocak-Mart aylarında çok güzel ve kuvvetli kokulu sarı çiçekleriyle dikkat çeken bizde Calycanthus diye bilinen bu tür gerçekte Chi- monanthus cinsine bağlı C. praecox'dur. Çelik ve tohumla yetiştirilir (Bkz. Chi- monanthus türleri).

Caragana TürleriBoylu, soğuğa çok dayanıklı, dağınık formda, çit veya soğuk yörelerde kar ve rüzgar perdesi olarak kullanılabilen, sıcağa, kurağa ve rüzgara karşı dirençli sık büyüme yapan boylu bir çalıdır. Geç ilkbaharda sarı kokulu çiçekler oluşturan C. arborensens en yaygın kullanılan türüdür. Özellikle bu türü rüzgarlı yerlerde çok etkin bir çit oluşturabilir. Güneşli veya yarı gölge, kumlu topraklarda, kurak veya drenajı iyi rutubetli yerlerde yetişebilir. Kazık köklü olduğu için dikimleri itina ister. Budama daha sık bir büyüme sağlar. Ancak çiçekler geçen senenin sürgünleri üzerinde oluştuğundan çiçeklenme tamamlandıktan sonra budanmalıdır- lar. Bu işlem de sürgünlerin 1/3 kısmı alınarak yapılmalıdır.Üretimleri geç ilkbahar yahut yaz başlangıcında genç bireylerden alınan yumuşak çeliklerle veya yaz ortasıyle yaz sonu arasında alınan yarı odunlaşmış çeliklerle veya yapraksız dönemde alınan sert çelikler veya kök çelikleri köklendiri- lerek yapılabilir. Pendula formlar ise aşı ile yetiştirilmektedir. Çok sayıda üretim, yaz sonu veya ilkbahar ekimi ile de gerçekleştirilebilir. İlkbaharda kuru tohum ekimden önce ılık suda 12 saat şişirildikten sonra ekilmelidir.

Caryopteris TürleriSonbaharda çiçeklenen (mavi renkte) ender çalılardandır. Avrupa'nın her yerinde yetiştirilebilmektedir. Ancak fazla soğuk olan yerlerde tepe donmaları gözlenirse de erken ilkbaharda kök boğazının 5-10 cm üstünden kesilerek tekrar sürmeleri sağlanabilir. Geç sonbaharda malçlayıp ilkbaharda malçı kaldırarak da soğuk yerlerde koruyucu önlem alınması fayda sağlar.Güneşli, kurak ortamlarda yetişmekte, alkaleıı toprakları tercih etmekte ve özellikle kireçli topraklar daha uygun olmaktadır, iyi drene edilebilen rutubetli yerlerde de yetiştirilebilmektedir. Dikimlerini ilkbaharda yapmalıdır. Budamalarla bol sürgün oluşturmak suretiyle çiçek verimi arttırılabilir.Üretimleri ilkbahar sonu veya yaz başında alınan yumuşak çeliklerle veya Ağustos'ta yarı odunlaşmış çelikler köklendirilerek yapılabilir.605

Cytisus (Sarı salkım) Türleri (Resim: 211-20)Kışın yapraklarını döken veya herdem yeşil kalan, sarı, kırmızı, pembe, mavi veya mor çeşitli renkte çiçeklere sahip bir kültivarları olan boylu çalı veya küçük ağaç formunda bir çalıdır, çeşitli tür, hibrit veya kültivarları peyzaj çalışmalarında geniş olarak kullanılmaktadır.C. laburnum (Adi sarı salkım) ve C. alpinus (Dağ sarı salkımı) ülkemizde doğal olarak yetişmektedir. C. alpinus 'un altın sarısı yapraklara sahip olan C.a. au- reum varyetesi de park ve bahçelerde çok kullanılmaktadır. Bunlar dışında yabancı tür olarak peyzaj yönünden en önemli taksonları C. nitricans (yazın açan sarı çiçekleriyle), C. purpureus (mavi, mor çiçekleriyle) ve çeşitli hibrit veya kültivarları ile aranan türlerdir. Salkımlar sarılıcı olarak da yer örtücü olarakda geniş şekilde kullanılır.Ülkemizde en çok yetiştirilen C. laburnum Mayıs ayında açan ve aşağı sarkan sarı çiçekleriyle dikkati çeker.Sahil yörelerimizde rahatlıkla yetiştirilebilmekle beraber iç kesimlere de oldukça uyum gösterebilmektedir.Bol güneş arar, kuru ve az rutubetli fakat iyi drenajlı yerlere dikilmelidir. Ancak fazla verimli ve çok rutubetli topraklar vejetatif gelişimini hızlandırırsa da çiçek verimi hızla düşer. Güneşe olduğu kadar, rüzgar ve sahil koşullarına da dayanıklıdır. Özellikle güney bakılarda, hafif kumlu ve kısmen çakıllı, nötral ile asit arası reaksiyonda topraklarda iyi bir çiçeklenme ve gelişme yapar. Köklerindeki azot bakterileri kana Uy le havanın serbest azotunu bağlayarak toprağın azot içeriğini arttırır ve İslah eder. Hızlı büyür.Dikimlerde çıplak köklü büyük fidanların başarı şansı zayıftır. Kaplı ve küçük fidan satın alarak bunların kullanılması ve erken ilkbahar dikimi yapılması daha uygun olur. Böylece ikinci yıldan itibaren çiçeklenme başlar. Budanmalarında uygulanan teknik çiçek verimi bakımından önem taşır. Budanmaları, çiçekler geçen yılın sürgünlerinde oluştuğundan sonbahar, kış ve erken ilkbaharda yapılmalıdır. Aksi halde o yıl çiçek açmaz (bu konuda C. nigricans tamamen bir istisna oluşturur. Onun çiçekleri yeni sürgünler üzerinde oluştuğundan, erken ilkbaharda yapraklar görülmeden önce budanmaları gerekir). Budamada sürgünlerin 2/3 'ü alınmalıdır. Bir yıldan daha yaşlı sürgünler budanmalıdır. Yaşlı bir sarı salkım dipten kesilirse yeni sürgünler oluşturmaz, bu takdirde söküp yerine genç bit*kiyi dikerek yenilemek en uygun yoldur.Özellikle kıymetli hibrit veya kültivarlar ilkbahar sonunda alınan yumuşak çeliklerle veya daldırma suretiyle vejetatif yoldan üretilebilir. Bol miktarda üre-

Avrupa '/un her yerinde yetişebilecek kadar soğuğa dayanıklıdır ancak kuzeyde ekspoze yerlerde çiçekler geç ilkbahar donlarından zarar görür. Ilıman yörelerde iyi yetişir. Güneş veya yarıgölge koşullarında yetiştirilebilir toprak seçmez. Ancak bütün türleri verimli, killi, rutubetli toprakları tercih eder.Soğuk yerlerde ilkbahar dikimi tercih edilmelidir. Bu gibi yerlerde geç ilkbahar donlarından zarar gören sürgün uçları zamanında uzaklaştırılmalıdır. Asıl budama çiçeklenme bittikten sonra yapılmalıdır. Yaşlı sürgünler uzaklaştırılırsa çiçek verimi ve kalitesi de yükselir.İlkbaharda odun çelikleri veya camekânda yaz başlarında dikilen yumuşak çeliklerle veya yaz sonunda kısmen odunlaşmış çeliklerle kolaylıkla üretilebilirler.

Elaeagnus (İğde) Türleri (Resiem: 221-22)Ülkemiz park ve bahçelerinde hem yaprağını döken yerli tür (E. angustifolia) ve hem de yaz kış yeşil kalan, (E. macrophylla ve E. pungens) türleri boylu çalı veya küçük ağaç halinde yetiştirilmektedir. Özellikle E. pungens'in altın sarısı alacalı yapraklısı (E.p. aurea), E.p. maculata ve E.p. reflex'e gibi peyzaj değeri yüksek olan varyete ve kültivarlarına rastlanmaktadır.İğdeler gerek sahil yörelerimizde tuza ve rüzgara dayanıklılıkları ile büyük önem taşıdığı gibi, hem de gümüşi yaprak renkleriyle kurak tç Anadolu peyzajından büyük ağırlığı olan bir taksondur. E. angustifolia, E. purgens'e nazaran soğuğa çok daha dayanıklıdır. E. pungens'leri ancak ılıman ve sıcak yörelerde hatta çok sıcak ve kurak koşullarda yetiştirmek mümkündür. Özellikle bazı iğde türleri (E. longipes kentlerin kirli havasına da çok dayanıklı ve aynı zamanda kiraz gibi kırmızı meyvalarıyle) ilgi çekicidir.İğdeler güneşli, kurak veya iyi drene edilebilen yerlerde gelişme şansına sahiptirler. Buna karşılık kışları ılıman, yazları serin ve rutubetli olan yerlerde iyi gelişmezler. Normalde hızlı büyürler. Budamaya nadiren ihtiyaç gösterirler. En fazla kullanıldıkları perde tesislerinde duruma göre 0.9-1,5 m arasında değişen aralıklarla dikilmeleri uygundur.İğdeler yumuşak çelik veya tohumla yetiştirilir. Tohumlar sonbaharda ekilir veya 2-3 ay soğuk katlamadan sonra ekilir. Bazı tohumlarda 30-60 dakika sülfi- rik asitle işlem kabuktan kaynaklanan çimlenme engeli için etkili olmaktadır.

susagaci

Enkianthus TürleriKışın yapraklarını döken ve ülkemizde yetişmeyen, ilkbaharda beyaz (E. pe- rulatus) veya sarımsı beyaz ve etrafı kırmızı çiçekleri (E. campanulatus), sonbaharda güzel yaprak renklenmeleriyle ilgi çeken boylu çalılardır.

Sahil rejyonları yanında iç kısımlarda da soğuğa dayanıklı olarak yetiştirilebilir. İyi güneş gören yerlere ve drenajı iyi topraklara dikilmelidir. Verimli topraklara kıyasla fakir topraklarda ağaç formunda boylanmasından ziyade, daha yaygın formda bir büyüme gösterir. Kayalık, meyilli, güneşli bakılara kolay uyum sağlar. Toprağı azotça besleyip İslah eder. Dikimi kolay ve dış şartlara dayanıklı bir çalıdır. Çıplak köklü veya topraklı fidanları dikilebilir. Tuz ve rüzgar etkilerine iyi dayandığı için çit ve rüzgar perdeleri tesisinde, kumların stabilizasyonun- da başarı ile kullanılabilir.Kök sürgünleri veya kök çelikleriyle üretilebildiği gibi daldırma yöntemleriyle de üretilebilir. Tohumla üretimde de doğrudan sonbahar ekimi yapmak veya katlamaya alarak ilkbaharda ekmek uygun olur. Ancak tohumdan yetiştirmelerde erkek veya dişi bireylerin üretimi tesadüfidir.

Hydrangea (Ortanca) TürleriOrtancalar zengin topraklar ve yarı gölge şartlarında en iyi gelişmelerini yaparlar. Soğuğa oldukça hassas türlerdir. Ancak boylanan (H. arborescens)ler büyük çiçekli (H. macrophylla) diğer ortancalara nazaran soğuğa daha dayanıklıdırlar.Her iki türün de çeşitli form ve hibritleri vardır. İspanyol ortancası olarak bilinen Türkiye 'de yeni yeni kullanım yeri bulan ortancalar ise daha küçük ve koyu çiçek ve yaprakları ile güneşe ve susuzluğa daha dayanıklıdırlar. Ortanca türleri içinde (H. involucrata) da sulanmak şartıyla güneşli kesimlerde yetiştirilebilir.Ortancalarda toprak pH'ı değiştirilmek suretiyle çiçeklerde pembe veya mavi renklenme sağlanabilir. Alüminyum sülfatla yapılan bir gübreleme ile pH düşülerek çiçek renkleri pembeden mavi eflatuna dönüşmesi sağlanabilir. Bunun için fidanlar ilkbaharda büyümeye başlarken 0.5 kg alüminyum sülfat 25 it. suda eritilerek iki hafta ara ile toprağı şişirecek ölçüde iki kere verilmesi as id it ede 0.5 pH derecesi düşme sağlar. Ve çiçeklenme mevsiminde çiçeklerde mavi renk oluşur. Aksine pembe renk arandığında ilkbaharda veya sonbaharda toprağa verilen 10 m2 için 2.5 kg toz halinde kireç taşı mavi rengi pembeye dönüştürmek için yeterlidir.Ortancalarda budama zamanı da önem taşır ve türe göre değişir. H. arboren- cens büyüme başlamadan evvel erken ilkbaharda budanmalıdır, bu suretle o yıl bol çiçek yapması sağlanır. Yalnız kuru çiçeklerin alınması ile yetinilip gerçek anlamda budama yapılmaz ise çiçekler bol fakat küçük olur. Yerden 10-15 cm yükseklikte yapılan budamalardan sonra ise o yıl 40 cm kadar boyda sürgünler verir ve bunlar da bol ve yoğun çiçeklenme zamanında yağmurda yere yatarlar. Çok617

Lonicera (Hanımeli) TürleriÇalı, küçük ağaç ve sarılıcı olmak üzere çeşitli formlarda yapraklarını döken veya daimi yeşil kalan türce çok zengin bir taksondur. Ülkemizde doğal olarak yetişen çeşitli türleri mevcuttur. Bahçeler için çalı tipinde olup yapraklarını döken veya L. periclymenum gibi sarılıcı odunsu gövdelere sahip hanımelleri çok kullanılmaktadır.Tamamiyle güneşte veya yarı gölge şartlarında yetişebilen hanımelleri her cins bahçe topraklarına dikilebilir. Kentlerin kirli havasına ve çeşitli koşullarına dayanıklıdır.ilkbaharda çok erken vejetasyon devresine girdiklerinden (özellikle kış hanımelisi) sonbahar dikimi uygundur. Bakım gereksinimleri azdır. Budanmaları yaşlı ve kuruyan dallar alınmak suretiyle yapılmalıdır.L. xylosterum türü ve bu türün sarı çiçekli (L.x. lutea) varyetesi ile L. orien- talis türü ve bu türün L.o. caucasica ve L.o. longifolia formları ile L. periclymenum türünün yaprakları sarı alacalı olan L.p. aurea ve çiçeklerinin dış kısmı koyu kırmızı renkte dekoratif formları olan L.p. serotina ve L.p. var. glauca-hirto çok makbul tür ve formlar olarak ilkbahar başlarında alınan odunlaşmış sert çeliklerle veya yaz sürgünlerinden alınan yumuşak (yeşil) çeliklerle camekan altında kolaylıkla köklendirilebilirler. Tırmanıcı tür ve formlarda daldırma da çok başarılı olur. Nemli toprakla temas ettiği her yerde köklenirler. Tohumlu üretme ise çimlenme engeli dolay isiyle oldukça karışıktır. Zira bazı türler çift engelli (kabuk ve embriyo dinlenmesinden doğan) bazıları tek veya bazıları da engelsizdir. Buna göre işlemler çok değişik olur.

Maclura pumiferaMaclura cinsinin tek türü M. pomifera kışın yaprağını döken, dikenli bir ağaç türüdür. Ayrıca dikensiz olan bir varyetesi (M.p. inermis) de vardır.Avrupa'da ve ülkemizde canlı çit ve süs bitkisi olarak yetiştirilmektedir. Değişik toprak türlerine sahip yerlerde yetişmekle beraber rutubetli yerlerde daha iyi bir gelişme gösterir.Maclura cinsinin tek türü olan bu türün portakal gibi olan meyvaları yerden toplanıp tohumları çıkarılır. Tohumlar 1 ay soğuk katlamada bırakıldıktan ve 2 gün suda şişirildikten sonra ilkbaharda açık alanda ekilerek üretimi yapılır. Yaz başlarında yeşil çelikle veya kök çelikleriyle üretme de mümkündür.

Mahonia(Mahonya) Türleri (Resim: 221-29)Derimsi, kenarları kaba düşü herdem yeşil çalılar olarak Mahonia'lar yap-

gulamalarında kullanılabilirler. Bambular toprak seviyesinde veya biraz altında yatay olarak büyüyen rizomlar bölünerek kolaylıkla çoğaltılabilirler.

Opuntia ficus indica (Hint inciri)Güney ve Batı Anadolu 'nun sahil yörelerinde yetiştirilen, yassı el şeklinde etli yaprakları olan bu tür frenk inciri olarak dfi anılan sukkulent bir bitkidir. Sarı çiçekleri yanında esas meyvası için yetiştirilmektedir. Opuntia cinsinin O. micro- dasys ve O. marnieriana gibi türleri dikkati çeken çiçekleri, etli, uzun şerit gibi büyük yaprakları dolayısıyla daha dekoratif görünümleriyle iç mekanlarda da yetiştirilirler. Vejetatif yoldan kolayca üretilebilirler. Kesilen parça kuruyuncaya kadar bekletilip kum ve perlit içine dikilerek üretilebilir.

Yucca (Avize çiçeği) Türleri (Resim: 221-36)Bazıları boylu ve gövdeden çıkan yaprakları50-100 cm boylara kadar ulaşan (Y. aleofolia) sert yapraklı odunsu bitkilerdir. Büyük bir avizeyi andıran beyaz çiçek kuralları ile ılıman yörelerimizde ve Akdeniz'de dekoratif bir süs bitkisi olarak kullanılan Yucca'lardan Güneyde, Ege'de ve İstanbul'da özellikle Adalarda park ve bahçeleri süsleyen Y. flamentosa oldukça yaygın bir türüdür. Bu tür iyi güneş gören yerlere, vasat nitelikteki topraklara dikilirlirse iyi bir gelişme gösterirler. Kapalı mekanlarda da kullanılan formları olan Yucca'lar (Y. elephantipes) yavrulardan kolaylıkla üretilir.*

*
Diğer odunsu bitkiler olarak tırmanıcı bitkileri de bu grupta ele alabiliriz. Bunların belli başlıları aşağıda verilmiştir.

Ampelopsis TürleriKışın yaprağını döken ve sülükleri yardımıyle tırmanan bu cinsin sonbaharda yaprakları dökülmeden evvel çok giizel kırmızı bir renk alan veya yaprakları beyaz paneşeli olan çeşitli dekoratif türleri vardır. En çok park ve bahçe duvarlarında süs bitkisi olarak A. veitchii, A. cordata, A. sieboldii (Asma yapraklı), A. si- eboldii variegata (alacalı), A. heterophylla, A. quinquefolia (çardaklar için kullanılan beş yapraklı Amerikan sarmaşığı), A. orientalis (Anadolu duvar sarmaşığı) en çok kullanılan türleridir.Güzel sonbahar renklenmeleri yaparlar, duvar, parmaklık ve ağaçlara saldı- rılabilirler. Kayalık yerlere uyum gösterip güneşli, aydınlık yerlerde hızlı büyürler. Hafif toprakları tercih ederler. Yılda bir kere karışık gübre verilmelidir. Bazı seneler erken ilkbaharda yapılan budamalarla onları şekillendirmek ve yönlendirmek mümkündür.

süre içinde çiçeklenebildiği gözlenmektedir. Çiçeklenme zamanı sulamayı azaltmak uygun olur.Rodos sarmaşıkları yazın veya sonbaharın başlangıcında ökçeli çeliklerle sıcak yörelerde açıkta, gölgede veya kışın seralarda çeliklerle şişleme altında kolaylıkla yetiştirilebilir. Özellikle yan sürgünlerden alınan çelikler en iyi sonucu vermektedir.

susagaci

Clematis (Orman asması) Türleri (Resim: 221-39)Özellikle kırmızı, pembe veya koyu violet mavi çiçekleriyle italyan orman asması denilen C. viticella ve bunun beyaz çiçekli formu (C.v. albiflora), mavi violet formu (C.v. coerulea), şarap kırmızı renkli (C.v. kermesina), Purpur kırmızısı (C.v. purpurea) ve çiçekleri büyük karmen kırmızısı (C.v. rubra grandiflora) ile ayrı tür olarak büyük beyaz çiçekli (C. lanuginosa)-menekşe renkli çiçeklere sahip (C. patens) ve leylak rengindeki çiçekleriyle dikkati çeken (C. violaca) tür ve- formları peyzaj uygulamalarında tırmanıcı olarak büyük yere sahiptir. Bunlar duvarlara, örgü çit ve perdelere sardırılarak dekoratif görünümler oluşturulabilir.Türlere göre soğuk veya sıcak rejyonlarda veya hem sıcak ve hem de soğuk (C. texensis gibi) rejyonlarda yetiştirilebilirler. Genelde daimi yeşiller soğuktan daha fazla etkilenirler. Kökleri yaralanmalara hassas olduğundan dikimlerde topraklı veya kaplı fidan kullanmak önerilir. Köklerinin serin ve gölgede kalması, malçlanması, yaprak ve dalların iyi güneş alması bol çiçeklenme için gerekir. Toprağın iyi drenajlı ve alkalen reaksiyonlu olması daha iyi gelişme sağlar.Clematisler ilkbaharda alınan boğum araları dar genç odun çelikleri veya daha iyisi yaz sonunda alınan kısmen odunlaşmış çeliklerle üretilebilirler. Çelikler serada köklendirilecekse daha geç (Kasım sonu - Aralık) alınan çeliklerle şişleme altında derince dikimlerle oldukça kolay köklendirilirler. Tohumla üretmede embriyo dinlenmesinden kaynaklanan çimlenme engeli dolayısıyle 1-3 aylık soğuk katlamadan sonra ilkbaharda ekilerek de üretilebilirler. Bazı büyük çiçekli melezleri ise yarma veya yandan kertikli aşı ile çoğaltılabilir.

Euonymus (Sarılıcı Taflan) Türleri (Resim: 221-40)Sarılıcı taflan olarak E. fortunei ve yaprakları sonbaharda koyu kırmızımt- rak mor renk alan (E.f. colorato), yeşil yapraklı (E.f. radicans), alaca yapraklı (E.f gracilis) formları daha önce 8.3 alt bölümünde verilen taflanlara ait yetiştirme ve üretim yöntemleri ile yetiştirilip üretilebilirler.

Hedera (Orman sarmaşıkları) Türleri (Resim: 221-41)Havai köklerle tutunup tırmanan adi orman sarmaşığı (H. helix) ve bunun

rengi, kırmızı gayet güzel sonbahar renklenmeleri yaparlar. Boston sarmaşığı soğuğa, sahil ve kent şartlarına da dayanıklıdır. -Vırginia sarmaşığı da çok kullanılan sarmaşıklardan olup İstanbul 'da da iyi gelişmektedir. Duvar sarmaşıklarının hepsi güneşlik aydınlık yerler isterler. Kum topraklarında yetişmekle beraber derin, zengin rutubetli fakat drenajı iyi balçık topraklarında da iyi gelişirler. Dikimlerde duvara fazla yaklaştırmamak üzere 90-120 cm aralıklarla dikilmeleri halinde duvarı kısa zamanda kaparlar. Başlangıçta ip veya tellerle yönlendirmek isabetli olur. Gerektiğinde erken ilkbaharda budanabilir.Boston sarmaşığı ve Vırginia sarmaşığı sonbaharda ekilen veya ilkbahara kadar soğuk katlamaya tabi tutularak ilkbaharda ekilen tohumları ile üretilebilirler. Vejetatif olarak ise yaz sonlarında alınan yumuşak odun çelikleri camekân altında köklendirilerek üretilebildikleri gibi kış sonu alınıp ilkbaharda dikilen sert yani odun çelikleri ile de üretilebilirler. Vejetatif üretmede daldırma da az miktar da üretim için başvurulan bir yöntemdir.

Passiflora (Çarkı felek) TürleriOtsu veya odunsu sarılıcı bitkilerden olan bu cinsin İstanbul ve diğer ılıman yörelerimizde yetiştirilen ve çardaklara sardırılan Temmuz-Ağustos 'ta açan güzel mavi çiçekli P caerulea (mavi çiçekli çarkı felek) ile türün P.c. castance Elliot adında fil dişi renkte çiçekli bahçe formu da olmak üzere bütün Çarkıfelekler sıcak ılıman sahil yörelerinde yetişebilirler. Çarkı felekler sonbaharda olgunlaşan etli meyvalardan tohumları ayırarak ilkbaharda seralar veya camekânlarda kasalara ekim yapılarak üretilirler.

Phaseolus caracella (Salyangoz sarmaşık)Çiçekleri salyangoza benzediğiğ için bu ismi alan sarmaşığın sonbaharda toplanan tohumları açık yastıklara ekilerek üretilirler.

Polygonum türleri (Resim: 221-44)Biri, gümişi koyun postu asması veya sarılıcısı diye adlanan P. aubertii türü ve diğeri de Rus asması veya sarılıcısı diye bilinen P. baldschuanicum olmak üzere iki önemli türü sözkonusudur. Ekseri bu iki tür birbirine karıştırılır. Her ikisi de süratle büyür, dalgalı dantel gibi kütlevi ve güzel kokulu, beyaz veya açık pembe küçük çiçeklere sahip olan ve çeşitli topraklarda yetişebilen Polygonum'lar duvar, çit, veranda ve pergolaları kaplar. Rüzgara, kuraklığa, kent şartlarına ve hastalıklara dayanıklıdırlar. Ancak kuvvetli soğukların olduğu yerler ve durumlarda toprak üstü kısımları donabilir. Fakat ilkbaharda tekrar sürer. Güneşli yerlerde en iyi büyümesini yapar, ancak yarı gölge şartlarına da dayanıklıdır. En hızlı büyüyen sarılıcılar arasındadır. Dallar bağlanmak, budama erken ilkbaharda özenle yapılmalıdır. Erken yaz alınan ökçeli gövde çelikleriyle üretilebilirler.

lir. Güneş ışığı alan bir yere yerleştirilmeli, çiçeklenme esnasında bol su verilmeli, sonbaharda su verimi azaltılmalıdır. Kışın ise 10-12°C'de tutulmalıdır. Üretme ise tohum ve çelikle yapılır. En çok uygulanan çelikle üretmede yan dallardan alınan 5-6 cm 'lik çelikler kış sonu veya ilkbahar başında seralarda içinde kumlu toprak bulunan kasalara veya 20-25°C'de sıcak üretme yastıklarına dikilir ve üstleri camla örtülür. Köklenme kolay olur. Köklenmeyi müteakip içinde iyi yanmış gübre, toprak çürüntüsü ve bahçe toprağı bulunan küçük saksılara dikilirler. 6 ay içinde bu suretle çiçeklenme sağlanabilir.

Acalypha TürleriTropik menşelidirler. A. wilkesiana güzel ve renkli yaprakları için üretilir. A. hispida ise Mayıs-Ekim 'de açan kırmızı tilki kuyruğu formunda uzun çiçekleri ile dikkati çeker. Direk güneş ışını almayan, nem oranı yüksek ve sıcaklığı kışın 15- 25 °C olan bir yer ister. Çiçeklenme esnasında bolca ılık su verilmeli, yapraklara sık sık su püskürtülmelidir. A. hispida'da Şubat ve Mart'ta, A. wilkesiana'dan ise her mevsimde alınan çeliklerle serada sıcak yastıklarda üretme yapılabilir ve 6 ayda gelişmiş bitkiler elde edilir.

Achimetıes TürleriParlak kırmızı, pembe, mor göz alıcı çiçek ve dekoratif yapraklarla dikkati çeken tropik menşeli bir bitkidir. Yazın mümkün olduğunca serin direkt güneş ışığı olmayan ışıklı ve nem oranı yüksek yerler ararlar. Kışın sıcaklık isteği yüksektir. Çiçekte iken bol, bunun dışında az su verilir. Yavru köklerden üretilir. Bu yumrular ilkbaharda içinde gübreli bahçe toprağı, dişli kum ve yaprak çürüntüsü bulunan saksılara dikilir. Yahutta Ağustos ayında alınan çelikler köklendirilerek üretilir.

Aechmea TürleriEnine beyaz çizgileri, etli geniş şeritler halinde gümüşi yeşil yaprakları, uzun ömürlü büyük pembe çiçekleri ile dekoratif bir tropik bitki olan bu cinsin önemli türü A. fasciata direkt güneş ışığı almayan ışıklı, kışın sıcaklığı 16°C'nin altına düşmeyen yüksek rutubetli yerler ister. Kışın az sulanmalıdır. Ana bitkiden ayrılan yavru bitkilerle üretilir. Eşit oranlarda yaprak çürüntüsü funda toprağı, yosun ve kum karışımı A. fasciata için uygun bir saksı harcı oluşturur. 3-4 yılda bir ilkbahar aylarında saksı değiştirme uygundur. Yazın kireçsiz suyla düzenli sulanma- lı, su püskürtülmeli ve yaprak honisinde sürekli su bulundurulmalıdır. Kışın az sulanmak, yaprak honisinde su bulundurulmamalıdır.641

susagaci

kat iki yaşından daha küçük ve odunlaşmış bir kısım olmaması gerekir. Böylece anaç ve üretmek istediğimiz kaktüsten alınan parçanın ana damarları üst üste gelecek şekilde birbirine kaynaştırılması sağlanır. Bunun için büyüme döneminde altlık keskin bir bıçak veya jiletle resimde görüldüğü şekilde kesilir. Sonra kenarlar çepeçevre eğik olarak kesilerek altlık hazırlanır (Resim: 225). Aşılanacak kaktüs parçası da bu kesime uyacak şekilde alttan kesilir ve anaçtaki kesitin üstüne hemen kurumadan oturtulur. Üstteki kaktüs bir iki kere çevrilerek arada kalan hava da dışarı atılır ve ana damarların en az bir noktadan birbiri ile teması sağlanır. Bu temasın kaynaşma oluncaya kadar devam ettirilmesi için bir lastik bantla tepeden bir bağlantı yapılabilir (Bkz. aynı resim). Sonra yeni aşı sıcak ve gölge bir yere konur, toprağı nemli tutulur. Bir hafta kadar sonra bağ çözülebilir. Zaten kaynaşma iki gün ile birkaç hafta arasında meydana gelip aşı 3- 4 hafta sonra büyümeye başladığı vakit tuttuğu anlaşılır.
Kışa dayanıklı olan Opuntia cinsinden O. cmopressa, O. engelmanii, O. ber- geriana, O. rhodantha ile Cereus cinsinden C. perevianus ve Trichocereus cinsinden T. spachianus türleri Akdeniz, Batı Anadolu ve Güneydoğunun ılıman kesiminde bahçelerde yetiştirilebilir. Ancak bunlarda da kaktüs köklerini fazla sudan korumak için drenaj tedbirlerine önem verilmelidir. Bunun için derin ve geniş kazılan dikim çukurlarının alt yarısı iri çakıl ve dişli kumla doldurulur, onun üzerine konan kumlu toprağa dikilecek kaktüsün kökü oturtularak etrafı ve bilhassa kök boğazı veya boyun kısım da kum ve çakılla takviye edilir. Ayrıca çürümeye hassas olduğu ilk yıl da fazla yağışa karşı kışın üstünü bir naylonla örtmek ihtiyatlı bir önlem olur.
Kışı saksısı ile dışarda geçirerek kaktüslerin ise saksısı ile toprağa gömülme*si onları soğuk etkilerinden korur.

[IMG]http://mert.bahcesel.net/agac-sus-bitkileri-yetistirme_dosyalar/image056.jpg[/IMG]

Kaktüsleri büyüme devrelerinde (Mart-Ağustos arası) 15 günde bir beher saksıya 1-2 gr isabet edecek şekilde sıvı gübre verilmesi uygun olur. Bu gübrenin

kürtülmelidir. Kışn direkt güneş ışığı almayan aydınlık, yazın ise gölge yerler ister, tercihen kuzey pencerelere yerleştirilmelidir. Saksı değiştirmenin her yıl yapılması ve saksı toprağının 2 kısım balçıklı bahçe toprağı, 2 kısım turba, 1 kısım yanmış ahır gübresi ve 1 kısım kum olması ve Haziran-Eylül arası haftada bir beher normal saksıya 2 gr/lt gübre verilmesi önerilir. Üretme ayırma ile yapıldığı gibi yaprak taşıyan genç sürgünlerin daldırılıp köklendikten sonra ayrı yerlere dikilerek de yapılabilir.
Camellia (Kamelya-Japon gülü) Türleri (Resim: 226-7)
Kamelyalar içinde süs bitkisi olarak en önemli tür olan C. japonica, içinde beyaz katmerli (C.j. alba plena), kırmızı katmerli (C.j. mathotiana rubra)- pembe katmerli (C.j. pink pertection) yaygın olanlarıdır. Kamelyalar kışın serin (don yapmıyan), yarı gölge ve rutubetli mekanlar da rahatlıkla kışı geçirebilir. Hatta istanbul'un sıcak kesimlerinde (adalar gibi) ve mahfuz yerlerde, kışın uygun örtü materyali ile korunmak şartiyle bahçelerde de fazla sert olmayan kışları geçirildiği de gözlenmektedir. Bilhassa ilkbaharda arttırılan sulama çiçeklenmeye doğru azaltılır. Sulama suyunun kireçsiz, yetişme ortamının asit reaksiyonlu olması gerekir. Genellikle ülkemizde iç mekan bitkisi olarak kullanılan Kamelya 'yı yazın bahçe ve balkonda yarı gölge bir yere almak gelişimini ve kışın çiçek verimini yükseltir. Tomurcukta iken bitkinin yer değiştirmesi, yüksek sıcaklık, ani sıcaklık değişimi, fazla su verme ve çok gölge yerlerde tutma tomurcukların dökülmesine neden olur. 2-3 yılda bir yaz başında saksı değiştirilir ve saksı toprağı, kuru halde 4 kısım (kireç içermeyen) bahçe toprağı, 2 kısım turba veya yaprak çürüntüsü ve 1 kısım kum karışımı olarak hazırlanır. Gübre olarak Aralık-Haziran arası iki haftada bir 1-1.5 gr/lt 3: 1: 2 oranında karışık gübre verilir. Üretimleri çelikle yapılır. Çelikler Ocak veya Ağustos başlarında genellikle baş çelikleri olarak alınır. Çok fazla odunlaşmamış ayak çelikleri de kullanılabilir. 3-5 kuvvetli gözü içeren çelikler seralarda kestane çürüğü, dişli kum ve torftan oluşan harç ortamında ve 20- 24°Csıcaklık altında ve hava sıcaklığının 16-18°C olduğu koşullarda ve ayrıca sera içinde de cam, naylon örtü altında nemli şartlarda 5-6 haftada köklenir. Kökle- nen çelikler küçük saksılara alınır ve bilahare saksı değiştirilerek ve bazı budama işlemlerine tabi tutularak 3. yılda çiçek tomurcukları oluşturabilecek hale gelir.
Chamaedorea elegans (resim: 226-8)
Kentia 'yı andıran ancak daha seyrek yaprak ve daha uzun sürgünlerin oluştuğu bu tür, aydınlık yerler, yüksek hava nemi ve kışın 12°C'nin altına düşmeyen sıcaklıklar ister. Sulama ve sık sık su püskürtme önerilir. Tohumla üretilir.
657
köklü olan tür ve hibritleri direkt güneş ışınları almayan aydınlık, yüksek hava nemi ve sıcaklığa (15-20°C) sahip yerlerde az su verilerek fakat yaprakları sık sık silinerek yetiştirilir. 2-3 yılda bir ilkbaharda saksı değiştirilir. Saksı harcı olarak 2 kısım bahçe toprağı, 2 kısım turba, 1 kısım yaprak çürüntüsü ve 1 kısım kum karışımı kullanılır. Mayıs-Eylül arası 2 hafta aralıklarla normal saksılara 1-1,5 gr/lt kompoze gübre verilmesi önerilir. Üretim için gövde yatırılarak sürgün vermeye zorlanır.
Sürgünler oluştuktan sonra gövde kısmı kesilerek parçalara ayrılır. Yahutta kök rizomları parçalara ayrılarak herbiri çelik olarak kasalara dikilmek suretiyle üretilir.
Cyclamen türleri
İç mekanlarda kullanılan önemli türü C. persicum 'a doğal olarak da Akdeniz ve diğer ılıman yörelerimizde, alçak dağ rejyonlarımızda rastlanmaktadır. Kalp şeklinde, oldukça yuvarlak, kenarları dişli yaprakları ve büyüdükçe kırmızı, pembe veya beyaz uzun saplı çiçekleriyle çok dekoratif yumrulu bir bitkidir.
Cyclamen'ler Aralık-Nisan arası çiçeklenme döneminde (yapay koşullarda bu dönem erkene alınabilir) aydınlık, bağıl nemi yüksek, serince (12-15°C) yerlere yerleştirilmeli, yaprakları ve ortasını ıslatmayacak şekilde saksı kenarlarına verilmek suretiyle 2-3 günde bir kireçsiz su ile sulanmalı, çiçeklenme bittikten sonra sulama yavaş yavaş azaltılarak Nisan-Temmuz arası, yalnız yumru kalacak şekilde bitki istirahate terkedilmelidir. Daha sonra yumrular yaprak çürüntüsü, dişli kum ve gübre içeren yeni saksıya yarısı dışarda kalacak şekilde dikilmeli ve saksı havadar ve gölge bir yere alınmalıdır. Yeni sürgünlerin belirlenmesi ile sulama tekrar arttırılmalı ve Aralık ayında tekrar çiçeklenme beklenmelidir.
Cyclamen 'ler genellikle tohumdan ve nadiren de yumruların parçalanması ve herbirinin ayrı ayrı dikimi ile üretilebilir.
Cyperus Türleri (Reisrn: 226-11)
C. alternifolus (Japon şemsiyesi) ince uzun saplara oturan şemsiye tarzında yaprakları ile dekoratif bir salon bitkisi olup yarıgölge yerlerde, yüksek hava nemi ve serin ortamlarda (kışııı 10-20°C) bol su ve hatta kökler suyun içinde tutularak ve yapraklara düzenli su püskürtülerek yetiştirilebilir. Üretme kök ayırmaları veya 5-6 cm 'lik sap taşıyan yapraklı çelikler sıcak bir odada su içinde veya rutubetli kum ortamda köklendirilerek üretilir. Yaprakların kısaltılmış olması transpirasyonu azalttığı için çeliklerin köklenmesinde fayda sağlar.
659

Ocak-Şubat aylarında bitki renkli braktelerini dökerek dinlenme devresine girer. Bu devrede bitkiye verilen su azaltılır ve 10-12°C sıcaklıkta tutulur. Mart ayında gelişme başlayınca kuvvetli olarak budanıp sulama da arttırılır. Sonbaharda çiçeklerime öncesi 15-20°C yerlerde muhafaza edilirler. Çiçekli durumda iken bitkinin yaprak dökmesi, çok su verilmesi veya soğuk yerde tutulması veya fazla sıcaklık derecelerine maruz kalmış olması gibi sebeplerden birine dayanır. İlkbahar başında yapılan budama mahsulü sürgünlerden elde edilen çelikler köklendi- rilerek üretilebilirler.
Fatshedera Türleri
Fatsia japonica ile Hedera helix'iıı melezi olan Fatshedera lizei ve bunun yeşil beyaz yapraklı bir formu olan F.l. variegata güneşsiz fakat aydınlık, havadar, serin (kışın 10-I2°C) ve düşük neme sahip yerlerde iyi gelişir. Büyüme döneminde bol su verilir. Üretme her mevsim bilhassa ilkbaharda alınan çeliklerle ve hava daldırması suretiyle yapılır.
Fatsia japonica (Resim: 226-15)
Fashederea 'lere benzer yapraklar geliştiren bu tür onlardan daha hızlı büyür. Müşkülpesent bir tür değildir. Güneşsiz, aydınlık, serin (kışın 4-10°C) Ve fazla düşük olmayan hava nemine sahip bir ortam ister. Alacalı formları direkt güneş ışınlarından zarar görür. Ekseri Mayıs 'ta olgunlaşıp kasalara ekilen tohumlarla üretilmekle beraber özellikle renkli yapraklara sahip formlar çelikle kolaylıkla üretilebilirler.
Ficus (Kauçuk) Türleri (Resim: 226-16)
Yapraklar ekseri oval, çeşitli büyüklükte, derimsi ve dekoratiftir. Direkt güneş ■ almayan aydınlık, havadar ılık (kışın 15-20°C) yerleri sever. Güneyin sıcak sahil kesimlerinde açıkta da yetişebilmektedirler. Yazın bol, kışın az sulanmalıdır. Işık azlığında, nemin düştüğünde veya toprağın beslenme gücü zayıfladığı durumlarda yaprak dökülmeleri başlar. Her yıl ilkbaharda saksı değiştirilir ve harç olarak 2 kısım kumlu bahçe toprağı, 1 kısım turba karışımı kullanılır. Nisan-Ağustos arası normal saksılara haftada 1-2 gr/lt kompoze gübre verilir. Baş, gövde veya göz çelikleriyle üretilir. Gövde çelikleri de yapraklı olarak alınır. Çelikler sıcak ve nemli ortamlarda 1 ay içersinde köklenir.
Fittonia Türleri
Özellikle yaprakları yeşil ve dikkati çeker şekilde kırmızı damarlara sahip (F. verschaffeltii) ve (F.v. var. argyroneura) güneşsiz, aydınlık yer, yüksek hava rutu*beti ve yüksek sıcaklık (18-25°C) ister. Yaprak damarları gümüşi beyaz olan F.

susagaci

Ek Tablo : 1 a
KİTAPTA ADI GEÇEN BlTKİ TÜRLERİNİN LATİNCE İNDEKS VE TÜRKÇE KARŞILIKLARI

-A-
Abelia grandiflora (Büyük çiçekli abelya) 708 Abies sp. (Göknar) 42, 60, 153, 158, 162, 279, 280, 290, 294, 302, 305, 312, 321, 346, 386, 547, 548
Abies balsamea (Balzam Göknan) 228
Abies bornmülleriana (Uludağ Göknan) 705, 707
Abies cephalonica (Yunanistan Göknan) 330
Abies cilicica (Toros Göknan) 548
Abies concolor (Gümüşi Göknar) 705, 707
Abies equatrojani (Truva Göknan) 705, 707
Abies grandis (Büyük sahil göknan) 710
Abies noramanniana (Doğu Karadeniz göknan) 705, 707
Abies pectinata (Orta Avrupa Göknan) 157 Abutilon sp. (Güzel Hatmiler) 508, 535, 540, 542, 544, 640, 641
Abutilon megapotamicum (Küçük Yapraklı Güzel Hatmi) 489
Acacia sp. (Hakiki Akasyalar=Akasya) 282, 300, 306, 309,312, 597, 598
Acacia cyanophylla (Kıbns Akasyası) 162, 597, 598
Acacia dealbata (Gümüşi Akasya=Mimoza) 598 Acacia melanoxylon (Siyah odunlu Akasya) 598 Acalypha sp. (Akalifalar) 485, 544, 641 Acalypha hispida 641 Acalypha wilkesiana (Akalifa) 538, 641
Acanthus sp. (Ayı pençeleri) 634 Acanthus arboreus 634 Acanthus mollis (Ayı pençesi) 558 Acanthus montanus 558 Akebia sp. 348
Acer sp. (Akçaağaçlaf) 47, 158, 162, 236, 279, 281, 282, 293, 297, 305, 310, 311, 346, 388, 397, 398, 572, 573, 574 Acer campestre (Ova akçaağacı) 289, 573 Acer cappadocicum (Kapadokya
akçaağact=Beşparmak Akçaağaç) 572, 573 Acer cappadocicum var. rubra 574 Acer davidii 708
Acer negundo (Dişbudak yapraklı Akçaağaç) 46,
572, 573 Acer japonicum 552
Acer palmatum (Japon Akçaağacı) 552, 572, 573
Acer platanoides (Çınar yapraklı Akçaağaç) 572, 573
Acer pseudoplatanus (Dağ Akçaağacı) 304, 572, 573
Acer pseudoplatanus atropurpurea 574 Acer rubrum (Kırmızı Akçaağaç) 153 Acer saccharinum (Gümüşi Akçağaç) 153, 304 Acer saccharum (Şeker Akçaağacı) 348, 552 Acer tataricum (Tatar Akçaağacı) 573 Acer trautvetteri (Kafkas Akçaağacı) 572, 573 Achimenes sp. (Cam güzeli=Kâğıt çiçeği) 142, 479, 508, 641
:ın bulunamamıştır. Koyu renkli rakamlar ilgili tür hakkında

667

Ananas comosus (Ananas) 508, 642, 644 Anemone sp. (Anemon=Manisa lâlesi) 368 Anthemis nobilis (Papatya=Manisa lâlesi) 433 Anthorium sp. (Flamingo çiçeği) 140, 142, 440, 479, 484, 485, 494, 495, 498, 503, 505, 508, 535, 536, 538, 543, 545, 642
Anthorium adreanum (Büyük flamingo çiçeği) 642 Anthorium scherzerianum (Küçük flamingo çiçeği) 642, 644
Aphelandra sp. (Afelandralar) 486, 508, 533, 536, 642
Aphelandra squarrosa (Afelandra) 478. 480, 642, 644
Aporacactus sp. 467
Aralia sp. (Aralya) 305, 348, 599
Araucaria sp. (Arokaryalar) 277, 473, 508, 548, 549
Araucaria aracuana (Şili arakaryası=Maymun
çıkmaz ağacı) 548, 552 Araucaria excelsa (Salon arakaryası) 27, 548, 642 Araucaria heterophylla (Bkz. A.excelsa) 27, 459, 527, 544, 548, 552
Arbutus sp. (Kocayemiş) 199, 599, 600
Arbutus andrachne (Sandal) 599
Arbutus unedo (Adi kocayemiş) 599
Arbutus unedo rubra (Koyu kırmızı meyvalı adi kocayemiş) 599
Arceuthos sp. (Andız) 277
Arceuthos dnıpacea (Andız) 277
Ardissia sp. 467
Aristolochia durior 330
Aronia sp. 348, 600
Aronia arbutifolia 600
Aronia melanocarpa 600
Arundinaria sp. (Bambular) 554, 600
Arundinaria Japonica (Japon bambusu) 600
Arundinaria simonii (Çin bambusu) 600
Artemissia sp. (Büyük papatya çiçeği) 365
Artemissia arboroscens (Çalı artemisya) 708
Asimina sp. 388
Asparagus sp. (Kuşkonmaz) 440, 457, 485, 508, 533, 543, 544
Asparagus plumosus (Tül kuşkonmaz) 712
Asparagus sprengeri 712
Aspidistra sp. (Salon yaprağı) 457, 458, 486, 535, 539
Aspilenium sp. (Kuş yuvası türleri) 457, 485, 537
Aspilenium bulfeiforum 521, 525
Aspilenium nidus (Kuş yuvası) 521, 525, 642, 643
Astrophytum sp. 467, 482
Atriplex sp. (Deniz semizotları) 304
Aucuba sp. (Aküba) 355, 600, 601
Aucuba japonica (Japon akübası) 600, 601
Aucuba japonica variegata (altuni lekeli akuba) 600
Azalea sp. (Açelya) 27, 47, 199, 200, 248, 328, 348, 351, 355, 402, 407, 439, 440, 484, 498, 503, 601, 602 Azalea albrechtii 601 Azalea amonea 601 Azalea indica 554 Azalea rutherfordiana 601 Azora microphylla 708
-B-
Baccharis sp. (Zahralar) 348 Bambusa sp. (Bambu) 634, 635 Beaucarnea spp. 508
Begoniasp. (Begonya) 142, 156, 183, 365, 479,
486, 493, 536, 537, 542 Begonia bovveri 520, 521 Begonia evansiana 419 Begonia de Torraine 489 Begonia elatior (Kışın çiçek açan begonya) 489 Begonia rex (Yaprak begonya) 142, 371, 479. 504, 508, 534, 643, 644

[*] Anonymons, 1984: Plants That Merit Attention, Volume 1- Trees, The Garden Plants Club of America, Tim- ber Press, Portland. -Fincham, R.L. 1984: Variegated trees and shrubs. American Nurseryman, Vol. 159, No. 9. -Hartmann, H.T. and Kester. D.E. 1959: Plant Propagation, U.S.A. -Horticultural Associates INC. 1983: The Golden Book of GARDENİNG. Golden Press Newyork. -Hudok, J. 1980: Trees for Every Purpose, Mc Grew-Hill Book Company Nevvyork. -Kriissmann, G. (Translated by Epp, M.E.) 1984: Manual of Cultuva- ted Broad-Leaved Trees and Shrubs, Vol 1, II, III, BT. Batsford Ltd. London. -Mahlstede, J.P. and Haber, E.S. 1957: Plant Propagation, John Wiley and Sons. Inc. Nevvyork. -Sheat, W.G. 1963: Propagation of trees, shrubs and conifers. Macmillan and Co. Ltd. Nevvyork.

[2] Bu küçük resimler dendroloji ve diğer tanım ağırlıklı bilgilerin ışığında değerlendirilmelidir. Burada türlerin üretim ve yetiştirme teknikleri verilirken, bukabil ders kitaplarında rastlandığı gibi toplu bir hatırlatma amaç*lanmış ve resimlerin alındığı çeşitli kaynaklar yukarıda verilmiştir.

[3] Cravens, R.H. and Time Life Book editors, 1984: Climbing and Trailing Plants, Time Life Books, Amster- dam. -Crockett J. and Time Life Book editors, 1984: Flovvering Shrubs. Time Life Books, Amstcrdam. Princham. R. L. 1984: Variegated trees and shrubs. American Nurseryman Vol. 159, No. 9. -Hartmann, H.T. and Kester, D.E. 1959: Plant Propagation, Principles and Practices, Englewood Cliffs, N.J. Prentice-Hall, Inc. U.S.A. -Horticultural Associates INC. 1983: The Golden Book of GARDENING. Golden Press New- york. -Hudok, J. 1980: Trees for Every Purpose, Mc Gravv - Hill Book Company Newyork. -Krüssmann, G. (Translated by Epp.M.E.), 1984: Manuel of Cultuvated Broad - Leaved Trees and Shrubs Vo. I, II, III,BT. Batsford Ltd, London, -Johnson, E.W. Ornomental Shrubs (for the southem Great Plains), Farmers' Bulletin No. 2025, U.S. Dept. of Agriculture, -Mahlstede, J.P. and Haber, E S. 1957: Plant Propagation, John Wiley and Sons. Inc. Newyork. -Sheat, W.G. 1963: Propagation of trees, shrubs and conifers. Mac millan and Co. Ltd. Newyork.

[4] Cravens, R.H. and Time life book editors, 1984: Climbing and Trailing Plants, Time Life Books Amsterdam. -Hartmann. H.T. and Kester, D.E. Prentice-Hall, Inc. USA. Horticultural Associates INC. 1983: The Golden Book of GARDENING. Golden Press Nevvyork. -Mahlstede, J.P. and Haber, E.S. 1957: Plant Propaga- tion, John Wiley and Sons. Inc. Nevvyork. -Mielke, J.L. 1984: Cacti and othar succulent, American Nursery- man Vol. 159, No. 9. -Sheat W.G. 1963: Propagation of trees, shrubs and conifers. Macmillan and Col. Ltd. Newyork. -Stevenson, V. 1957: Plants and Flowers Longmeadovv Press. Hong Kong.
634
[4] Canham, A.E. 1966: Artificial Light in Horticulture, Centrex Publishing conıp. Eindhoven. -Chabot, E. 1949: Greenhouse Gardening for everyone. M. Barrows and Company Inc. Newyork. -Cravens, R.H. and Time life book editors, 1984: Climbing and Trailing Plants, Time Life Books, Amsterdam. -Flower Council of Hol- land 1991: Pot Plants. Holland. -Horticultural Associates INC. 1983: The Golden Book of GARDENİNG. Golden Press Nevvyork. -Mielke, J.L. 1984: Cacti and other succulent, American Nurseryman, Vol. 159, No. 9. -Oral, N. 1987: İç mekan Süs Bitkileri, Tarımsal Araştırma Destekleme ve Geliştirme Vakfı Yayın No. 14, Yalova. -Orçun, E. 1967: Süs Bitkileri, Cilt 1, Ege Ü. Ziraat Fakültesi Yayın No. 120, İzmir. -Preston, F.G. 1967: The Greenhouse. Chaucer Press Ltd. Suffolk, England. -San, Y. 1983: Kaktüs bakım ve geliştirilmesi, -İstanbul. -Sheat, W.G. 1963: Propagation of trees, shrubs and conifers. Macmillan and Co. Ltd. Newyork. -Stevenson, V. 1976: Plants and Flowers. Longmeadovv Press. Hong Kong. -Virginie, F. and Elbert, G.A. 1989: Folliage Plants for Decorating Indoors, Timber Press, Portland. U.S.A. -VSB Albatros-Salon Bitkileri, Nurol Matbaacılık A.Ş.

[5] Bu dipnot hakkında açıklama S. 552'de yapılan açıklamanın aynıdır.

[6] Önemii kısmı ülkeye yeni girmiş bazı bitki türlerinin Türkçe karşılıkları bulunamamıştır. Koyu renkli rakamlar ilgili tür hakkında ağırlıklı bilgi verilen sayfalan göstermektedir.

[7] Yalnızca türkçe isimleri bilinen bitkilerin bu indekste latince karşılıklarına bakıldığında bu bitkiler hakkında kitapta yer alan bilgi*lerin bulunduğu sayfalara ulaşılabilir. Ancak aynı türde yörelere göre değişen birden fazla türkçe isim olabildiği gibi çeşitli yörelere göre de aynı türkçe isim bazan iki farklı cins ve tür için de kullanılabildiği görülmektedir. Bazı cins ve türlerde ise latince isimlerin okunuşları ülkemizde türkçe ismi olarak benimsenmiştir. Ayrıca bazı yabancı türlerin de (ekserisi ülkeye yeni giren türler) türkçe karşılıkları bulunamamıştır.

[8] Önemli kısmı ülkeye yeni girmiş bazı bitki türlerinin Türkçe ağırlıklı bilgi verilen sayfalan göstermektedir.

angeloflove

Merhabalar, mümkünse Oxydendrum arboreum ağacının Türkçesini yazabilir misiniz?

susagaci;67414 yazdı
-O-
Ocimum basilicum (Fesleğen) 526 Odontoglossum sp. 468 Oenother sp. (Küpe çiçeği) 282 Oentendahlii sp. 468 Olea sp. (Zeytinler) 281 Olearie hastii 709 Olearia macrodonta 709 Ophiopogon sp. 519 Ophiopogon planiscapus 519, 521 Oplismenus sp. 468 Oporo sp. 650
Opuntia sp. (Kaynana dilleri) 635, 650 Opuntia bergeriara 655 Opuntia cmopressa 655 Opuntia engelmanii 655 Opuntia ficus-indica (Kaynana dili=Hint inciri) 635
Opuntia marnieriana 635 Opuntia microdasys 635 Opuntia rhodantha 655Orchis sp. (orkide) 282, 310, 333, 430, 432, 435,
436, 498, 527, 534, 536, 538, 540, 545 Oreopanux sp. 467,483 Ornithogalum caudatum (Tükürük otu) 425 Osmanthus sp. (Osmantuslar) 625, 626 Osmanthus delaveyi 709 Osmanthus heterophyllus 625, 626 Osmarea burkwoodii 709 Ostrya sp. (Kayacık) 304, 305, 586 Ostrya carpirifolia (Gürgen yapraklı kayacık) 586 Ostrya virginiana (Viıjinya kayacığı) 586 Oxalis sp. (Kuzu kulağı) 467
Oxalis deppei 519 Oxydendrum arboreum 554, 586
-p-
Pacypodium sp. 488
Pachysandra terminalis (Gölge sevdalısı) 709 Pachystachys luter (San karides) 467 Paeonia (Şakayıklar) 282, 310, 311, 417, 626 Paeonia arborea (Ağaç şakayık) 558, 626 Paeonia lutea 626 Paeonia sinensis 626
Paeonia sulfruticosa (Bkz. P.arborea) 558, 626 Pallaea sp. 469
Palmea (Bkz. Phoenix) 586, 587 Pandanus sp. 468, 482 Papaver sp. (Haşhaş) 282 Paphiopedilum sp. (Venüz çarığı) 469 Parodia sp. 468 Parodia persica 709
Parthenecissus sp. (Duvar sarmaşıkları) 638, 639 Parthenecissus henryana 484 Parthenocissus quinquefolia (Viıjinya
sarmaşığı=Amerikan duvar sarmaşığı) 638 Parthenocissus tricuspidata (Boston
sarmaşığı=Japon duvar sarmaşığı) 560,638 Parthenocissus veitchii 709 Passiflora sp. (Çarkıfelek) 639 Passiflora caurulea (Mavi çiçekli çarkıfelek) 639 Pasuderanthemum sp. 468, 482 Paulownia sp. (Pavlonya) 588 Paulownia tomentosa (Tüylü pavlonya) 588 Pedilanthus sp. 486
Pelargonium sp. (Sardunyalar) 183, 194, 343 Pelargonium peltatum 489 Pellaea rotundifolia 521, 525 Pellionia sp. 519
Pellionia pulchra519, 521 Pentas sp. 489
Peperomia sp. (Peporomya) 142, 371, 372, 479,486, 508, 664, 665 Peperomia caperata (Buruşuk yapraklı peperomya) 519, 665
Peperomia magnoliafolia (Biber mürver ağacı) 665Peperomia obtisufolia (Yeşil peperomya) 665Peperomia serpens (Sanlıcı peperomya) 665Perilepta sp. (Kozalak çiçeği) 468Pernettya mucronata 709Peromia sp. 468Perouskia atriplicifolia 709Persea sp. 467, 482Petlaea sp. 469Petunia sp. (Petonya) 156, 183, 278, 301, 306, 531 Petunia hybrida 531Phaleonopsis amabilis (Pervane orkidesi) 711 Phaseolus caracella (Salyangoz sarmaşığı) 639 Phelepodium sp. 468Phillodendron sp. (Deve tabanı) 142, 348, 389, 406, 458, 479, 505, 508, 513, 532, 648, 665
Phillodendron pertisum Bkz. Monstera deliciosa 664
Philadelphus sp. (Filbahriler) 348, 410, 626, 627 Philadelphus caucasicus (Kafkas filbahrisi) 626 Philadelphus coronarius (Filbahri=Yalancıyasemin) 626,627 Philadelphus grandiflorus (Büyük çiçekli filbahri) 626
Philadelphus X lemonii (Hibrit filbahri) 558 Philadelphus montana 709 Philadelphus virginalis 709 Phlomis fruticosa 709
Phoenix sp. (Föniks, Hurmalar) 27, 328, 432, 459, 473, 508, 531,586,587
Phoenix canariensis (Kanarya adaları hurma ağacı=Yabani hurma) 554, 586, 587
Phoenix dactylifera (Hurma ağacı) 586, 587Phoenix reclinata 587Phoenix roebelenii 587Phoenix theophrastii (Datça hurması) 587Phormium tenaxt 709Pholinia fraseri (Alev ağacı) 709Phyllitis sp. 469Physocarpus sp. 348Picea sp. (Ladinler) 42, 158, 162, 224, 236, 279, 280, 290, 294, 295, 296, 301, 306, 312, 321, 346, 360, 389, 567, 568Picea abies (Avrupa ladini) 306, 330, 353, 567 Picea alba=P.glauca (Ak ladin) 567 Picea engelmanii (Engelman ladini) 707 Picea excelsa (Bkz. Picea abies) 567 Picea glauca=P.alba (Ak ladin) 567 Picea glauca cv.Conica 567 Picea omorica (Balkan ladini) 567 Picea orientalis (Doğu ladini) 236, 293, 567 Picea pungens=P.glauca pungens (Mavi ladin)
237, 293, 567 Picea sitchensis (Sitka ladini) 705, 707 Pieris sp. 709
Pilea sp. (Topçu çiçekleri) 142, 479, 486, 508, 665 Pilea cadierei (Alaca yapraklı topçu çiçeği=Kar yağdı) 536, 538, 665
Pilea muscosa "microphyla" 519 Pilea spruceana 665
Pinus sp. (Çamlar) 236, 279, 293, 296, 301, 302, 306, 311, 312, 320, 338, 346, 386, 389, 440, 568, 569Pinus brutia (Kızılçam) 41, 47, 289, 302, 568 Pinus canariensis (Kanarya adaları çamı) 705, 707 Pinus cembra (Cembra çamı) 310, 568 Pinus contorta (Kontorta çamı) 705, 707 Pinus elderica (Elderika çamı) 705, 707 Pinus griffithi=P.exelsa (Ağlayan çam) 568 Pinus halepensis (Halep çamı) 41, 568 Pinus montana (Dağ çamı) 330
Pinus monticola (Batı Amerika ağlayan çamı) 569
Pinus mugo (Mugo çamı) 228
Pinus nigra (Karaçam) 47, 568
Pinus palustris (Bataklık çamı) 440
Pinus pinaster (Sahilçamı) 11, 162, 262, 280, 452
Pinus pinea (Fıstıkçamı) 41, 162, 189, 280, 568
Pinus ponderosa (Batı sarıçamı) 705, 707
Pinus radiata (Radiata çamı=Monteri çamı) 157
Pinus strobus (Veymut çamı) 325, 528
Pinus sylvestris (Sarıçam) 568
Pinus taeda (Günlük çamı) 705, 707
Piper sp. (Karabiber) 468
Pisonia sp. 468
Pittosporum sp. (Pitosporum) 627 Pittosporum nanum (Bodur pittosporum) 627 Pittosporum tenuifolium 709 Pittosporum tobira (Japon pitospcrumu) 627 Pittosporum tobira variegata (Alaca yapraklı japon
pitospormu) 627 Platanus sp. (Çınarlar) 38, 153, 155, 158, 279,
297, 363, 588 Platanus acerifolia (Akçaağaç yapraklı çınar) 588 Platanus X.acerifolia (Londra çınarı) 588 Platanus hispanica (İspanya çınarı) 709 Platanus occidentalis (Batı çınarı) 588 Platanus orientalis (Doğu çınan=kavlağan) 588 Platycerium sp. (Geyik boynuzu) 440, 508, 537 Plectranthus sp. 520 Plectranthus certendahlii 520 Plumbogo capensis (Mavi çiçekli yasemin) 638 Podocarpus sp. (ayaklı porsuk) 467 Polyaclas sp. 468
Polygonum sp (Çoban değneği) 639 Polygonum albertii (Koyun postu asması) 560, 639
Polygonum baldschuanicum (Tacikistan
asması=Rus asması) 639 Polypodium sp. (Benekli eğrelti) 716

Populus sp. (Kavaklar) 46, 87, 153, 156, 277, 279,
289, 305, 323, 348, 360, 588,589, 590 Populus alba (Ak kavak) 46, 360, 588, 590 Populus canescens (Boz kavak) 588 Populus euphratica (Fırat kavağı) 588, 590 Populus euroamericana (Melez kara kavaklar) 588, 589
Populus nigra (Kara kavak) 588, 589 Populus simonii (Çin kavağı) 59 Populus tremula (Titrek kavak) 46, 360. 588 Populus usbekistanica (Servi kavağı) 588,590 Potentilla sp. (Pençe yapraklı çalı=Parmak otlan) 348
Primula sp. (Çuha çiçekleri) 282, 440
Prunus sp. (Erikler) 280, 281, 300, 311, 348, 368, 440
Prunus amygdalus (Badem) 153, 278, 281
Prunus avium (Kiraz) 296, 321, 346, 348, 393, 440
Prunus avium plana (Japon kiraz ağacı) 287, 291
Prunus cerasifera Pissardi (Kırmızı yapraklı erik) 287
Prunus cerasus 291 Prunus cistana 709 Prunus glandulosa 228Prunus laurocerasus (Karayemiş=Laz kirazı) 281,
355, 620 Prunus lusitanica 709 Prunus mahalep (Mahlep) 703 Pnınus persica (Şeftali) 393 Prunus sargentii Kwanzan (Kvvanzan kirazı) 626 Prunus spinosa (Çakal eriği) 311, 346, 348 Pnınus semılata (Japon kirazı) 558, 626
Pseudotsuga (Yalancı sugalar) 236, 290, 296, 325, 569
684	
Pseudotsuga meziessi (Duglaz) 569 Ptelea sp. 469 Ptelea trifoliata 330
Pteris sp. (Kanat eğrelti) 537
Pterocarya sp. (Kanatlı cevizler=Yalankoz) 300,
590
Pterocarya fraxinifolia (Kafkas kanatlı
cevizi=Yalancı ceviz=Dişbudak yapraklı kanatlı ceviz) 590
Punica sp. (Narlar) 716
Purshia sp. 304
Pyracantha (Ateş dikenleri) 346, 353, 627
Pyracantha coccinea (Kırmızı meyvah ateş dikeni) 627
Pyracantha coccinea var. Lalandei (Portakal sansı
meyvalı ateş dikeni) 627 Pyrus sp. (Armutlar) 280, 311, 383 Pyrus calleryana 709 Pyrus comminis (Yabani armut) 338 Pyrus salicifolia 709

« Önceki Sayfa