Tweet
1. Urtica pilulifera L. (Isırganotu)
2. Parietaria officinalis L. (Yapışkanotu)
* • Urticaceae
Urtica pilulifera. — Mayıs - Ağustos aylarında çiçek açan, 40 - 100 sm yükseklikte, bir veya iki senelik, bir evcikli, otsu bir bitkidir. Gövde üzerinde karşılıklı-çapraz durumda bulunan ve kulakçık ihtiva eden yaprakların oldukça uzun sapları vardır (Şek. 1). Yakıcı tüylere malik olan koyu yeşil renkteki oval biçimli yaprak ayalarının tabîn kısmı yuvarlak veya yüreksi, kenarları testere gibi dişli, ucu sivridir. Uzun saplı, yeşilimsi renkli dişi ve erkek çiçekdurumları yaprakların koltuğunda ya aynı yerden çıkarlar, veya bitkinin aşağı kısımlarında yalnız erkek çiçekdurumları bulunur. Erkek çiçekler eksen üzerinde birbirinden ayrı başağa benzer çiçekdurumları teşkil ederler. Üzerlerinde 4 perigon yapra-gnraka ibaret bir çiçeköetüsci, hcc yaprakların karşımada 4 erkek orgsn r<9 oz-teda körelmiş bir dişi organ bulunmaktadır. Dişi çiçekler 1 sm çapında, üzeri tüylerle örtülü küresel çiçekdurumları teşkil ederler. Dişi çiçeklerin üzerindeki 4 perigon yaprağından 2 dıştakiler içtekilerden çok daha küçüktür. Bir Tohum-taslağı ihtiva eden tek gözlü yumurtalık çok kısa bir stilus ile fırça biçiminde bir stig-maya maliktir. Meyva olgunlaştıkta perigon yapraklarıyle sarılı, esmer renkte, yassılmış oval biçimde bir nuks meydana getirir (Şek. ]a, lb). Tohum yağ ihtiva eden bir endospermaya maliktir.
Yayılışı: Hemen hemen bütün Anadoluda yaygın bulunan bir bitkidir.
Kullanılışı : Eskiden dalları siyatik ve romatizmaya karşı kullanılırdı. Yapraklarından hazırlanan infüzyonun saç dökülmesini engellediği zan edilmektedir.
Parietaria offîciîiaîis. — Temmuz - Kasım aylarında çiçek açan, 10-30 sm yükseklikte, çok senelik, bir evcikli, otsu bir bitkidir. Saydamca olan gövde kırmızımsı yeşil renkte ve tüylüdür. Gövde üzerinde sarmal durumda bulunan yaprakların oldukça uzun sapları, iki tarafa doğru daralan oval biçimde, kenarları tam, ucu sivri, koyu yeşil renkte ayaları vardır (Şek. 2). Yeşil renkteki erdişi, veya tek eşemli çiçekler yaprakların koltuğunda yumaklar meydana getirecek şekilde çiçekdurumları teşkil ederler. Dişi çiçeklerin çiçekörtüsü nihayetinde 4 dişli şişkince bir tüp teşkil etmiştir (Şek. 2a). Yumurtalık kısa bir stilus ile fırça biçiminde stigmaya maliktir. Erkek çiçeklerde 4 perigon yaprağından ibaret bir çiçekörtüsü, 4 erkek organ, ve körelmiş bir dişi organ bulunmaktadır
(Şek. 2b). Erkek organların uzun, kıvrılmış filamentleri çîçek açtığı zaman „ geriye doğru bir hareket yaparak polenlerin etrafa saçılmasını sağlar. Erdişi çiçekler erkek çiçeklere benzeyip, dişi organ ihtiva etmektedir. Etrafında kurumuş perigon yapraklarıyle sarılı, yassılmış oval biçimde, parlak esmer renkteki mey-vaları nuks tipindedir.
Yayılışı : Hemen hemen bütün Anadoluya yayılmış bulunmaktadır.
Kullanılışı : Toprak-üstü kısımları halk arasında idrar söktürücü olarak kullanılmaktadır. İlkel bir usul olarak bazıları tarafından yaprakları tah-takurulardan korunmak amacıyle yatakların etrafına serilir.
2. Parietaria officinalis L. (Yapışkanotu)
* • Urticaceae
Urtica pilulifera. — Mayıs - Ağustos aylarında çiçek açan, 40 - 100 sm yükseklikte, bir veya iki senelik, bir evcikli, otsu bir bitkidir. Gövde üzerinde karşılıklı-çapraz durumda bulunan ve kulakçık ihtiva eden yaprakların oldukça uzun sapları vardır (Şek. 1). Yakıcı tüylere malik olan koyu yeşil renkteki oval biçimli yaprak ayalarının tabîn kısmı yuvarlak veya yüreksi, kenarları testere gibi dişli, ucu sivridir. Uzun saplı, yeşilimsi renkli dişi ve erkek çiçekdurumları yaprakların koltuğunda ya aynı yerden çıkarlar, veya bitkinin aşağı kısımlarında yalnız erkek çiçekdurumları bulunur. Erkek çiçekler eksen üzerinde birbirinden ayrı başağa benzer çiçekdurumları teşkil ederler. Üzerlerinde 4 perigon yapra-gnraka ibaret bir çiçeköetüsci, hcc yaprakların karşımada 4 erkek orgsn r<9 oz-teda körelmiş bir dişi organ bulunmaktadır. Dişi çiçekler 1 sm çapında, üzeri tüylerle örtülü küresel çiçekdurumları teşkil ederler. Dişi çiçeklerin üzerindeki 4 perigon yaprağından 2 dıştakiler içtekilerden çok daha küçüktür. Bir Tohum-taslağı ihtiva eden tek gözlü yumurtalık çok kısa bir stilus ile fırça biçiminde bir stig-maya maliktir. Meyva olgunlaştıkta perigon yapraklarıyle sarılı, esmer renkte, yassılmış oval biçimde bir nuks meydana getirir (Şek. ]a, lb). Tohum yağ ihtiva eden bir endospermaya maliktir.
Yayılışı: Hemen hemen bütün Anadoluda yaygın bulunan bir bitkidir.
Kullanılışı : Eskiden dalları siyatik ve romatizmaya karşı kullanılırdı. Yapraklarından hazırlanan infüzyonun saç dökülmesini engellediği zan edilmektedir.
Parietaria offîciîiaîis. — Temmuz - Kasım aylarında çiçek açan, 10-30 sm yükseklikte, çok senelik, bir evcikli, otsu bir bitkidir. Saydamca olan gövde kırmızımsı yeşil renkte ve tüylüdür. Gövde üzerinde sarmal durumda bulunan yaprakların oldukça uzun sapları, iki tarafa doğru daralan oval biçimde, kenarları tam, ucu sivri, koyu yeşil renkte ayaları vardır (Şek. 2). Yeşil renkteki erdişi, veya tek eşemli çiçekler yaprakların koltuğunda yumaklar meydana getirecek şekilde çiçekdurumları teşkil ederler. Dişi çiçeklerin çiçekörtüsü nihayetinde 4 dişli şişkince bir tüp teşkil etmiştir (Şek. 2a). Yumurtalık kısa bir stilus ile fırça biçiminde stigmaya maliktir. Erkek çiçeklerde 4 perigon yaprağından ibaret bir çiçekörtüsü, 4 erkek organ, ve körelmiş bir dişi organ bulunmaktadır
(Şek. 2b). Erkek organların uzun, kıvrılmış filamentleri çîçek açtığı zaman „ geriye doğru bir hareket yaparak polenlerin etrafa saçılmasını sağlar. Erdişi çiçekler erkek çiçeklere benzeyip, dişi organ ihtiva etmektedir. Etrafında kurumuş perigon yapraklarıyle sarılı, yassılmış oval biçimde, parlak esmer renkteki mey-vaları nuks tipindedir.
Yayılışı : Hemen hemen bütün Anadoluya yayılmış bulunmaktadır.
Kullanılışı : Toprak-üstü kısımları halk arasında idrar söktürücü olarak kullanılmaktadır. İlkel bir usul olarak bazıları tarafından yaprakları tah-takurulardan korunmak amacıyle yatakların etrafına serilir.