Corylus avellana L. (Fındık ağacı) Betulaceae

[Fitopatolog]

Corylus avellana L. (Fındık ağacı) Betulaceae

Şubat - Mart aylarında çiçek açan, 1 - 5 m yükseklikte, bir evcikli, rüzgârla tozlaşan, çalı veya ağaççıklar teşkil eden bir bitkidir. Gövdesi kül rengimsi renkte ve tüylüdür. Gövde üzerinde sarmal durumda bulunan yaprakların sapları oldukça kısadır. Alt yüzünde tüylü oîan yaprak ayası aşağı yukarı daire biçiminde olup, kenarları çift dişli, ucu sivridir (Şek. 1). Gerek erkek, gerek dişi çiçekler yapraklar açmadan epeyce evvel bir evvelki senenin dalları üzerinde meydana gelirler (Şek. 2). Erkek çiçeklerin birçoğu birleşerek bir tomurcuk dibinde, oldukça uzun, silindir biçiminde, tek veya 2 - 5 tanesi demet halinde, sarkık kedicik tipinde çi-çekdurumları teşkil eder. Erkek çiçeklerin çiçekörtüsü mevcut değildir. Sayıları 4 olan erkek organların kısa filamentleri çatallanarak üzerinde uzun tüyler taşıyan 8 an ter meydana getirmektedir. Erkek organlar birbiriyle tuğla tarzında kısmen birleşmiş brakte ile bir çift brakteolden ibaret üç köşemsi bir pulla örtülüdür (Şek. 4). Dişi çiçekler tomurcuk biçiminde çiçekdurumları teşkil edecek şekilde birleşmişlerdir. Tomurcuğu teşkil eden pulsu braktelerin aşağıdakileri verimsiz olup, yukarıdaki 4 tanesi, dikazyum tipindeki kısmî çiçekdurumunda bulunan 3 çiçekten ortadakiniıı körelmesiyle ikişer çiçek taşımaktadır (Şek. 3). Her dişi çiçek kendisinin ve ortadaki körelmiş çiçeğin bir brakteolünden ibaret taban kısımlarında birleşmiş, kenar kısımları parçalı, tüylü üç brakteolden yapılmış bir iıı-volukrum ile örtülmüştür. Yumurtalıkla birleşmiş olan çiçekörtüsü kenarlarında hafifçe dişlidir. 2 meyvayaprağından yapılmış, 2 tohum-taslağı ihtiva eden alt -durumlu yumurtalık aşağı kısmında 2 gözlü, üst kısmında ise tek gözlüdür. Her dişi organ uzun, kırmızı renkte 2 stilus ile nihayetlenir. Bütün çiçeklerin sti-lusleri çiçekdurunıuimn tepesinde kırmızı bir püskül teşkil eder. Tek veya 2 - 3 tanesi birlikte bulunan nuks tipindeki meyvalar invohıkrumdan meydana gelen, kenarı çok loplu, yapraksı bir örtü ile örtülüdür (Şek. 5). Kaide olarak yumurtalıkta mevcut olan 2 tohum-taslağından yalnız birisi gelişerek endospermasız, çenekleri büyük olan bir tohum verir.
Yayılışı: Ânadoluda, bilhassa Karadeniz bölgesinde ekilmiş ve yabani oîarak bulunmaktadır.
Kullanılışı : Tohumları, bilhassa ihtiva ettiği yağ bakımından kıymetli bir besin maddesi teşkil eder. Bu bakımdan Türkiye ihracatında mühim rol oynamaktadır. Odunu hasır sandalye, sepet ve fıçı çemberi imalinde kullanılır.