TARIM VE KÖYİŞLERİ BAKANLIĞI
TARIMSAL ÜRETİM VE GELİŞTİRME GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
ORGANİK TARIM STRATEJİ BELGESİ
(TASLAK)
İÇİNDEKİLER

ORGANİK TARIMIN TANIMI
ORGANİK TARIMIN AMAÇLARI
MEVCUT DURUM
3.1-Mevzuat
3.2-Kurumsal Yapı
3.3-Eğitim ve İletişim
3.4-Üretim
3.5-Araştırma
3.6-Pazarlama
3.7-Destekleme
4 GZFT ANALİZİ :
5.GEREKÇE
6.ORGANİK TARIMIN HEDEFLERİ
6.1-Mevzuat
6.2-Kurumsal Yapı
6.3-Eğitim ve İletişim
6.4-Üretim
6.5-Araştırma
6.6-Pazarlama
6.7-Destekleme
FİNANSMAN KAYNAKLARI
ORGANİK TARIM STRATEJİ BELGESİ
(2006-2020)
ORGANİK TARIMIN TANIMI
Organik ( Ekolojik, Biyolojik) tarım; ekolojik dengenin korunması, her türlü bitkisel, hayvansal ve
su ürünleri üretimi ile kullanılacak girdilerin organik tarım metoduna uygun olarak üretilmesi veya
temini, orman ve doğal alanlardan organik tarım ilkelerine uygun olarak ürün toplanması, bu ürünlerin
işlenmesi, ambalajlanması, etiketlenmesi, depolanması, taşınması, pazarlanması, kontrolü,
sertifikalandırılması ve denetimini amaçlayan, tarımdaki çevreye ve insan sağlığına zarar vermeyen
modern üretim tekniklerini kullanmayı kabul eden, her aşaması kontrollü, kayıtlı ve sertifikalı olan bir
üretim şeklidir.
Organik tarım, yalnız başına gıda üretim kaynağı olmayıp, aynı zamanda sürdürülebilir tarım ve
kalkınma, eko-turizm, biyolojik çeşitliliğin korunması ve erozyon, çölleşme ve iklim değişikliğine neden
olan faktörlerin etkisinin giderilmesinin bir dayanağıdır.
ORGANİK TARIMIN AMAÇLARI
Üretimden tüketiciye ulaşıncaya kadar tüm aşamaları ulusal ve uluslar arası geçerliliği olan
kurallara göre yapılan, kurallara uygunluğu kontrol edilerek uygunluğu durumunda sertifikalandırılarak
tüketici güvenini sağlamak.
Dünyadaki genel eğilime paralel olarak “Türkiye’de çevresel boyutu dikkate alan sürdürülebilir
bir tarım sektörünü oluşturabilmek amacı doğrultusunda organik tarım sektörünün rekabet gücünü ve
etkinliğini artırmak” temel amaç olarak alınmalıdır.
Organik ürün kalitesinin ve standartlarının dış pazarlarda kabul görecek şekilde belirlenmesi
ve bu standartlar doğrultusunda üretim yapılmasını temin edecek etkin kontrol ve sertifikasyon
sisteminin geliştirilmesi,
a- Toprak kalitesi ;
Toprağın doğal yaşam gücünün korunup sürdürülmesi için fiziksel, kimyasal ve biyolojik
yapısını korumak, organik madde içeriğini zenginleştirmek, doğal kaynakları uygun kullanmak ve doğal
yapı ile uyumlu sürdürülebilir üretim yapmak
b- Doğa koruma ve sürdürülebilir kaynak kullanımı;
Kirliliğe maruz kalmamış tabii kaynakları korumak, biyoçeşitliliği korumak ve artırmak, toprak,
insan, hayvan ve bitki sağlığı açısından sürdürülebilirliğini sağlamak.
c- Çevre ve insan sağlığı;
Sentetik kimyasal tarımsal girdilerin, insan, hayvan ve bitki sağlığı üzerinde yarattığı
tehditleri ortadan kaldırmak,
Yüksek kaliteli, sağlıklı ve risksiz ürünler üretmek,
Çevre üzerinde, olumsuz etki yapmayacak tarımsal tekniklere yönelmek,
d- Sosyo-ekonomik ;
Organik tarımsal üretimde mümkün olduğu kadar yerel girdileri ve bölgesel kaynakları
kullandırmak,
Kırsal kesimde istihdam olanaklarını artırmak, organik tarımsal faaliyette bulunan
müteşebbisin gelir seviyesini ve yaşam kalitesini yükseltmek,
Bitkisel üretimi mevcut ekolojik koşullara uygun ve hayvansal üretimle uyumlu biçimde
planlamak ve yürütmek,
Organik tarımın geliştiği ülkelerde olduğu gibi üretici örgütlenmesini güçlendirilmek,
MEVCUT DURUM
3.1- Mevzuat
Türkiye’de organik tarım uygulamaları 1984-1985 yılından itibaren ihracata yönelik olarak
başlatılmıştır. Başlangıçta ithalatçı ülkelerin mevzuatına göre yapılan üretim ve ihracat, 1991 yılında
2092/91 sayılı Konsey Tüzüğünün yürürlüğe girmesiyle, söz konusu Tüzük esas alınarak yapılmaya
başlanmıştır. 2092/91 sayılı Konsey Tüzüğünün 14 Ocak 1992 tarihinde yayımlanan 94/92 sayılı
ekinde, Topluluğa ekolojik ürün ihraç eden ülkelerin kendi mevzuatını oluşturmaları zorunluluğu
getirildiğinden, Tarım ve Köyişleri Bakanlığı çeşitli kurum ve kuruluşların işbirliği ile Yönetmelik
hazırlama çalışmalarına başlamış ve Bitkisel ve Hayvansal Ürünlerin Ekolojik Metotlarla Üretilmesine
İlişkin Yönetmelik, 18.12.1994 tarih ve 22145 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Bu yönetmelik, 29.06.1995 tarih ve 22328 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan düzeltme metni
ile değiştirilmiştir.
Söz konusu Yönetmelik daha sonra Topluluk mevzuatında 1991 yılından sonra yapılan
değişiklikleri içerecek şekilde güncellenmiş ve “Organik Tarımın Esasları ve Uygulanmasına İlişkin
Yönetmelik” 11.7.2002 tarih ve 24812 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
“Organik Tarımın Esasları ve Uygulanmasına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılması
Hakkındaki Yönetmelik” 22.08.2003 tarih ve 25207 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır. Bu
değişiklik ile, organik tarımla ilgili Tarım ve Köyişleri Bakanlığı uhdesindeki görev ve yetkiler, Tarımsal
Üretim ve Geliştirme Genel Müdürlüğü bünyesinde 04.08.2003 tarihinde kurulan Alternatif Tarımsal
Üretim Teknikleri Daire Başkanlığına verilmiştir.
Diğer taraftan, İhracat Rejimi Kararı uyarınca, 06.01.1996 tarih ve 22515 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanan İhracat Yönetmeliği ve eki “Kayda Bağlı İhracat Listesi” çerçevesinde ekolojik
ürünlerin ihracatı kayda bağlanmıştır.
Avrupa Birliği Müktesebatının Üstlenilmesine İlişkin 24.07.2003 tarih ve 25178 Mükerrer sayılı
Resmi Gazete’de yayımlanan Türkiye Ulusal Programında, Tarım başlıklı öncelikler listesinde yer alan
yatay konulara ilişkin düzenlemelere uyum ile 58.Hükümetin Acil Eylem Planı EDP 81 yer alan Ekolojik
(Organik) Ürünlere İlişkin Kanun çıkarılması kapsamındaki çalışmalar doğrultusunda; 5262 sayılı
“Organik Tarım Kanunu” 03.12.2004 tarih ve 25659 sayılı Resmi Gazete’de, “Organik Tarımın Esasları
ve Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik” ise 10.06.2005 tarih ve 25841 sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Tarım ve Köyişleri Bakanlığınca yayınlanan 01.08.2005 tarih ve 2005/1 sayılı Genelge ile, Tarım
İl Müdürlükleri bünyesinde kurulan Organik Tarım Birimlerinin görev ve yetkileri tanımlanmıştır.
Ülkemiz mevzuatının, AB mevzuatının yanı sıra ihracat ve potansiyel ihracat pazarlarımızın
mevzuatına uygun hale getirilmesi ABD/USDA-Organic,Japonya/ JAS-Organic standartlarının yürüten
kuruluşlarla karşılıklı tanınma anlaşmalarının imzalanması ile ihracatımızda önemli bir engel olarak
ortaya çıkan sertifikasyon maliyetlerinin azaltılması.
3.2- Kurumsal Yapı
Tarım ve Köyişleri Bakanlığı Tarımsal Üretimi Geliştirme Genel Müdürlüğü bünyesinde
kurulan Alternatif Tarımsal Üretim Teknikleri Daire Başkanlığınca ; organik tarımsal üretimle ilgili
eğitim, denetim, mevzuat hazırlama, yürürlüğe koyma, veri tabanı oluşturma ve ulusal düzeyde
organik tarım projeleri hazırlama ve uygulama hususlarında çalışmalar yürütülmektedir. Organik tarım
faaliyetlerinin denetiminin daha etkin yürütülmesi amacıyla Tarım İl Müdürlükleri bünyesinde, Organik
Tarım Birimleri (OTB) oluşturulmuştur. Ayrıca Avrupa Birliğine uyumla ilgili çalışmalar ilgili Başkanlık
tarafından yürütülmektedir.
Organik Tarım Kanununun uygulanmasında; organik tarımın geliştirilmesi yönünde çalışmalar
yapmak ve Bakanlık içi koordinasyon ve değerlendirme hizmetleri ile yetkilendirilmiş kuruluşların,
işletmelerin, müteşebbislerin, kontrolör ve sertifikerlerin faaliyetlerini izlemek üzere Bakanlık
bünyesinde Organik Tarım Komitesi ( OTK) kurulmuştur.
Organik tarımın ticaretini, tanıtımını, araştırmalarını ve diğer organik tarım faaliyet stratejilerini
belirlemek ve Bakanlık dışı kurum ve kuruluşlarla koordinasyon ve izleme hizmetlerini yapmak üzere
Organik Tarım Ulusal Yönlendirme Komitesi (UYK) kurulmuştur.
Bu Kanun ile organik tarım faaliyetlerinin her türlü kontrol ve sertifikalandırma işlemleri,
Bakanlıkça yetkilendirilmiş kuruluşlara verilmiştir.
ORGANİZYON ŞEMASI
3.3- Eğitim ve İletişim
Alternatif Tarımsal Üretim Teknikleri Daire Başkanlığınca her yıl Tarım İl Müdürlüklerinde
organik tarım konusunda eğitimler düzenlenmektedir. Hizmet içi eğitim programlarında; organik tarımın
temel ilkeleri, çiftlik planlaması, farklı ürün gruplarında yetiştirme tekniği, hasat sonrası işlemler,
işleme, pazara hazırlama ve pazarlama, veri tabanı, kontrol ve sertifikasyon gibi farklı konulara yer
verilmektedir.
Organik Tarım Birimi elemanları tarafından üreticilere yönelik periyodik aralıklarla eğitimler
verilmektedir.
Bakanlığımız ilgili, Kurum/Kuruluş ve Sivil Toplum Örgütleri ile birlikte organik tarım ve organik
ürünlerin tanıtımı ile ilgili eğitim programları, konferanslar ve seminerler düzenleyerek, üretici ve
tüketiciler bilgilendirilmektedir.
Organik tarım konusundaki gelişmeler bu etkinliklerin yanı sıra Tarım ve Köyişleri Bakanlığı web
sitesinde yayınlanarak kamu oyuna duyurulmaktadır.
Üniversite ve Yüksekokulların ders müfredatında organik tarım konuları yer almıştır.
Ayrıca, Organik Tarım Kanunu ile, Türkiye Cumhuriyeti sınırları içinde yayın yapan ulusal,
bölgesel, yerel radyo ve televizyonların, üretici ve tüketicilerin bilinçlendirilmesi amacıyla organik
tarımla ilgili ayda en az 30 dakika eğitici yayın yapmaları konusunda tedbir alınmıştır.
3.4- Üretim
Organik tarım uygulamalarında ülkemiz için başlangıç olarak kabul edilen 1985 yılında sadece
ihracata yönelik talepler doğrultusunda 8 ürüne yönelik yapılan üretim günümüzde 205 ürüne
ulaşmıştır. Fındık, ceviz, antepfıstığı, kuru incir, kuru kayısı, kuru üzüm, baklagiller, tıbbi aromatik
bitkiler, pamuk, üzümsü meyveler ile yaş meyve sebzenin organik tarım metotlarına uygun olarak
üretimi yapılmaktadır.
Ülkemizde organik üretim yapan üretici sayısı, üretim miktarı, üretim alanları ve ürün çeşitliliği
yıllar içinde artış göstermiştir. 1996 yılında 1947 olan organik ve geçiş sürecindeki üretici sayısı, 2005
yılında 14.401 lere ulaşmıştır. Toplam ürün çeşidi 1996 yılında 26 iken 2005 yılında 205 ürüne
çıkmıştır.
Çizelge 1😮rganik tarımsal üretim verileri (Geçiş süreci dahil)
Yıllar Ürün Sayısı Üretici Sayısı Üretim Alanı (ha) Üretim Miktarı (ton)
2003 179 14.798 113.621 323.981
2004 174 12.806 209.573 378.803
2005 205 14.401 203.811 421.934
KAYNAK: TKB
3.5-Araştırma
Tarım ve Köyişleri Bakanlığı Tarımsal Araştırmalar Genel Müdürlüğüne bağlı Araştırma
Enstitülerinde Organik tarımsal üretimin yaygınlaştırılması ve üretimin artırılması için konu ve ürün
bazında araştırmalar yapılmaktadır. Ayrıca organik bitkisel, hayvansal ve su ürünleri üretimine uygun
tür ve çeşitlerin geliştirilmesine yönelik ıslah ve adaptasyon çalışmaları yürütülmektedir.
3.6- Pazarlama
Organik tarımsal ürünlerin ithalat ve ihracatına yönelik uyulması gereken kurallarla ilgili
hükümler Organik Tarım Kanunu ve buna bağlı olarak çıkartılan Yönetmelik çerçevesinde
belirlenmiştir.
Organik tarım açısından gelişim gösteren ülkelerde üretici birliklerinin etkileri önemli şekilde
görülmektedir. Sektörde üretici birliklerinin kurulması ve sayılarının artırılması işletmelerin özellikle
ihracatta rekabet gücünü artıracaktır.
Çizelge 2: 2004 Yılında organik ürün ihracatı yapılan ülkeler
ÜLKE MİKTAR (Ton) TUTAR ($) % ($)
Almanya 5.238 12.348.225 37,3
İngiltere 1.710 3.123.607 9,4
Hollanda 1.677 2.555.794 7,7
İsviçre 822 2.456.479 7,4
Fransa 832 2.257.458 6,8
Tayland 1.139 1.980.218 6,0
İtalya 1.386 1.798.780 5,4
Amerika Birleşik Dev. 694 1.567.104 4,7
Belçika 706 756.138 2,3
Avusturya 372 619.136 1,9
Danimarka 306 603.355 1,8
Toplam 14.882 30.066.294 90,7
GENEL TOLAM
(Diğer ürünler dahil) 16.093 33.076.319