Traktör Kullanımında Güvenlik Kuralları
Traktör kullanımında gerekli olan genel güvenlik kuralları dışında traktör kullanımında uyulması mecburi olan diğer kurallar aşağıda belirtilmiştir ( Anonim, 1998).

Traktör yalnız sürücü belgeli (F) ve eğitim görmüş sürücü tarafından kullanılmalıdır.
Traktör kullanılmadan önce mutlaka bakım ve kullanma kitapçığı dikkatlice okunmalıdır.
Traktörde mutlaka devrilmeye karşı koruyucu çatı sistemi (DKKC) takılı olmalıdır.

Şekil 3. DKKC'li Bir Traktör (Anonim, 1998).
Tüm traktörler devrilmeye karşı koruyucu çatıyla (DKKÇ) donatılmalıdır. DKKÇ olmayan traktörlerle olan takla atma veya devrilmelerin hemen hemen tümü ölümle sonuçlanmaktadır. Yeni ve kabini olmayan traktörlerin hemen hemen tamamına üreim fabrikasından montaj sırasında DKKÇ sistemi monte ediliyor. Ülkemizde 2001 yılından itibaren DKKÇ, kabinsiz traktörlerde zorunlu olmuştur. Ancak burada dikkat edilmesi gereken şudur ki bazı kabinler operatörü sadece yağmur, kar gibi dış etkenlere karşı korumak amacına yönelik olarak yapılmaktadır. Eğer bir traktör DKKÇ olmadan kullanılıyorsa bu çok tehlikelidir ve DKKÇ taktırılması önerilir. Ancak bir DKKÇ hiçbir zaman basit bir muhafaza gibi dizayn edilemez. Tekniğe uygun dizayn edilir, üretilir ve monte edilirse tam plarak görevini yapabilir. Bu nedenle bu tür yapılar taktırılırken mutlaka standartlara uygun olup olmadığı araştırılması gerekir.

Traktör üzernde bulunan DKKÇ ‘nın etkili olabilmesi için emniyet kemeri ile birlikte kullanılmamaları gerekir. Bu yapılarla takla atma veya devrilme durumunda emniyet kemeri sizi emniyetli olan bölgede tutacaktır. Kapalı kabinlere sahip makineleri çalıştırırken bile varsa emniyet kemerini kullanmak, olası muhtemel bir kazada pencere veya kabinden savrulmanızı önler.
Traktör daima üzerine takılmış kendi güvenlik çerçevesi ile kullanılmalıdır. Güvenlik çerçevesi zaman, zaman kontrol edilerek çatlak ve kırık olmadığından emin olunmalıdır.
Makinelerle çalışma esnasında oluşan gürültü seviyesi konuşarak anlaşmayı güçleştirir. Bu nedenle çalışanlaın ortak, standart bir işaret dili kullanmaları önem taşır. En azından acil durumlar için “motoru stop et” , “yavaşla” , “ekipman kaldır” , “ekipman indir” gibi ifadelerin standart işaretlerini çalışanların öğrenmesi ve bunlarda birlik sağlamaları doğru olur.
Traktör kesinlikle üretim amacı dışında kullanılmamalıdır.
Traktör alındığında traktör sahibine verilen traktör bakım ve ayarlar el kitabında belirtilen esaslara göre traktörün bakımı ve gerekli tüm ayarları zamanında ve eksiksiz bir şekilde mutlaka tam olarak yapılmalıdır.
Traktörde bol giysilerle çalışılmamalıdır. Traktörün hareketli parçalarına yakalana bilinir. Özellikle açık mafsallar ve kayış kasnaklar tehlikeli olabilir.
Traktörün çeki tertibatı, oturak, kavrama tertibatı, tekerlekler, frenler, kontrol levheleri, dümenleme tertibatı işe çıkmadan önce kontrol edilmeli ve güvenli hale getirilmelidir.
Kuyruk milinden hareket alan alet – ekipman çalışırken, şaft koruması ve koruma zincirleri mutlaka takılı olmalıdır. Şaftın takılma yönüne dikkat edilmelidir. Traktöre inip binerken basamaklar kullanılmalıdır.

Şekil 4. Mafsallı Şaftın Takılma Yönü (Anonim, 1998).
Mafsallı şaft mafsalları da içine alacak şekilde koruyucu muhafazası takılarak koruma altına alınmalı daha sonra da koruyucu muhafazanın dönmemesi için zinciri takılarak sabitlenmelidir, traktör kuyruk mili koruyucu muhafazası takılı olmalı ve kuyruk mili koruyucu saçı mafsallı şaft mafsalını en az ortasına kadar kapatmalıdır. Mafsallı şaft kullanılmadığı zamanlarda alet çeki oku, üzerinde bulunan mafsallı şaft tutucusu üzerine oturtularak bırakılmalıdır. Bu suretle mafsallı şaftın yere temas ederek kirlenmesinin ve hasar görmesinin önüne geçinmiş olunur. Şaft takılırken üzerinde traktör resmi bulunan taraf kuyruk miline takılmalı, şaft aralığı örtme payı genel olarak 1m şaft boyu için en az 10 – 15 cm olmalıdır. Mafsallı şaftın peryodik yağlanması unutulmamalıdır.

Şekil 5. Mafsallı Şaft Koruyucu Muhafazaları Zinciri (Anonim, 1998).
Emniyet muhafazaları makine çalışırken daima takılı olmalıdır. Pek çok kişi makinenin muhafazasız yerlerine elini, kolunu, paçasını kaptırarak sakat kalmakta veya ölmektedir. Muhafazasız makine şaftları ve miller bu konuda emniyet açısından özellikle tehlikeli olanlarıdır. Dakikada 540 devirle dönen bir şaft bir saniyede 9 devir yapar ve bu esnada kaptığı bir şeyi 1,5m dolayabilir. Bu nedenle bunların muhafazalı olmasına özel bir dikkat gösterin. Şaftın muhafazalı olması yetmez, muhafazanın mutlaka zincirle uygun bir yere tespit edilmesi de şarttır.

Traktör arkasına ekipman takarken kesinlikle traktörle ekipman arasında durulmamalıdır.
İş dönüşü traktörün arkasına takılı alet – ekipmanın yanından ayrılmadan önce yere tamamen indirilmiş olduğundan emin olunmalıdır.
Debriyaj yumuşak kavratılarak traktöre hareket verilmelidir. Ani ve sert kalkışlar, özellikle yokuş yukarı giderken veya yük çekerken tehlikeli fırlama ve şahlanmalara neden olabilir.
Hareket halindeki traktöre kesinlikle inilip binilmemelidir.
Karayoluna çıkarken fren pedallarının birbirine bağlı olduğundan emin olunmalıdır. Aksi halde frenleme durumunda traktör tehlikeli olarak savrulur.
Traktöre ekipman takılacağı zaman gerektiği durumlarda traktör ön veya arka ağırlıkları takılmalı yada lastiklere su doldurulmalıdır.
Ağır yük çekerken yavaş ve dikkatli davranılmalı, çeki işleminde sadece çeki kancası kullanılmalıdır. Uygun bir bağlama düzeni yoksa hidrolik kaldırıcı, orta askı ve yan çeki kollarını kullanarak çekme işlemi yapılmamalıdır. Aksi halde traktörün ağırlık merkezinin bozulup arka kısma yaklaşacağından traktörün şahlanmasına neden olabilir.
Traktöre önden yükleyici bir alet takıldığı zaman arka tekerleklere ağırlık takılmalıdır.
Sürücü koltuğunu terk etmeden önce vites boşa alınmalı, kuyruk mili ve kasnak kumanda kolu ayrılmalı, el freni çekilerek motor durdurulmalıdır. Ayrıca eğer traktör bir yerde geçici olarak bırakılacak olsa bile kontak anahtarı üzerinden alınmalıdır.
Çok sıcak havalarda güneş altında çalışırken mutlaka yakıt deposu tam olarak doldurulmamalıdır. Sıcakla hacmi genişleyen yakıt taşabilir. Meydana gelen her sızıntı hemen silinerek temizlenmelidir.
Traktör yakıtı tehlikeli olabilir. Traktör hareketli, motor sıcak, yakında açık ateş veya kıvılcım varken ve sigara içerken asla yakıt ikmali (doldurma – boşaltma) yapılmamalıdır. Kolayca erişilebilecek bir yerde yangın söndürücü bulundurulmalıdır.
Hidrolik boruları sökmeden önce devrenin basınç altında olmadığından tamamen emin olunmalıdır. Basınç altındaki bir yağ kaçağı tehlikeli olabilir. Ciddi yaralanmalara engel olmak için kaçakları ararken siper, koruma gözlüğü ve eldiven kullanılmalıdır.
Sürücü koltuğuna oturmadan traktör çalıştırılmaya ve manevra yapmaya kalkışılmamalıdır.
Sürücü traktör ile birlikte çalıştırdığı tarım alet ve makinesi üzerinde işe başlamadan önce koruyucu düzenlerin yerinde ve güvenli bir durumda bulunup bulunmadığını kontrol etmelidir.
Traktör frenlerinin ayarları sık, sık kontrol edilmelidir.
Traktörle, traktörün gücüne uygun tarım alet ve makinesi kullanılmalıdır.
Traktör çalışırken şahlanmaya başlaması halinde sürücü derhal kavramaya basarak kavramayı ayırmalıdır.
Traktör meyilli arazide daha büyük bir dikkatle kullanılmalı ve bu koşullarda çalışma yapılırken ön ve arka tekerlek ağırlıkları amaca uygun olarak takılmış olmalıdır.
Meyilli arazide yanlamasına çalışırken traktör iz genişliği büyütülmeli, çalışma hızı azaltılmalı ve devrilmeyi önlemek için çukur, hendek ve arazi engebelerine dikkat edilmelidir.
Motoru çalıştırmadan önce emniyetli marş anahtarı traktöre monte edilmiş olsa bile vites ve kuyruk mili kollarının boşta olmasına dikkat edilmelidir.
Dik bir yokuştan aşağıya inerken uygun vites kullanmak suretiyle motora fren yaptırılmamalı, hiçbir zaman debriyaj kullanarak yokuş aşağı inilmemeli ve vitesten çıkarılmamalıdır.
Kara yolunda trafiğe çıkıldığında trafik işaretlerine dikkat edilmeli ve trafik kurallarına kesinlikle uyulmalıdır.
Traktörün elektrik sistemi üzerinde çalışılacağı zaman akünün negatif ( - ) kutbu sökülmelidir.
Yokuşları ve yamaçları çıkarken veya inerken, traktöre bağlı olan aleti hidrolikle en alt seviyeye indirmek suretiyle iyi bir denge sağlanmalıdır.
Traktör üzerinde takılı hidrolik ekipman kalkık durumda iken altında çalışılmamalıdır.
Traktör ile çalışırken ayaklar fren ve debriyaj üzerinde tutulmamalıdır.
Üzüntülü, yoğun stresli ve yorgun durumda traktör kullanılmamalıdır.
Meyilli % 5’ in üzerinde olan yerlerde aşağı iniş ve yukarı çıkışlarda uygun vites kullanılmalı ve mümkün oldukça ani fren yapılmamalıdır.
Traktör eğime göre mümkün olduğu kadar yan duruma getirilerek park edilmeli, el freni çekilmeli ve hareket yönüne göre aşağı doğru meyillerde en küçük geri vitese, yokuş yukarı doğru ise en küçük ileri vitese takılarak traktör park durumunda bırakılmalıdır.
Savrulmayı önlemek için dönüşlerde ve fren uygulamalarından önce hareket hızı azaltılmalıdır.
Traktör amaca uygun hareket hızında çalıştırılmalıdır.( traktör hızının bir kat artması kaza olasılını dört kat arttırmaktadır).
Çekilir tarım alet ve makineleri traktörün çeki tertibatına çeki oku ile bağlanmalı ve bu amaçla halat zinciri vb. tertibatlar kullanılmalıdır.
Traktöre tarım alet ve makinesi kolaylıkla bağlanabilmeli ve tarım alet ve makinesini traktörden ayırtmadan önce kuyruk milinin hareketi, ilgili kumanda tertibatı ile kesilmeli ve dönüşün durması beklenmelidir.
Yarı asılır tip tarım alet ve makinelerinin çeki demiri yardımıyla çekildiği durumlarda üç nokta askı düzeni alt bağlantı kollarının sınırlayıcıları (gergi zincirleri) uygun olarak sıkılmış olmalıdır.
Arkasına tarım alet ve makinesi bağlı bulunan traktör ani olarak durdurulmamalıdır.
Sürücü traktörü traktörün şoför koltuğuna oturarak kullanmalıdır.
Traktör hareket halinde iken çeki tertibatı veya çekilen tarım alet ve makinesi üzerine binilmemeli, traktörle makine arasına girilmemeli ve traktör veya bağlı ekipman üzerinde ayar yapmaya kalkışılmamalıdır.
Traktörün yakıt donanımında yakıt sızıntısı bulunup bulunmadığı kontrol edilmeli, sızıntı görülmesi halinde sorun giderilmeden işe çıkılmamalıdır.
Traktör radyatör petekleri tarlada çalışırken toz, sap ve samandan dolayı kirlenip tıkanmalar olacağından günde en az bir defa temizlenmelidir.
Traktörün ilk çalıştırılması ot, sap, saman vb. yanabilir maddelerin yakınında yapılmamalıdır.
Traktör egzoz gazlarının çıkmayacağı kapalı ve yeterli havalandırma bulunmayan yerlerde çalıştırılmamalıdır.
Traktörün günlük bakım kuralları kesinlikle her gün yapılmalıdır.( H.A.Y.R.E.T )
H (Hava), A (Akaryakıt), Y (Yağ), R (Radyatör), E (Elektrik donanımı), T (Tedbir)
Traktöre bağlı olan tarım alet ve makinelerin gerekli elektrik tertibatı ( park lambası, fren lambası vb.) bulunmalı ve kesinlikle çalışıyor olması gereklidir. Aksi taktirde trafiğe çıkılmamalıdır. ( Ülkemiz de tarım bölgelerimizin bir çoğunda traktörle sebebiyle oluşan trafik kazalarının büyük çoğunluğu (yaklaşık % 65’ i) bu sebeptendir.