K00PERATİFLERİN GELİR VERGİSİ KANUNU İLE İLİŞKİSİ
Gelir Vergisi Kanunu'nda, gerçek kişilerin geliri gelir vergisine tâbi tutulmuştur. Bu bakımdan tüzel kişiliği olan kooperatiflerin Gelir Vergisi Kanunu ile ilişkisi bulunmamaktadır. Ancak, kiraya verdikleri gayrimenkuller-den aldıkları kiradan % 25 oranında stopaj vergisi keserek ödenmesi gerekmektedir.
Kooperatifler, üreticilerden veya ortaklarından satın aldıkları;
1- Hayvanlar ve bunların mahsulleri ile kara ve su avcılığı mahsulle
ri bedelinin ödenmesinde % 2,
2- Diğer ziraî mahsullerin bedellerinin ödenmesinde de % 4,
oranında gelir vergisini kaynakta tevkifat yapmaları gerekmektedir.
Bunun yanında, kooperatif yönetici ve deneticilerine ödenen aylık ücret ve huzur hakkı ile istihdam ettikleri personele ödedikleri ücretlerden, bu Kanun'da yazılı gelir dilimlerinde belirtilen nispetlerde gelir vergisi kesilmesi gerekmektedir. Ayrıca SSK'ya kesilen primler yine süresi içerisinde bağlı olduğu kurumlara yatırılır.
KOOPERATİFLERE TANINAN VERGİ MUAFİYETLERİ
Kooperatifler Kanunu'nun 93. maddesinde çeşitli konularda vergi
muafiyeti ve istisna hükümlerine yer verilmiştir.
Buna göre :
1- Birim Kooperatif, üst birlik, merkez birliği ve Türkiye Millî Kooperatifler Birliği;
a- Birbirlerinden ve ortaklarından aldıkları faiz ve komisyonlar ile ortaklarına kefalet etmeleri dolayısıyla bunlardan aldıkları paralar, banka ve sigorta muameleleri vergisinden muaftır.
b- Her nev'i defterin ve anasözleşmenin tasdiki ve açılış tasdiklerinde sayfalarının mühürlenmesi, her nev'i harç ve damga vergisinden mu
aftır,
c- Kiraya verilmediği veya gelir getiren bir cihete tahsis edilmediği
müddetçe, gayrimenkullerinden alınacak her türlü vergiden muaftır.
d- Ortakların temlik edecekleri gayrimenkuller her türlü vergi ve harçtan muaftır.
e-13. madde gereğince verilecek bildiri (Noter kanalı ile verilen istifa dilekçesi) damga vergisi, diğer harç ve resimden muaftır.

2- Gayrimenkullerin irtifak haklarının ve gayrimenkul mükellefiyetinin
birim kooperatif, üst birlik, merkez birliği ve Türkiye Millî Kooperatifler Birliği'ne sermaye konulması hâlinde bunlar, Emlâk Alım Vergisi Kanunu'ndaki indirimli nisbetten faydalanır.
3- Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 7. maddesinin 16. bendindeki esas
lar dahilinde kurumlar vergisi muaflığından faydalanır.
Kooperatifler, üst birlikleri ve merkez birlikleri faaliyete geçen üst kuruluşlara girmedikleri takdirde, bu maddenin 1 no'lu fıkrasının (b) ben
di ile, 2 no'lu fıkrasından gayrı fıkralarında yazılı muaflıklardan istifade
edemezler.