Phorodon cannabis Pass. (Şekil 77 P, 78 S) Türkçe ismi : Kenevir aphid'i
Tanımı : Kanatsız parthenogenetik dişiler oval ve çok açık yeşil renktedir. Antenler 6 segmentten oluşur ve takriben vücut uzunluğu kadardır. Anten tüberkulleri belirli şekilde çıkıntılıdır. Kuyruk, corniculus'lardan 1/3 daha kısa olup parmak şeklindedir. Kuyruk şekli ile anten tüberkül-lerine bakmak suretiyle P. humuli'den ayrılır. Ayrıca bu türde vücut üzerinde koyu yeşil renkte bantlar bulunmadığı gibi pronotum üzerinde de 6'dan fazla kıl bulunur. Vücut uzunluğu 1.5-2.0 mm'dir.
Yayılışı : Avrupa, Kuzey Afrika, Orta Asya ve Kafkasya.
Yurdumuzda kenevir bitkisinin yetiştiği hemen her yerde tesadüf edi
lir. ,
Zararı ve konukçuları : Konukçusu yalnızca kenevirdir. Zararı P. humulis'e çok benzer.
Biyolojisi : Monoecious bir yaşama sahiptir. İlk aphid kolonileri ilkbaharda erkenden olmak üzere kenevirkı üzerinde oluşmaya başlar. Bunlar yaprakların alt yüzlerinde ve sürgünlerde toplanır. Yaz ortasına doğru populasyon fazlalaşır. Şon baharda çiftleşen dişiler tarlalarda kalmış olan kenevir veya bunların yabanilerine yumurtalarını bırakır. Yurdumuzda biyolojisi iyi bilinmediği gibi zararı da şimdiye kadar söz konusu olmamıştır

Phorodon humuli Schrk. (Şekil 77 BS, 78 S, 95)
Sinonim : Aphis pruni Scop. Türkçe ismi : Şerbetçiotu aphid'i
Tanımı : Kanatsız parthenogenetik dişiler oval vücutlu yeşil renktedir. "Üstte ortada bir ve bazan da yanda 2 adet uzunlamasına kuyuyeşil renkte bant bulunur. Pronotum üzerindeki kılların sayısı 6'dır. Kuy
ruk kısa ve üçgeni andırır. Vücut uzunluğu 1.5-2.0 mm'dir.
Yayılışı : Palearktik bölgenin büyük bir kısmı ile Kuzey Amerika'da. Yurdumuzda özellikle Bazı Anadolu'da yaygın olarak görülür.
Zararı ve Konukçuları : Esas konukçu bitkileri kültür veya yabani Prunus cinsine bağlı türlerdir. Ara konukçusu ise şerbetçiotudur. Esas zararını ara konukçuda yapar. Bu bitkilerde aphid kolonileri
yaprakların alt yüzlerinde oluşur. Saldırılan yapraklar kıvrılır ve daha sonra sarararak kurur. Özellikle bazı Avrupa ülkelerinde şerbetçiotlarmda zaman zaman çrk zararlı olmaktadır. Fransa'da şerbetçiotlannda
Hop yeîlow mosaic virüs hastalığının vektörü olduğu bildirilmiştir (Bonnem aison, 1961).
Biyolojisi : Heteroecious bir yaşama sahiptir. Kışı yumurta halinde Prunus spp. üzerinde (özellikle P. spinosa, P. domestıca ve P. mahaleb) geçirir. Baharda bu yumurtalardan fundatrix'Ier meydana gelir. Bunlardan ise tamamiyle kanatlı formlar oluşur. Kanatlı formlar takriben nisan-mayıs aylarında şerbetçiotlarma göç ederler. Bu bitkilerde sonbahara kadar yaşamlarını sürdürerek bir çok nesil verir. Sonbaharda ise tekrar esas konukçularına dönen kanatlı formlar, bu bitkilerde gerçek erkek ve dişileri meydana getirir. Dişiler de çiftleşerek döllenmiş olan yumurtalarını esas konukçu bitkiler üzerine bırakır.Yurdumuzda şerbetçiotu aphid'inin kesin göç etme, yumurta bırakma ve baharda yumurtaların açılma tarihleri ile diğer biyolojik özellikleri kesinlikle bilinmemektedir.
Savaşı : Sistemik, ya da organik forforlu insektisitler bu aphid'e karşı çok etkilidir.

Anuraphis farfmae Koch
Sinonim : Aphis kochi Schout.; A. pyri Koch; A. pyriella Theob.
Türkçe ismi : Öksürükotu
aphid'i
Tanımı : Kanatsız parthenogenetik dişiler parlak yeşilden sarımsı yeşile kadar değişen renktedir. Baş, thorax, anten ve corniculus'lar siyah corniculus'lar arasında siyah bir leke ile yine arkada abdomen üzerinde iki küçük leke bulunur. Bacaklar yeşil, tibia'ların nihayeti, femur'ların bir kısmı siyah renktedir. Sekonder rhinaria 3 ve 4. segmentlerde olup çok sayıdadır. 3. anten segmenti 4. den hemen hemen 3 kat daha uzundur.
Yayılışı : Avrupa, Kuzey Amerika ve Rusya.Yurdumuzda, özellikle Orta Anadolu'da yaygın olarak bulunur.

Zararı ve konukçuları : Esas konukçusu armuttur. Ara konukçusu ise öksürükotu (Tussilago farfara) 'dır. Armutlarda nimf ve erginler yapraklan orta damar boyunca uzunluğuna katlar. Şiddetli saldırılarda armutlarda zarar yaparsa da yurdumuzda yoğun populasyonlarma rastlanmamaktadır.
Biyolojisi : Heteroecious bir yaşama sahiptir. Kışı armut ağaçları üzerinde yumurta halinde geçirir. Baharda tomurcukların patlema döneminde yumurtalar açılarak bunlardan fundatrix'ler meydana gelir, ilkbahar sonuna doğru yoğun olarak çıkan kanatlı formlar esas konukçularını terkederek öksürükotlarma göç ederler. Bu bitkilerin köklerine yerleşen aphid'ler sonbahara kadar yaşamlarını sürdürerek tekrar esas konukçularma dönerler.
Anuraphis subterranea Walk.
Sinonim : Aphis heraclei Koch Türkçe ismi : Domüzotu aphid'i
Görünüşü ve zararı önceki türe çok benzer. Yurdumuzda az olarak rastlanır. Esas konukçusu armuttur. Ara konukçuları ise yabani havuç ve domüzotu (Heracleum sp.J'dur. Ancak bu tür Cucumber mosaic virüs hastalığının vektörü olarak bilindiği için önem kazanmaktadır. Yurdmuzda biyolojisi ve zararı bilinmemektedir.
Brachycaudus amygdalinus Schout.
Türkçe ismi : Kısa kuyruklu badem aphid'i
Taksonomik not: Bu türü Eastop and Hille Ris Lamber (1976),
B. helichrysi subsp. asiatica Nevvsky olarak göstermektedir. Halbuki Bodenheimer and Swirski (1957), Shaposhnikov (1964) ile Tuatay et Remaudier (1964), B. amygdalinus'u geçerli tür olarak göstermektedir. Eğer butürü helichrysi'nin bir alttürü şeklinde göstermek gerekirse, yurdumuzda hem alttüıün hem de nominal türün bulunduğu dikkate alındığında, alttürü ya sinonim yapmak gerekecek, ya da B. helichrysi Kalt. ve B. amygdalinus Schout. olarak iki ayrı tür halinde incelemek gerekecektir. Şahsenne B. helichrysi subsp. asiatica, ne de B. amygdalinus'a. ait tip örneklerini incelemek olanağına sahip olmadığım ve bu hususta da kesin bir kanıt göremediğim için şimdilik bunları ayrı tür olarak buraya almış bulunuyorum. Bu durumun açıklığa kavuşturulması aphid'ler üzerinde çalışan taksonomistlere düşmektedir.

Tanımı : Kanatsız parthenogenetik dişilerde vücut koyu yeşil, abdo-men'in nihayet kısmı ise açık yeşil renktedir. Antenler 6 segmentlidir. Comiculus'lar açık yeşil renkte, nihayeti koyu olup kısadır. Kuyruk çok kısadır (Şekil 77 U). Bu nedenlede kısa kuyruklu badem aphid'i ismi verilmiştir. Vücut uzunluğu 1.7-2-0 mm'dir. Ara konukçularda yaşayan kanatsız formlarda vücut daha küçük olduğu gibi renkleri de esmer veya koyu yeşildir.
Kanatlı formlarda abdomen yeşil, baş ve thorax siyah renktedir. Cor-niculus'lar koyu esmer, kuyruk kısa ve yuvarlakçadır. Vücut uzunluğu 1.5-1.7 mm'dir.
Yayılışı : İsviçre, Güney Avrupa Ülkeleri, İsrail, Lübnan, Irak,
Kırım, Kafkasya, ve Orta Asya. Yurdumuzda özellikle Orta Anadolu'nun bazı yörelerinde yoğun olarak rastlanır.
Zararı ve bonukçuîarı : Esas konukçu bitkileri taş çekirdekli meyve ağaçlarıdır. Ara konukçuları çobandeğneği [Polygonum üvicularia ve
P. eguisetiformis)'dir. Fundatrix'ler ve ondan sonra gelen birkaç nesil özel
likle badem ağaçlarının yapraklarının alt yüzlerinde yoğun koloniler oluş
turarak onları kıvırır (Şekil 96). Bunlar daha sonra sararır ve vaktinden
önce dökülür. Ayrıca sürgünlerde gelişme durur.
Biyolojisi : Çobandeğneklerinde, uygun olan yerlerde bütün yıl boyunca çoğalmalarına devam edebilir. Serin olan yerlerde, sonbaharda bu bitkilerde meydana gelen kanatlı gerçek erkek ve dişi bireyler onları terkeder ve civarında bulunan badem ağaçlarına, ya da diğer taş çekirdekli meyve ağaçlarına göç eder. Bunlar çiftleştikten sonra yumurtalarım ağaçların tomurcuk diplerine, ya da kabukların çatlakları arasına bırakır. Yumurtalar ilkbaharda çok erkenden olmak üzere tomurcukların patlamaya başladığı dönemde açılır. Çıkan nimfler yeni açılmakta olan yaprakların alt yüzlerine giderek yerleşir. Populasyon yoğunlukları arttığında, yerine göre marttan mayısa kadp.r olan bir zamanda esas konukçularım terkederek ara konukçularma göç eder. Bu türün biyolojisi yurdumuzda iyi bilinmemektedir.
Savaşı : Yumurta populasyonu yüksek olan bahçelerde kış ilâçlamas: yapmak faydalıdır. Bu yeterli olmadığı taktirde, baharda tomurcuklar patlarken organik fosforlu, ya da sistemik etkili ilâçlardan birisi atılırsa zararı önlenir. Yurdumuzda badem taze iken de bol olarak yendiği için sistemik ilaçların atılma zamanı ile diğer tedbirleri gereği şekilde ayarla-mak lâzımdır.
Brachycaudus cardui L.
Sinonim % Aphis lata Walk.; A. onopordi Schrk. Türkçe ismi : Enginar aphid'i
Tanımı : Kanatsız parthenogenetik dişiler oval şekilde, açık yeşil parlak yeşil veya sarımsı esmer renkte, abdomen üzerinde dörtgene benze: büyük bir siyah leke ile arkada iki veya üç adet siyah bant bulunur. Cor niculus'lar kalın ve silindir şeklinde olup vücudun 1/8'i kadar uzunlukts ve siyah renktedir. Kuyruk çok kısa, genişliği uzunluğundan bir kaç misi daha fazladır. Vücut uzunluğu 2.0-2-5 rnm'dir.

Kanatlı formlarda abdomen yeşil renkte, ilk 6 segmentin üzeri büyük siyah lekeli olup baş, thorax, corniculus'Iar, kuyruk ve antenler siyah renktedir. Antenlerde sekonder rhinaria yoktur.
Gerçek erkek ve dişiler kiremit kırmızısı renkte, uzun oval biçimdedir.
Yayılışı : Kuzey Amerika, Kuzey Afrika, İsrail, Rusya, Orta Asya ve Japonya. Yurdumuzda Orta, Kuzey, Doğu ve Batı Anadolu ile Marmara bölgelerinin bazı yörelerinde az çok tesadüf edilir.
Zararı ve konukçuları s Esas konukçuları kayısı, erik, şeftali ve kirazdır. Bunlardan kayısı ve kirazlarda daha çok görülür. Ara konukçuları enginar, krizantem, devedikeni ve diğer Compositae ile Borraginaceae türleridir. Esas konukçularda yaprakları gayri muntazam şekilde kıvırarak deformasyonlara sebep olur. Genç sürgünler gelişemez. Ayrıca ba-hmsı raaddeler salgılayarak fumajine sebep olur ve zararı bir kat daha artar. Bu balımsı maddelere diğer aphid türlerinde olduğu gibi pek çok karınca, an ve sinekler üşüşür. Diğer önemli bir zararı da bu türün bazı bitkilerde bazı önemli virüs hastalıklarını bulaştırmasıdır. Örneğin Bean yeîlow ıııosaic, Gabbage black ring spot, Cucumbe? mosaic ve Onion yellow dwarf gibi virüs hastalıklarının bu tür tarafından taşındığı kaydedilmiştir (Kenndy et al., 1962).
Biyolojisi : Kışı esas konukçuları olan erik, kayısı, şeftali ve diğer bazı taş çekirdekli meyve ağaçlarının dalları üzerinde yumurta halinde geçirir. Baharda tomurcukların patlaması esnasında yumurtalar açılarak nimfler çıkar ve bunlar gözlere, daha sonra da açılmakta olan yapraklara giderek onların alt yüzlerine yerleşir. Fundatrix'lerin meydana gelmesi sırasında ağaçlarda elan daha tomurcuklar patlamaya devam eder. Bu nedenle fundatrix"lerden sonra meydana gelen nesiller yaprakların alt yüzlerinde büy;'ik koloniler olus'urarak deformasyonlara sebep olur. Ponulasyon daha fazla arttıemda mevdana gelen kanatlı formlar ara ko-nukçulara göç eder. Ancak bu göç zorunlu değildir ve esas konukçular üzerinde de bütün yıl boyunca yaşamlarına devam edebilirler. Aynı şekilde seralarda da bazı bitkiler üzerinde bütün yıl boyunca yaşamlarım sürdürebilirler. Ara konukçularmda sonbahara kadar kalan bireyler eylül ve ekim aylarında esas konukçularma dönerler. Bu arada meydana gelen gerçek erkek ve dişiler çiftleşerek, dişiler kışı geçirecek yumurtalarını ağaçların dalları üzerine bırakır.
dazı Aphidius türleri bunları oldukça yüksek oranda parazitler.
Savaşı : B. amygdalinus'''da olduğu gibidir

Kaynak: Türkiye Entomolojisi -2 - Prof Dr. Niyazi LODOS