Tweet
1.3.1.1.2. Ekim Zamanı
Peyzaj düzenlemelerinde bitkisel materyal olarak kullanılan çeşitli ağaç ve çalı formundaki bitkilerle diğer çok yıllık taksonlara ait bitkilerde açık alanlarda ki ekimin zamanı; türlerin özelliklerine, fidanlıktaki yetişme ortamı koşullarına, tohumun gördüğü ön işleme göre değişir.
Türler olarak, tohumlarını sonbaharda dökenlerin ekimleri, diğer koşullar uy gun olursa sonbaharda yapılması doğal şartlara uyar. İlkbahara kadar saklanması zor olan, örneğin Meşeler, Kayınlar, Atkestaneleri gibi tohumlar sonbaharda eki lir. Ancak saklamaya alınmaları halinde bu kabil tohumların ekimleri sonbahara bırakılabilir. Çimlenme engeli olan tohumlar bu engeli giderici uygun işlemlere başvurulmaması halinde, sonbahar ekimleri bu engellerin ortadan kalkmasında büyük ölçüde yardımcı olur. Özellikle önce sıcak ve sonra soğuk katlamayı ge rektiren çimlenme engeli açısından çift engelli tür tohumlarında, yaz sonu ekimi önce sıcak, sonra gelen kış dolayısıyla soğuk-ıslak koşullar oluşturduğundan bu engel ekim yastığında kendiliğinden kolaylıkla giderilmiş olur. Diğer taraftan ka buk sertleşip çimlenme engeli teşekkül etmeden, yaz sonu yapılan ekimlerde de, çimlenme engelini kolaylıkla aşma sağlanabilmektedir. Örneğin Ihlamur tohum-larındaki uygulama gibi. Ligustrum, Badem, Ceviz gibi sert kabuklu tohumlarla Göknar, Sedir, Çınar yapraklı akçaağaç gibi çimlenme engeline sahip tohumlarda sonbahar ekimi isabetli olur. Karaağaç, Huş, Kavak, Söğüt, tohumları ile bazı Ak çaağaç türleri (A. rubruın, A. saccharinum)'nde ise tohumların olgunlaşır olgun-laşmaz hemen ekilmeleri gerekir.
Ancak ekim mevsimi, türlere göre değiştiği gibi, bu türlerin tohumlarının gördükleri işleme göre de değişir. So»uk-ıslak işlem veya katlamaya alınan çim lenme engelli tohumlar genellikle erken ilkbaharda ekilmelidir. Katlamadaki bu tohumlarda çimlenme başlarken ekilmeleri bir sakınca yaratmaz. Hatta bazı tür lerin örneğin Meşe tohumlarında daha doğrusu palamutlarında, kökçük mikropil-den çıksa da ve bir ölçüde uzasa veya ekim esnasında kırılsa da bir sakınca yarat maz. Fakat bazı tür tohumlan buna dayanamazlar, kıvrık büyüme zorunda kalır lar. Bunları çimlenmenin ilk safhasında hemen ekmek gerekir.
Erkçn ilkbahar ekilen tohumlar vejetasyon periyodundan da 3-4 haftalık bir zaman kazanarak daha iyi gelişirler. Kurak yörelerde de bunlar erken ilkbahar ru tubetinden faydalanırlar. Ancak geç donların olduğu yerlerde erken çimlenen bu tohumlar zarar görebilir. Bu itibarla bu durumda ekimleri biraz geciktirmek uy gun olur. Çimlenme engeli olmayan tohumların ise genellikle ilkbaharda ekilme leri önerilir.
Ekim zamanı dış koşullara göre de değişir. Ağır topraklarda ekim yapılması zorunlu ise, hiç olmazsa ekim ilkbahara bırakılmalıdır. Gene kuş, fare ve diğer hayvan zararlarının fazla olduğu yerlerde ilkbahar ekimi zarar süresini kısalttığı için gene avantaj sağlar. Kışlan sert geçen yerlerde de ilkbahar ekimi tercih edilir.
Türkiye'de birçok fidanlıklarda genellikle ekimler Nisan ayında yapılmakta dır. Doğuya gidildikçe bu mevsim daha ileriye Mayıs'a kayarken Karadeniz'in ılıman yörelerinde ise erken ilkbahar (Mart) en uygun devre olmaktadır. Ancak bu konuda yukarda belirtilen durumları dikkate almalıdır.
FİDANLIK VE YETİŞTİRME TEKNİĞİ
Prof Dr. Suat Ürgenç
Peyzaj düzenlemelerinde bitkisel materyal olarak kullanılan çeşitli ağaç ve çalı formundaki bitkilerle diğer çok yıllık taksonlara ait bitkilerde açık alanlarda ki ekimin zamanı; türlerin özelliklerine, fidanlıktaki yetişme ortamı koşullarına, tohumun gördüğü ön işleme göre değişir.
Türler olarak, tohumlarını sonbaharda dökenlerin ekimleri, diğer koşullar uy gun olursa sonbaharda yapılması doğal şartlara uyar. İlkbahara kadar saklanması zor olan, örneğin Meşeler, Kayınlar, Atkestaneleri gibi tohumlar sonbaharda eki lir. Ancak saklamaya alınmaları halinde bu kabil tohumların ekimleri sonbahara bırakılabilir. Çimlenme engeli olan tohumlar bu engeli giderici uygun işlemlere başvurulmaması halinde, sonbahar ekimleri bu engellerin ortadan kalkmasında büyük ölçüde yardımcı olur. Özellikle önce sıcak ve sonra soğuk katlamayı ge rektiren çimlenme engeli açısından çift engelli tür tohumlarında, yaz sonu ekimi önce sıcak, sonra gelen kış dolayısıyla soğuk-ıslak koşullar oluşturduğundan bu engel ekim yastığında kendiliğinden kolaylıkla giderilmiş olur. Diğer taraftan ka buk sertleşip çimlenme engeli teşekkül etmeden, yaz sonu yapılan ekimlerde de, çimlenme engelini kolaylıkla aşma sağlanabilmektedir. Örneğin Ihlamur tohum-larındaki uygulama gibi. Ligustrum, Badem, Ceviz gibi sert kabuklu tohumlarla Göknar, Sedir, Çınar yapraklı akçaağaç gibi çimlenme engeline sahip tohumlarda sonbahar ekimi isabetli olur. Karaağaç, Huş, Kavak, Söğüt, tohumları ile bazı Ak çaağaç türleri (A. rubruın, A. saccharinum)'nde ise tohumların olgunlaşır olgun-laşmaz hemen ekilmeleri gerekir.
Ancak ekim mevsimi, türlere göre değiştiği gibi, bu türlerin tohumlarının gördükleri işleme göre de değişir. So»uk-ıslak işlem veya katlamaya alınan çim lenme engelli tohumlar genellikle erken ilkbaharda ekilmelidir. Katlamadaki bu tohumlarda çimlenme başlarken ekilmeleri bir sakınca yaratmaz. Hatta bazı tür lerin örneğin Meşe tohumlarında daha doğrusu palamutlarında, kökçük mikropil-den çıksa da ve bir ölçüde uzasa veya ekim esnasında kırılsa da bir sakınca yarat maz. Fakat bazı tür tohumlan buna dayanamazlar, kıvrık büyüme zorunda kalır lar. Bunları çimlenmenin ilk safhasında hemen ekmek gerekir.
Erkçn ilkbahar ekilen tohumlar vejetasyon periyodundan da 3-4 haftalık bir zaman kazanarak daha iyi gelişirler. Kurak yörelerde de bunlar erken ilkbahar ru tubetinden faydalanırlar. Ancak geç donların olduğu yerlerde erken çimlenen bu tohumlar zarar görebilir. Bu itibarla bu durumda ekimleri biraz geciktirmek uy gun olur. Çimlenme engeli olmayan tohumların ise genellikle ilkbaharda ekilme leri önerilir.
Ekim zamanı dış koşullara göre de değişir. Ağır topraklarda ekim yapılması zorunlu ise, hiç olmazsa ekim ilkbahara bırakılmalıdır. Gene kuş, fare ve diğer hayvan zararlarının fazla olduğu yerlerde ilkbahar ekimi zarar süresini kısalttığı için gene avantaj sağlar. Kışlan sert geçen yerlerde de ilkbahar ekimi tercih edilir.
Türkiye'de birçok fidanlıklarda genellikle ekimler Nisan ayında yapılmakta dır. Doğuya gidildikçe bu mevsim daha ileriye Mayıs'a kayarken Karadeniz'in ılıman yörelerinde ise erken ilkbahar (Mart) en uygun devre olmaktadır. Ancak bu konuda yukarda belirtilen durumları dikkate almalıdır.
FİDANLIK VE YETİŞTİRME TEKNİĞİ
Prof Dr. Suat Ürgenç