Sığır yetiştiriciliğinde barınak çok önemlidir. Sığırların kalıtsal

özellikleri ne kadar iyi olursa olsun, onlara istedikleri çevre koşullarını

sağlayamazsak onlardan beklediğimiz, istediğimiz verimleri alamayız.

Sığırlar için en önemli çevre koşullarından birisi barınakların durumudur.

Sermayemizin tümünü ahıra yatırmak doğru değildir. Yapacağımız

ahır bir yandan hayvanların yaşaması ve verimli olması için en uygun

şartları taşımalı, diğer yandan en ekonomik şekilde yapılmalıdır.

SIĞIR BARINAKLARI İLE İLGİLİ GENEL BİLGİLER

Ahır Yeri Seçimi;

Ahırın nereye yapılacağını bilmek gerekir. Tesislerin kurulacağı

arazinin hafif eğimli ve toprağının geçirgen olması oldukça önemlidir.

İmkan var ise, eğimin güney cephesi yönünde olması tercih edilmelidir.

İşletme artıklarının insan yerleşim bölgelerinin yakınında olmamasına ve

bölge hakim rüzgarlarının yönü dikkate alınarak tesislerdeki kokunun

insanları rahatsız etmemesine özen gösterilmelidir.

Temel Nasıl Olmalı ?

Sağlam toprak üzerine taş veya diğer inşaat malzemeleri ile temel

atılır. Temel derinliği sıcak yerlerde 30 santimetre, soğuk yerlerde 60

santimetre olmalıdır. Temel, rutubete karşı tecrit maddesi ile korunursa

çok iyi olur.

Taban Nasıl Olmalı ?

En iyi zemin ateş tuğlaları ile yapılır. Bu iş için yapılmış tuğlalarla

çok sağlam bir zemin yapılır. Taş veya beton zemin de oldukça iyidir. Taş

zeminler soğuk tutar, temizliği zor olur. Beton kullanılırsa, önce taş

döşemeli, aralarını çakıl ile doldurup, üzerine kömür cürufu döküp, iyice

dövdükten sonra yüksek dozajlı betonu dökmelidir. Beton zeminlerde

hayvanlar kayıp düşmesin diye, üzerine oluklar açmayı unutmayalım. Yani

beton dümdüz olmamalı, belli aralıklarla pürüzlü bir zemin olmalıdır.

Ahırın uzunlamasına yani idrar kanalının gübre çukuruna doğru

eğimi %1 olmalıdır. Durakların gübrelik ve idrar kanalına doğru eğimi

%1-2 arasında olmalıdır.

Şekil 1. Bağlı duraklı ahır detayları

Bağlı duraklı ahırlarda Taban düzeni nasıl olmalı?

Durak genişliği 110-120 cm, durak uzunluğu 170 cm olmalıdır.
Yemliklerin ön kenar yüksekliği 30-35 cm kalınlığı 10-12 cm

civarında olmalı yani hayvan yattığı yerden yemini yiyebilmeli, yemlik

tabanının en düşük noktası ahır tabanından 10-15 cm yüksekte olmalıdır.

Yemliklerde keskin köşeler bulunmamalı ve yemlik yüzeyi betonu

mümkün olduğunca pürüzsüz olmalı, yemliğin içten içe genişliği 60-65 cm

civarında olmalıdır.

Durakları birbirinden ayırmak amacıyla uygun şekilde bükülmüş

5cm çapında profil demir borular kullanılmalıdır.

Suluklar ineklere diledikleri an su içme olanağı sağlamalıdır. İki

ineğe bir adet olmak üzere otomatik veya yarı otomatik suluk

kullanılmalıdır.

Süt sığırları suyu biz istediğimiz zaman değil, kendileri

istedikleri zaman içebilmelidirler.

Duvarlar Nasıl Olmalı ?

Duvarlar ısı geçirmeyen malzemeden yapılmalıdır. Tuğla, briket,

betonarme, kerpiç gibi inşaat malzemeleri uygundur. Duvarların iç yüzü

sıvanmalıdır. Tabii, istenilirse dış yüzü de sıvanabilir. Duvarların en üstüne

20 santimetre yüksekliğinde hatıl atılmalıdır. Taş duvarlar çok fazla işçilik

gerektirir, yapımı çok zaman alır ve ahır maliyetini artırır. Tesis kurulacak

yer 1. veya 2. derece deprem bölgesinde ise inşaatın sağlamlığı için ne

yapılması gerektiği uzmanlardan öğrenilmelidir.

Ahır Yüksekliği - Çatı – Tavan Nasıl Olmalı ?

Ahırların tabandan saçaklara kadar yüksekliği, tesisin bulunduğu

bölgenin iklimi ve ahırdaki hayvan miktarına göre değişmekle birlikte 3-4

metre arasında olmalıdır. Çatı öyle olmalı ki, içerinin sıcağını dışarıya,

dışarının da soğuğunu içeriye bırakmamalı, yağmur suları içeriye

akmamalıdır. Doğal havalandırmayı sağlamak için 22-25 derecelik bir çatı

eğimi olmalıdır.

Şekil 2. a. En uygun hava dolaşımı Şekil 2. b. Ahır çatı eğimi

Ahırın tavan veya çatısının naylon, ziftli bez gibi gaz geçirmeyen

maddelerden kaplanması, kiremit altına bu maddelerden döşenmesi,

havalandırma açısından çok sakıncalı ve yanlıştır.

Kapılar Nasıl Olmalı ?

Kapılar büyük ise metal (madeni) olması daha iyi olur. Kapı

kenarları keskin köşeli olmamalıdır. Eşikler ahır zemini ile aynı düzeyde,

ahır dışında ise 4-8 cm. yüksekte olmalıdır.

Pencereler Nasıl Olmalı ?

Işık ve hava sağlar. Bir ahırın tabanın alanı 20 metrekare ise,

pencere alanı en az 1 metrekare olmalıdır. 200 metrekare bir ahır için

en az 10 metrekare pencere gerekir. Yani bir ahırdaki pencere alanı,

ahırın taban alanının 20'de 1'inden (1/20 sinden) daha az olmamalıdır.

Pencereler hayvanların omuz (cidago) yüksekliğinin en az 30-40 cm

üzerinde olmalıdır. Yani içeri giren hava hayvanlar üzerinde bir

cereyan oluşturmamalı ve dışarı doğru olan hava akımını

engellememelidir.

Pencereler vasistaslı olmalıdır. Yani çerçeve alttan menteşe ile

kasaya bağlı, üstten içeriye doğru açılacak şekilde olmalıdır. Böyle

pencereler açıldığı zaman, dışarıdan gelecek temiz hava soğuk olursa

hayvanlar etkilenmez. Karşılıklı açılan pencerelerin oluşturacağı hava

cereyanı da hayvanları en az etkiler. Pencereler sık sık kullanılacağı için

sağlam ve kullanışlı olmalıdır. Pencerelerin çok küçük olması hiç uygun

değildir. Zira, bizim ihtiyaç duyduğumuz aydınlık ve güneşe hayvanlar da

ihtiyaç duyarlar. Gübre ve idrar ile hayvanların çıkardıkları gazlar

(amonyak, karbondioksit ) ahırın havasını çok çabuk kirletir. Kirli hava

hem bizim hem de hayvanların sağlık ve verimini çok etkiler. Temiz

havaya insanların olduğu kadar, hayvanlarında ihtiyacı vardır.

Şekil 2. Vasistaslı pencere görünümü Şekil 3. Baca kesit ve yükseklileri eşit olmalıdır.

Bacalar nasıl olmalı ?

Ahırda biriken kirli hava, havalandırma bacalarından dışarıya çıkar.

Baca olmazsa, ahır havalanamaz. İnşaat esnasında havalandırma bacası

konulmamışsa, yaklaşık 5 m.de bir ve mahya açıklığının sağ ve solunda

olacak şekilde çatının en yüksek yerine, boyutları 40 x 40 cm.den az

olmayan bacalar yapılmalıdır. Bacaların üzerine, yağan yağmur ve kar

sularının akmaması için uygun malzemeden şapka yapılmalıdır.

Pencerelerle birlikte bacalar da olunca, tam bir havalandırma sağlanır.

Birden fazla bacanın gerektiği hallerde baca kesit ve

yüksekliklerinin aynı olması gereklidir.

Şekil 4. Etkili baca yüksekliği Şekil 5. Yandan görünüm

Baca etkili yüksekliğinin doğal havalandırmanın

sağlanabilmesi için en az 4 metre olması gerekir. En çok 100 m2 bina

taban alanı için bir adet baca hesaplanmalıdır. Bacanın iyi

çalışabilmesi için izolasyon malzemeleriyle kaplanması, çatı

mahyasından itibaren baca yüksekliğinin en az 60 cm olması ve baca

ucunun 15-20 cm kadar tavandan içeri girmesi gereklidir.

Gübre Çukuru nasıl olmalı ?

Gübre çukurunun boyutları hesaplanırken 500 kg canlı

ağırlığındaki bir hayvanın ortalama yılda (500 kg Canlı Ağırlık x gübre

katsayısı 0.08 x 365 gün hesabıyla) 14,6 ton civarında gübre ürettiği ve

gübre çukurunun yılda kaç kez boşaltılabileceği gibi unsurlar göz önünde

bulundurulmalıdır.

SÜT SIĞIRI BARINAKLARI PLANLANIRKEN;

Hayvanlar için en uygun çevre koşullarını sağlayabilmeli, Maliyeti

olabildiğince düşük olmalı, Ahırımız zamanla büyütebileceğimizi

düşünerek ileride kolayca büyütebileceğimiz şekilde yapılmalı,

Ahırımızın çeşitli yaş gruplarından hayvanları barındırabilecek

bölümleri olmalı, Ahırda çalışanlar hem kolay ve zahmetsiz

çalışabilmeli, hem de ahırımızın sağlık ve korunma koşulları iyi

olmalıdır.

SÜT SIĞIRLARININ ÇEVRE İSTEKLERİ

1- Sıcaklık;

İnekler için en uygun ortam sıcaklığı 10-15 C arasıdır. Sığırlar -18

0C ile +24 0C arasındaki sıcaklıklara adapte olabilirler.

2- Nem;

Ahırdaki nem oranının %60-80 arasında olması istenir.

3- Havalandırma;

Sağmal bir inek için saatte 50 m3, bir buzağı için saatte 10 m3

civarında havalandırma sağlanmalı, hayvan başına 20 m3 temiz hava

ortamda bulunmalıdır.

4-Aydınlatma;

Aydınlatma, çalışanların işlerini kolaylaştırmak ve hayvanları daha

kolay kontrol etmek için geceleri de yapılmalıdır. Aydınlatmada mümkünse

flüoresan lambalar kullanılmalıdır. Her bir metrekare zemin alanı için 2,5

watt; varsa sağım ünitesinde her bir metrekare zemin alanı için, 10 watt

ışık kaynağı kullanılmalıdır.

Süt Sığırı Ahırında Olması Gereken Bölümleri Şu Şekilde

Sıralayabiliriz.

Büyük hayvan bölmesi, Buzağılık bölmesi (Ferdi buzağılık bölmesi,

Serbest dolaşımlı buzağılık bölmesi), Genç hayvan büyütme bölmesi,

Doğum bölmesi, Hasta hayvan bölmesi, Sağım ünitesi

BESİ SIĞIRI BARINAKLARI

Ahır olarak; yağmur, rüzgar ve kardan hayvanları koruyacak

barınaklar yeterlidir. Genelde güney cephesi açık, yanları ve kuzey

cepheleri duvarlarla bölgenin hakim rüzgarlarına karşı kapatılmış, üstü

sundurmalı tesisler besi için yeterlidir. Besi hayvanları soğuğa karşı

dayanıklıdır. Soğuk aylarda hayvanlara verilecek yemlere melas gibi

yüksek enerjili maddeler katılmak suretiyle soğuğun olumsuz etkisi

ortadan kaldırılmış olur.

Kaynak : tedgem.gov.tr