Türkiye'de Depolanmış Ürün Zararlısı Türlerin Tespit Edilen Doğal Düşmanlan

Blatella germanica L.

Evania punctata Brulle Evaniidae Hymenoptera

Lasioderme serricorne (F.)

Anisopteromalus calandrae Howard Pteromalidae Hymenoptera Rhizopertha dominica (F.)

Anisopteromalus calandrae Howard Pteromalidae Hymenoptera Tribolium sp.

Cheyletus malaccensis Oudemans Cheyletidae Acariña

Callosobruchus maculatus F.

Pteromalidae Hymenoptera

Dinarmus acutus Thomson

Sitophüus granarium (F.)

Anisopteromalus calandrae Howard Pteromalidae Hymenoptera

Choetospila elegans Westwood Pteromalidae Hymenoptera

Lariophagus distinguendus Förster Pteromalidae Hymenoptera

Anthocoris flavipes Reuter Anthocoridae Heteroptera

Ephestia cautella Walker

Cepholonomia tarsalis Ashmead Bethylidae Hymenoptera

Holepyris hawaiiensis Ashmead Bethylidae Hymenoptera

Apentelca serula Esinhard Braconidae Hymenoptera

Bracon hebetor Say. Braconidae Hymenoptera

Phonerotoma fravitestacea Fischer Braconidae Hymenoptera

Euchalcida nigripes (Fonsc.) Braconidae Hymenoptera

Diadegma chrysosticta Gmelin Ichneumonidae Hymenoptera

D. ohryacetieta Omel Ichneumonidae Hymenoptera

Hessestorun tranfuga Gravenhorst Idechtis canensis (Gravenhorst) Mesostenus transfuga (Gravenhorst) Nemeritis canescens Gravenhorst Pachyrepoideus vindemiane (Rondoni) Mintho praeceps Scop. Elattisecius mali (Berlese) Melishares tarsalis (Berl.) Rhinocoris punctiventris H.-S.

Ephestia elutella Hübner Bracon hebetor Say.

Ephestia flgulilella Greg. Apentelca serula Esinhard Bracon hebetor Say Phonerotoma fravitestaceae Fischer Diadegma orhyacetiata Omel Hessestorun tranfuga Gravenhorst Nemeritis carınescens Gravenhorst

Ephestia kuehnieüa (Zeller) Bracon hebetor Say. Pachycepoideus vindemiae (Rondoni) Nemeritis canescens Grav. Leucopis puncticornis Meigan

Plodia interpunctella Hübner Apentelca serula Esinhard Bracon hebetor Say. Phoneretoma fravitestacea Fischer Diadegma chrysosticta Gmelin D. ohryacetieta Omel Hessestorun tranfuga Gravenhorst Nemeritis canescens Gravenhorst Pachycrepoideus vindemiae (Rondoni) Leucopis puncticornis Meigen

Sitotroga cerealella (Oliv.) Trichogramma evenescens Westwood Pyemotes ventricocus Newp.

Ichneumonidae

Pteromalidae

Tachinidae

Aceosejidae

Reduvidae

Braconidae

Ichmeumonidae

Trichogrammatidae Hymenoptera Pediculoididae Acarina

Ichmeumonidae

Braconidae Pteromalidae

Braconidae

Ichneumanidae

Pteromalidae

Chamaemyiidae

Hymenoptera

Diptera

Acarina

Ichneumonidae Hymenoptera Chamaemyiidae Diptera

Heteroptera

Hymenoptera

Hymenoptera Hymenoptera Hymenoptera Hymenoptera Hymenoptera Hymenoptera

Hymenoptera Hymenoptera

Hymenoptera Hymenoptera Hymenoptera Hymenoptera Hymenoptera Hymenoptera Hymenoptera Hymenoptera Diptera

4.6. Biyoteknik Yöntemler

Zararlıların anatomi, morfoloji, biyoloji, fizyoloji ve davranışları üzerinde etkili olan bazı yapay ve doğal maddeler kullanılarak zararlıların normal özellikleri bozulmak suretiyle uygulanan mücadele yöntemlerine biyoteknik yöntemler adı verilmektedir.

Diğer zararlı böceklerde olduğu gibi, depolanmış ürün zararlısı böceklerle mücadelede de biyoteknik yöntemler kullanılabilmektedir. Bunlardan, özellikle feromonlar depolanmış ürün zararlılarına karşı etkin olarak kullanılmaktadır. Depolanmış ürün zararlılarına karşı feromonla cezbedilen tuzakların kullanılmasıyla kitle halinde zararlı böcekler yakalanarak popülasyon yoğunluğu düşürülmeye çalışılmakta ve zararlılar bu şekilde baskı altında tutulmaktadır. Bu yöntemin başanlı olabilmesi için erkek bireyler şaşırtılarak dişilerle buluşması engellenmektedir. Diğer taraftan, feromonlar, direk olarak bir mücadele yöntemi olarak kullanımı dışında mücadelede yardımcı olarak da kullanılmaktadır. Özellikle, depolanmış ürünlerdeki zararlı böceklerin biyolojileri ve davranışlarının izlenmesinde yararlanılmaktadır. Aynca, yakalanması zor olan böcekleri ortaya çıkanp bulmada da feromonlar kullanılmaktadır. Örneğin, zararlıların uçuş periyodu, dağılımı ve yoğunluğu ve mevsimsel hareketleri feromonlar sayesinde tespit edilebilmektedir.

Ülkemizde, Ege Bölgesi'ndeki incirlerde incir kurtlarının bulaşmasının feromon tuzaklarıyla önlenmesi üzerine bir çalışma yapılmıştır. Bu çalışmada 5 yem tuzağı ve 2 sentetik seks feromonu kullanılmış ve sonuçta feromon tuzaklarının çekicilik yönünden yem tuzaklarından daha etkili olduğu, ancak, depodaki zararlı popülasyonuna oranla yakalanan birey sayısının düşük olması sebebiyle, şimdilik bulaşmalan önleme açısından etkili olamayacağı saptanmıştır.

Depolanmış ürün zararlılarından bir çoğunun feromonları tespit edilmiştir. Özellikle, bugün pratikte Lepidoptera türleri için feromon uygulamaları yapılmaktadır. Coleoptera takımında yer alan depo zararlısı türlerin feromonlarının saptanması ve uygulamaya konulmasma yönelik çalışmalar da sürdürülmektedir.

4.7. Kimyasal Mücadele

Kimyasal mücadele, depolanmış ürün zararlılarına karşı en çok uygulanan mücadele yöntemidir. Özellikle, ülkeler arası ticaretlerde uygulanan sıkı karantina önlemlerinden dolayı, bazı ürünlerde kimyasal mücadele çok kez yegane yol olarak ortaya çıkmaktadır. Depolanmış ürünlerin çoğunluğu gıda maddesi olarak kullanıldıklarından, bunlarla kimyasal mücadelede çok dikkatli olunması gerekmektedir. Bu sebeple, kalıntı bırakmayan fumigasyon uygulamalan kimyasal mücadelede öncelik kazanmıştır.
Prof.Dr.Erol YILDIRIM ---Prof.Dr.Hikmet ÖZBEK -- Prof.Dr.İrfan ASLAN
Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bitki Koruma Bölümü