ÇEVRE SAĞLIĞI İÇİN ÖNEMLİ OLAN
VEKTÖRLER ve HAŞERELERİN KONTROLÜ İÇİN KİMYASAL METODLAR
WHO/CTD/WHOPES/2006.1 YAYINI TERCÜMESİDİR.
TERCÜME YAPAN KİŞİ YADA KURUMA BURADAN TEŞEKKÜR EDİYORUM. EĞER İSMİNİ BİLDİRİRSE İSMİYLE YAYINLARIZ.

YAZININ ORİJİNAL LİNKİ: http://whqlibdoc.who.int/hq/2006/WHO_CDS_NTD_WHOPES_GCDPP_2006.1_eng.pdf

DÜNYA SAĞLIK ÖRGÜTÜ
TROPİK HASTALIKLARIN KONTROLÜ
WHO PESTİSİT DEĞERLENDİRME PROJESİ

BASKI

İÇİNDEKİLER

Genel Düşünceler ...... 6
1.1 Giriş .......6
1.2 Kitabın ana hatları ve içeriği.....7
1.3 Uygun bir kimyasal kontrol stratejisinin belirlenmesi...8
1.4 Pestisit formülasyonları ......8
1.5 Pestisit uygulama ekipmanları.....11
1.6. Pestisit direnci.......13
PESTİSİTLERİN GÜVENLİ KULLANIMI....14
2.1. Güvenlik önlemlerinin genel prensipleri....14
2.1.1. Toksikoloji ve tehlike.....14
2.1.2. Tedarikçiler ve ekipman.....15
2.1.3. Güvenlik için sorumluluklar....15
2.1.4. Güvenlik eğitimi .....15
2.1.5. Tıbbi gözetim......16
2.1.6. Koruyucu ekipmanlar.....16
2.1.7. Kişisel hijyen ......17
2.1.8. Boş ambalajların imhası.....17

2.2. Uygulama prosedürü......17 2.2.1. İlaçlama meteryalinin hazırlanması....17
2.2.2. Evlerde rezidüel ilaçlamalar....18
2.2.3. Larvasit uygulamaları.....19
2.2.4. Rodentisit uygulamaları.....19
2.2.5. Motorlu ekipmanlarla ve havadan uygulama...19
2.2.6. İnsanlara uygulama.....20
2.2.7. Özel araçlar...... 20
2.2.8. Boş ambalajların imhası.....20
```
         2.3  Diagnos ve zehirlenme semptomları....21
               2.3.1.   Zehirlenme semptomları.....21
       2.3.2.   İlk yardım ve temizlenme .....21
```

3.SİVRİSİNEKLER........23
3.1 Anopheles spp.......23
3.1.1 Kapalı alan uygulaması.....23
3.1.2 İnsektisit uygulanan tuzaklar.....25
3.1.3 Yüzey uygulamaları......27
3.1.4 Larvasit uygulamaları.....28
3.2 Aedes spp.......30
3.2.1. Larvasit uygulamaları.....30
3.2.2. Rezidüel uygulamalar.....31
3.2.3. Yüzey uygulamaları...... 32
3.3 Culex spp.......34
3.3.1 Rezidüel fumigasyon.....34
3.3.2 Yüzey uygulamaları......35
3.3.3 Larvasit uygulamaları.....35
3.4 Mansonia spp.......36

4.SİNEKLER ........36
4.1 Musca domestica ve insanlara yakın ilişkili olan diğer türler..36
4.4.1 Kapalı alan rezidüel sisleme.....37
4.4.2 Yüzey uygulamaları.....38
4.4.3 Larvasit uygulamaları..... 41
4.4.4. Yemler....... 42
4.1.5 Şeritler....... 44
4.2 Glossina spp. (tsetse sinekleri)..... 44 4.2.1 Havadan rezidüel olmayan insektisitlerin uygulanması.. 45
4.2.2 Tuzaklara veya hedeflere insektisit uygulamaları...45
4.2.3 Çiftlik hayvanlarına insektisit uygulamaları...46
4.3 Simulium spp. (karasinekler)..... 46
4.3.1 Larvasit uygulamaları..... 46
4.4. Phlebolomus ve Lutzomyia spp. ( kum sinekleri)... .48
4.4.1 Dinlenme alanlarına rezidüel sinsektisit uygulamaları.. 49
4.4.2. İnsektisit uygulanan materyal.... 49
4.4.3. İnsektisit uygulanan hayvanlar.... 50
4.4.4. İnsektisitlerle yüzey uygulamaları.... 51
4.5. Culicoides, Leptoconops ve Lasiohelea spp.... 51
4.5.1. Larva safhaları...... 52
4.5.2. Erginler....... 52
4.6. Chrysops spp. ve diğer tabanidler..... 53

PİRELER........ 53
5.1. Xenopsylla spp. ......54
5.2. Pulex spp. .......55
5.3. Ctenocephalides spp......56
5.3.1 Hayvanların ilaçlanması.....56
5.3.2 Uygulamanın ana hatları.....57
TAHTA KURULARI : Cimex lectularius ve C. Hemipterus...58
TRİATOMİNE TAHTAKURULARI : Triatoma , Panstrongylus ve Rhodnius spp.60
7.1.1 Hedef alan.......61
7.1.2 İnsektisitler.......61
7.1.3 Uygulma prosedürleri......61
7.1.4 Uygulama çemberi...... 62
7.1.5 Önlemler.......62

8.BİTLER.........62
8.1 Pediculus humanus.......62
8.1.1 Tozlama tekniği......63
8.1.2 Kıyafetlerin ilaçlanması.....63
8.2 Pediculus capitis.......64
8.3 Phthirus pubis.......64
8.4 Önlemler........65

HAMAMBÖCEKLERİ : Blatella spp. ve diğer türler....65
9.1 Blatella spp. ve diğer türler......65
9.1.1 Hedef alan......66
9.1.2 İnsektisitler......66
9.1.3 Uygulama prosedürleri.....66
9.1.4 Uygulama çemberi.....68
9.1.5 Önlemler......68
KENELER VE AKARLAR......68
10.1 İnsan sağlığı açısından en önemli kene ve akar kaynaklı patojenler.69
10.2 Doğrudan kene ve akar kaynaklı parazitik hastalıklar..70
10.3 Akarisitlerin kapalı alan ugulamaları.... 71
10.4 Akarisitlerin açık alan uygulamaları.... 71
10.5 Çiflik hayvan konukçularındaki akarların kontrolü.. 72
10.6 Kenelerin direk insanlara uygulanmasıyla kontrolü..72
EV TOZUAKARLARI....... 73
11.1 Ev tozu akarlarının kontrolü....74
11.2 Ev tozu akarlarının kimyasal kontrolü...74
11.3 Kimyasallar olmadan akara karşı mücadedeler...75
11.3.1. Habitatın boşaltılması....75
11.3.2 . Tozun uzaklaştırılması....75
11.3.3. Isıtma ve dondurma....76
11.3.4. Nemin azaltılması.....76
11.3.5. Yarı geçirgen durumlar....76

12.VENOMOUS ARTROPODALAR..... 76
12.1 Scorpions...... 77
12.1.1. Hedef alan.....77
12.1.2. İnsektisitler.....77
12.2 Örümcekler......78
12.3 Centipedler ve milipedeler.....78
12.4 Beetles.......79
12.5 Hymenoptera (arılar, eşek arıları, sarıca arılar,karıncalar)..79
12.6 Lepidoptera (tırtıllar ve güveleri)....79

SALYANGOZLAR .......79
13.1 Salyangoz kontrolü için uygun insektisitler...81
13.2 Mollusitler nereye uygulanmalıdır?....81
13.3 Mollusitler ne zaman uygulanmalıdır?....82
13.4 Mollusitler nasıl uygulanmalıdır ?....82
13.5 Mollusitler uygulamalarının düzenlenmesi... 83
13.6 Önlemler.......83

14.KEMİRGENLER.......83

14.1 Kemirgen kaynaklı hastalıklar.....83
14.1.1 Viral hastalıklar.....83
14.1.2 Riketsiyal hastalıklar.....84
14.1.3. Bakteriyal hastalıklar.....84
14.1.4. Protozoal hastalıklar.....84
14.1.5. Helmintik hastalıklar.....85

14.2 Kemirgen kontrolü......85
14.2.1 Repellentler, kemosterilatlar ve fumigantlar... 85
14.2.2.Rodentisitler......85
14.2.3.Rodentisitlerin uygulanması....86
14.2.4.Kemirgen kontrol stratejileri....87
14.2.5.Önlemler...... .88

Kişisel ve pratik önlemler.......88
15.1 Repellentler......88
15.1.1 Repellentlerde kullanılan bileşikler.. 88
15.1.2 Uygulama metotları....89
15.1.3 Uygulama alanları....89
15.2 İnsektisit uygulanan tuzaklar veya perdeler...89
15.3 Ev ilaçlamalarında kullanılacak ürünler...90
15.3.1 Ev ilaçlamalarıda kullanılacak ürünlerin çeşitleri..90
15.3.2 Ev ilaçlamalarında kullanılacak insektisit ürünleri ve halk
sağlığı......93
Pestisit uygulama oranları ve çevirme faktörleri .....93