Şeftali Yetiştiriciliğine Başlarken Bilinmesi Gerekenler

ŞEFTALİ YETİŞTİRİCİLİĞİ

Şeftali yetiştiriciliği dünyanın her iki yarım küresinde ve ülkemizin heryerinde çok eski yıllardan beri yapılmaktadır. Çok erkenciden geç çeşitlere kadar yılın 5 ayında pazara taze şeftali sevketmek mümkündür. Taze olarak tüketildiği gibi meyve suyu konsantresi, pulp olarak ve derin dondurma ile uzun süre muhafaza etmek mümkündür. Ayrıca şeftalinin reçel ve marmelatı ve kurutulmuş şekli de tüketilmektedir.

İKLİM

Şeftali değişik iklim şartlarına uyabilen meyve türlerinden biridir. Ekvatorun güney ve kuzeyinde 24-25 enlem dereceleri arasında yetiştiriciliği yapılabilmektedir. Ülkemizde sıcak iklim Akdeniz Bölgesi, mutedil Marmara Bölgesi ve soğuk iklime sahip Doğu Anadolu Bölgesinde yetiştiriciliği yapılmaktadır. Şeftali yetiştiriciliğinde düşük kış sıcaklıkları, çeşidin kış soğuklama ihtiyacı, ilkbahar donları ve düşük yaz sıcaklığı önem kazanmaktadır. Kış sıcaklığının -18°C, -20°C'ye düştüğü yerlerde gözler ve sürgünler donar. Sıcaklık -25°C'ye düştüğünde ağaçlar donar. Çeşitlerin kış soğuklama istekleri 250 saat ile 1250 saat arasında değişmektedir. Çeşitler kış soğuklama ihtiyacını tamamlayamadığında çiçek tomurcuklarını silker, ilkbaharda çiçeklenme gecikir ve düzensiz olur. Şeftali erken çiçek açan meyve türlerinden biridir. Çiçekler açıldıktan sonra meydana gelen ilkbahar geç donlarından çok zarar görürler. Yaz sıcaklığının düşük olduğu bölgelerde meyvelerin olgunlaşması gecikir ve meyve kalitesi düşer.

TOPRAK

Şeftali için toprak isteği söz konusu olunca üzeri aşılı anacın isteği göz önüne alınmalıdır. Şeftali süzek, kumlu, tınlı, milli, çakıllı, derin ve çabuk ısınan alüvyal toprakları sever. Toprak pH'sı 6-7 arasında olması gerekir. Kumlu topraklarda yeterli sulama ve iyi gübreleme ile şeftali yetiştirilebilir. Ağır, nemli ve soğuk olan killi topraklarda yetişen ağaçların sürgünleri iyi pişkinleşmediğinden kış soğuklarından zarar görerek zamklanma başlar.

SEYRELTME

Şeftali ağaçlarında meyve tutumu genellikle fazladır. Bu meyveler olgunluğa kadar ağaçta kalırsa irileşmez, dal kırılmaları, sürgünlerin yeteri kadar pişkinleşmemesi nedeniyle kış aylarında don zararı ve gelecek yıl meyve miktarında azalmalar görülür. Seyreltme masraflarının, meyve kalitesinin artması ile elde edilecek fiyat farklarının karşılanması gerekir.

Şeftali ağaçlarında iki seyreltme metodu uygulanır:

Kimyasal maddelerle seyreltme: Dinitro bileşikleri kullanılır. Araştırma kuruluşlarında yapılan denemelerde Selinon Powders, 100 It suya 60-100 gram olarak % 80-85 çiçekler açılınca kullanılmıştır. Çiçeklerde stil tepesini yakmak suretiyle seyreltme yapar. İlaçlamadan sonra yağış ve sıcaklığın düşmesi veya yükselmesi yakıcı etkisini arttırır.

Giberellik asitin 150 ppm'lik konsatrasyonları ile Temmuz ve Ağustos aylarında ağaçlara pülverize edilmek suretiyle meyve seyrelkmesi ve çiçeklenmeyi geciktirme etkisi elde edilmiştir. Giberellik asitle yapılacak meyve seyreltmesinde, seyreltme miktarının bir yıl önceden tespit etme güçlüğü vardır.

EI ile seyreltme: Eskiden beri uygulanan en iyi metottur. Meyve çekirdeği sertleşmeden yapılmalıdır. Seyreltme 15-20 cm'de bir meyve ve her meyveye 40-60 yaprak düşecek şekilde yapılmalıdır. Son yıllarda işçi ücretlerinin artması ve işçi temininde karşılaşılan güçlükler, kimyasal maddelerle meyve seyreltmesinin önemini arttırmıştır.

Döllenme Biyolojisi

Şeftali çeşitleri J.H. Hale çeşidi hariç kendine verimlidir. J.H. Hale çeşidi ile bahçe kurarken diğer çeşitlerden biri dölleyici olarak dikilmelidir.

ÇEŞİTLER

Yalova Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü tarafından denemeleri yapılan ve tavsiye edilen sofralık şeftali çeşitleri erken olgunlaşan çeşitlerden geççi çeşitlere doğru aşağıda sıralanmıştır.

Flordasun: Ağacı yarı dik ve kuvvetli gelişir. Akdeniz Bölgesinde Mayıs ayının 3. haftasında olgunlaşır. Ortalama meyve ağırlığı 120 gramdır. Meyve eti sarı renkte, çekirdek ete bağlı, ağaç verimi çok iyi, kış soğuklama isteği 250 saattir. Yetiştiriciliği Akdeniz Bölgesinde sahil şeridine tavsiye edilir. Kendine verimli bir çeşittir.

Early Amber: Ağacı yaygın ve kuvvetli gelişir. Akdeniz Bölgesinde Mayıs ayının 4. haftasında olgunlaşır. Ortalama meyve ağırlığı 150 gramdır. Meyve eti sarı renkte, çekirdek ete bağlı, ağaç verimi çok iyidir. Kış soğuklama isteği 350 saattir. Yetiştiriciliği Akdeniz Bölgesi sahil şeridinde tavsiye edilir. Kendine verimli bir çeşittir.

Springtime: Ağacı yarı dik ve orta derecede gelişir, verimlidir. Redhaven çeşidinden 34 gün önce olgunlaşır. Meyvesi basık, ortalama ağırlığı 90 gramdır. Meyve sarı zemin üzerine bir tarafı kırmızı renkte, meyve eti beyaz, sulu, lifli, çekirdek ete bağlıdır. Kış soğuklama isteği 650 saattir. Yetiştiriciliği sahil dışında Akdeniz Bölgesi için tavsiye edilir. Kendine verimlidir.

Precocissima: Ağacı dik ve çok kuvvetli gelişir, verimlidir. Redhaven çeşidinden 32 gün önce olgunlaşır. Meyvesi basık, ortalama ağırlığı 100 gramdır. Meyve yeşilimsi sarı zemin üzerine koyu kırmızı renktedir. Meyve eti yeşilimsi beyaz, orta derecede sulu, az ekşi, çekirdek ete bağlıdır. Yetiştiriciliği Ege, Marmara, Kuzey Geçit ve Güney Doğu Anadolu Bölgeleri için tavsiye edilir. Kendine verimli bir çeşittir.

Early Red: Ağacı yaygın ve çok kuvvetli gelişir, oldukça verimlidir. Redhaven çeşidinden 25 gün önce olgunlaşır. Meyve basık, ortalama ağırlığı 125 gramdır. Meyve sarı zemin üzerine parçalı kırmızı, meyve eti sarı, ince dokulu, tatlı, lezzetli, çekirdek ete bağlıdır. Kış soğuklama isteği 850 saattir. Yetiştiriciliği Ege, Marmara, Kuzey Geçit ve Güney Doğu Anadolu Bölgeleri için tavsiye edilir. Kendine verimli bir çeşittir.

Blazing Gold: Ağacı yaygın ve kuvvetli gelişir, verimlidir. Redhaven çeşidinde 20 gün önce olgunlaşır. Meyve basık, ortalama ağırlığı 143 gramdır. Meyvesi açık sarı zemin üzerine akıtmalı kırmızı renkte, meyve eti sarı, ince dokulu, tatlı, aromalı, çekirdek ete bağlıdır. Yetiştiriciliği Ege, Marmara ve Kuzey Geçit Bölgeleri için tavsiye edilir. Kendine verimli bir çeşittir.

Merrill Gem Free: Ağacı yarı dik ve kuvvetli gelişir, verimlidir. Redhaven çeşidinden 15 gün önce olgunlaşır. Meyve basık, ortalama ağırlığı 197 gramdır. Meyvesi koyu sarı zemin üzerine akıtmalı koyu kırmızı renkte, meyve eti sarı, orta derecede sulu, ince dokulu, aromalı, çekirdek ete bağlıdır. İlkbahar geç donlarına dayanıklıdır. Yetiştiriciliği Ege, Marmara ve Kuzey Geçit Bölgelerine tavsiye edilir. Kendine verimli bir çeşittir.

Cardinal: Ağacı yarı dik ve kuvvetli gelişir, verimlidir. Redhaven çeşidinden 15 gün önce olgunlaşır. Meyve basık, ortalama ağırlığı 161 gramdır. Meyvesi koyu sarı zemin üzerine sıvama kırmızı renkte, meyve eti sarı, ince dokulu, orta derecede sulu, tatlı, çekirdek ete bağlıdır. Kış soğuklama isteği 950 saattir. Yetiştiriciliği Ege ve Güney Doğu Anadolu Bölgelerine tavsiye edilir. Kendine verimli bir çeşittir.

Dixired: Ağacı yaygın ve kuvvetli gelişir, verimlidir. Redhaven çeşidinden 12 gün önce olgunlaşır. Meyve basık, ortalama ağırlığı 175 gramdır. Meyvesi koyu sarı zemin üzerine akıtmalı kırmızı renkte, meyve eti sarı, az lifli, orta derecede sulu, tatlı, çekirdek ete bağlıdır. Kış soğuklama isteği 1000 saattir. Yetiştiriciliği Ege ve Güney Doğu Anadolu Bölgelerine tavsiye edilir. Kendine verimli bir çeşittir.

Starking Delicious: Ağacı yarı dik ve kuvvetli gelişir, çok verimlidir. Redhaven çeşidinden 11 gün önce olgunlaşır. Meyve yuvarlak, hafif uzunca, ortalama ağırlığı 184 gramdır. Meyvesi sarımsı yeşil zemin üzerine parçalı açık kırmızı renkte, meyve eti sarı, az lifli, orta derecede sulu, tatlı, çekirdek ete bağlıdır. Kış soğuklama isteği 850 saattir. Yetiştiriciliği Ege, Marmara, Kuzey Geçit ve Güney Doğu Anadolu Bölgeleri için tavsiye edilir. Kendine verimli bir çeşittir.

Coronot: Ağacı yarı dik ve kuvvetli gelişir, verimlidir. Redhaven çeşidinden 4 gün önce olgunlaşır. Meyve yuvarlak, ortalama ağırlığı 156 gramdır. Meyvesi sarı zemin üzerine sıvama açık kırmızı renkte, meyve eti sarı, sulu, ince dokulu, az ekşi, aromalı, çekirdek etten ayrı, nakliyeye dayanıklıdır. Kış soğuklama isteği 750 saattir. Yetiştiriciliği Ege, Marmara, Kuzey Geçit Bölgeleri için tavsiye edilir. Kendine verimli bir çeşittir.

Redhaven: Ağacı yarı dik ve kuvvetli gelişir, çok verimlidir. Yalova'da Temmuz ortalarında olgunlaşır. Meyve yuvarlak, ortalama ağırlığı 185 gramdır. Meyve sarı zemin üzerine akıtmalı koyu kırmızı renkte, meyve eti sarı, ince dokulu,tatlı, aromalı, çekirdek etten oldukça ayrı, nakliyeye dayanıklıdır. Kış soğuklama isteği 950 saattir. Yetiştiriciliği Ege, Marmara, Kuzey Geçit ve Güney Doğu Anadolu Bölgeleri için tavsiye edilir. Kendine verimli bir çeşittir.

Washington: Ağacı yaygın ve kuvvetli gelişir, çok verimlidir. Redhaven çeşidinden 7 gün sonra olgunlaşır. Meyve yuvarlak, ortalama ağırlığı 208 gramdır. Meyve sarı zemin üzerine akıtmalı koyu kırmızı renkte, meyve eti sarı, sulu, ince dokulu, tatlı, aromalı, çekirdek etten ayrı ve soğuklara dayanıklıdır. Kış soğuklama isteği 950 saattir. Yetiştiriciliği Ege, Marmara, Kuzey Geçit Bölgeleri için tavsiye edilir. Kendine verimli bir çeşittir.

Glohaven: Ağacı yarı dik ve kuvvetli gelişir, oldukça verimlidir. Redhaven çeşidinden 14 gün sonra olgunlaşır. Meyve sarı zemin üzerine parçalı açık kırmızı renkte, meyve eti sarı, sulu, ince dokulu, lezzetli, çekirdek etten ayrıdır. Kış soğuklama isteği 850 saattir. Yetiştiriciliği Ege, Marmara, Kuzey Geçit ve Güney Doğu Anadolu Bölgeleri için tavsiye edilir. Kendine verimli bir çeşittir.

Redglobe: Ağacı yarı dik ve kuvvetli gelişir, verimlidir. Redhaven çeşidinden 15 gün sonra olgunlaşır. Meyve yuvarlak, ortalama ağırlığı 215 gramdır. Meyve sarı zemin üzerine parçalı kırmızı renkte, meyve eti sarı, az sulu, ince dokulu, tatlı, aromalı, çekirdek etten ayrıdir. Kış soğuklama isteği 850 saattir. Yetiştiriciliği Ege ve Güney Doğu Anadolu Bölgeleri için tavsiye edilir. Kendine verimli bir çeşittir.

Loring: Ağacı yarı dik ve kuvvette gelişir, verimlidir. Redhaven çeşidinden 17 gün sonra olgunlaşır. Meyve beyzi, ortalama ağırlığı 204 gramdır. Meyve sarı zemin üzerine parçalı açık kırmızı renkte, meyve eti sarı, sulu, ince dokulu, tatlı, lezzetli, çekirdek etten ayrı ve nakliyeye dayanıklıdır. Kış soğuklama isteği 800 saattir. Yetiştiriciliği Ege, Marmara, Kuzey Geçit ve Güney Doğu Anadolu Bölgeleri için tavsiye edilir. Kendine verimli bir çeşittir.

Madison: Ağacı yaygın ve orta kuvvette gelişir, çok verimlidir. Redhaven çeşidinden 24 gün sonra olgunlaşır. Meyve basık, ortalama ağırlığı 146 gramdır. Meyve sarı zemin üzerine. sıvama koyu kırmızı renkte, meyve eti sarı, sulu, ince dokulu, tatlı, aromalı, çekirdek etten ayrı ve ilkbahar geç donlarına dayanıklıdır. Kış soğuklama isteği 850 saattir. Yetiştiriciliği Ege, Marmara, Kuzey Geçit Bölgeleri için tavsiye edilir. Kendine verimli bir çeşittir.

Cresthaven: Ağacı yarı dik ve kuvvetli gelişir; oldukça verimlidir. Redhaven çeşidinden 26 gün sonra olgunlaşır. Meyve basık, ortalama ağırlığı 248 gramdır. Meyve sarı zemin üzerine akıtmalı koyu kırmızı renkte, meyve eti sarı, sulu, tatlı, lezzetli, çekirdek etten ayrıdır. Kış soğuklama isteği 850 saattir. Yetiştiriciliği Ege, Marmara, Kuzey Geçit ve Güney Anadolu Bölgeleri için tavsiye edilir. Kendine verimli bir çeşittir.

Blake: Ağacı yaygın ve kuvvetli gelişir, çok verimlidir. Redhaven çeşidinden 29 gün sonra olgunlaşır. Meyve yuvarlak, ortalama ağırlığı 186 gramdır. Meyve sarı zemin üzerine akıtmalı kırmızı renkte, meyve eti sarı, sulu, ince dokulu, lezzetli, çekirdek etten ayrı ve ilkbahar geç donlarına karşı oldukça dayanıklıdır. Kış soğuklama isteği 750 saattir. Yetiştiriciliği Ege, Marmara, Kuzey Geçit Bölgeleri için tavsiye edilir. Kendine verimli bir çeşittir.

J. H. Hale: Ağacı yarı dik ve kuvvetli gelişir, verimlidir. Redhaven çeşidinden 30 gün sonra olgunlaşır. Meyve yuvarlak, ortalama ağırlığı 227 gramdır. Meyve sarı zemin üzerine sıvama koyu kırmızı renkte, meyve eti sarı, sulu, ince dokulu, aromalı, çekirdek etten ayrı nakliyeye dayanıklıdır. Kış soğuklama isteği 900 saattir. Yetiştiriciliği Ege, Marmara, Kuzey Geçit ve Güney Doğu Anadolu Bölgeleri için tavsiye edilir. Kendine kısır bir çeşittir. Diğer bütün çeşitler dölleyici olarak kullanılabilir.

Shipper's Late Red: Ağacı yaygın ve dik gelişir, oldukça verimlidir. Redhaven çeşidinden 34 gün sonra olgunlaşır. Meyve yuvarlak, ortalama ağırlığı 240 gramdır. Meyve yeşilimsi sarı zemin üzerine akıtmalı kırmızı renkte, meyve eti sarı, sulu, az lifli, az ekşimsi, çekirdek etten ayrıdır. Kış soğuklama isteği 850 saattir. Yetiştiriciliği Marmara ve Kuzey Geçit Bölgeleri için tavsiye edilir. Kendine verimli bir çeşittir.

Rio-Oso-Gem: Ağacı yaygın ve çok kuvvetli gelişir, oldukça verimlidir. Redhaven çeşidinden 39 gün sonra olgunlaşır. Meyve yuvarlak, ortalama ağırlığı 196 gramdır. Meyve sarı zemin üzerine akıtmalı koyu kırmızı renkte, meyve eti sarı, orta derecede sulu, az lifli, az ekşi, çekirdek etten ayrı ve nakliyeye dayanıklıdır. Kış soğuklama isteği 900 saattir. Yetiştiriciliği Marmara ve Kuzey Geçit Bölgeleri için tavsiye edilir. Kendine verimli bir çeşittir.

Monreo: Ağacı yaygın ve çok kuvvetli gelişir, verimlidir. Redhaven çeşidinden 45 gün sonra olgunlaşır. Meyve basık, ortalama ağırlığı 244 gramdır. Meyve sarı zemin üzerine akıtmalı koyu kırmızı renkte, meyve eti sarı, orta derecede sulu, az lifli, tatlı, çekirdek etten ayrı ve nakliyeye dayanıklıdır. Kış soğuklama isteği yüksektir. Yetiştiriciliği Marmara ve Kuzey Geçit Bölgeleri için tavsiye edilir. Kendine verimli bir çeşittir.

Yalova Atatürk Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsünce yerli ve yabancı nektarin çeşitlerinden deneme sonucunda aşağıdaki çeşitler üretime alınmıştır.

Cherokee: Ağacı yarı dik ve kuvvetli gelişir, oldukça verimlidir. Redhaven çeşidinden 4 gün sonra olgunlaşır. Meyve beyzi, ortalama ağırlığı 113 gramdır. Meyve tüysüz, sarı zemin üzerine sıvama koyu kırmızı renkte, meyve eti sarı, sulu, ince dokulu, az ekşi, çekirdek yarı ete bağlıdır. Yetiştiriciliği Ege, Marmara ve Kuzey Geçit Bölgeleri için tavsiye edilir. Kendine verimli bir çeşittir.

Indepedence: Ağacı yaygın ve orta kuvvette gelişir, verimNdir. Redhaven çeşidinden 10 gün sonra olgunlaşır. Meyve kalp şeklinde, ortalama ağırlığı 118 gramdır. Meyve tüysüz, sarı zemin üzerine sıvama koyu kırmızı renkte, meyve eti sarı, sulu, lifli, az ekşi, çekirdek 2te bağlıdır. Yetiştiriciliği Ege, Marmara ve Kuzey Geçit Bölgeleri için tavsiye edilir. Kendine verimli bir çeşittir.

Nectared 4: Ağacı yarı dik ve kuvvetli gelişir, verimlidir. Redhaven çeşidinden 12 gün sonra olgunlaşır. Meyve basık, ortalama ağırlığı 108 gramdır. Meyve tüysüz, sarı zemin üzerine parçalı koyu kırmızı renkte, meyve eti sarı, orta derecede sulu, az lifli, az ekşi, çekirdek ete bağlıdır. Yetiştiriciliği Ege, Marmara ve Kuzey Geçit Bölgeleri için tavsiye edilir. Kendine verimli bir çeşittir.

Nectared 6: Ağacı yarı dik ve orta kuvvette gelişir, verimlidir. Redhaven çeşidinden 19 gün sonra olgunlaşır. Meyve yuvarlak, ortalama ağırlığı 92 gramdır. Meyve tüysüz, sarı zemin üzerine sıvama kırmızı renkte, meyve eti sarı, lezzetli, çekirdek etten ayrıdır. Yetiştiriciliği Ege, Marmara ve Kuzey Geçit Bölgeleri için tavsiye edilir. Kendine verimli bir çeşittir.

Cavalier: Ağacı yarı dik-yuvarlak ve çok kuvvetli gelişir, çok verimlidir. Redhaven çeşidinden 22 gün sonra olgunlaşır. Meyve beyzi, ortalama ağırlığı 88 gramdır. Meyve tüysüz, sarı zemin üzerine sıvama kırmızı renkte, meyve eti sarı, orta derece sulu, ince dokulu, tatlı, çekirdek etten ayrıdır. Yetiştiriciliği Ege, Marmara ve Kuzey Geçit Bölgeleri için tavsiye edilir. Kendine verimli bir çeşittir.

Nectared 8: Ağacı yarı dik-yuvarlak ve çok kuvvetli gelişir, verimlidir. Redhaven çeşidinden 28 gün sonra olgunlaşır. Meyve yuvarlak, ortalama ağırlığı 88 gramdır. Meyve tüysüz, sarı zemin üzerine sıvama koyu kırmızı renkte, meyve eti sarı, orta derece sulu, ince dokulu, az lifli, çekirdek etten ayrıdır. Yetiştiriciliği Ege, Marmara ve Kuzey Geçit Bölgeleri için tavsiye edilir. Kendine verimli bir çeşittir.

Yalova Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsünde yerli ve yabancı sanayi şeftali çeşitlerinden teknolojik değerlendirme sonucunda aşağıdaki çeşitler üretime alınmıştır.

Escarolita: Ağacı yaygın ve kuvvetli gelişir, verimlidir. Redhaven çeşidinden 4 gün sonra olgunlaşır. Meyve yuvarlak, ortalama ağırlığı 106 gramdır. Meyve portakal sarısı zemin üzerine parçalı açık kırmızı renkte, meyve eti sert, sarı, sulu, ince dokulu, tatlı ve çekirdek ete bağlıdır. Yetiştiriciliği Marmara ve Kuzey Geçit Bölgeleri için tavsiye edilir. Kendine verimli, sanayie uygun bir çeşittir.

Vesuvio: Ağacı yarı dik ve çok kuvvetli gelişir, çok verimlidir. Redhaven çeşidinden 6 gün sonra olgunlaşır. Meyve yuvarlak, ortalama ağırlığı 176 gramdır. Meyve portakal sarısı zemin üzerine parçalı açık kırmızı renkte, meyve eti sert, sarı, orta derecede sulu, ince dokulu, tatlı ve çekirdek ete bağlıdır. Yetiştiriciliği Marmara ve Kuzey Geçit Bölgeleri için tavsiye edilir. Kendine verimli, sanayie uygun bir çeşittir.