Tweet
1.4.3.3. FİDANLARIN PAZARLANMASI*
Fidan tiplerini verirken, ba zı fidanlıkların satışlarını toptan yaptıklarını ve bunların az türle fakat mekanizasyona dayanarak seri üretimde bulunduklarını be lirtmiştik. Bunlar satışlarını ge nellikle kentlere ve kullanım yerlerine daha yakın olan yerler de parakende satış yapan fidan lıklara yaparlar. Böylece fidan lık personelini çok meşgul eden parakendeci alıcılar ve onların ayn ayrı istekleri gibi çalışmala rı yavaşlatan hatta aksatan du rumlarla karşılaşılmaz. Bu para kende satış yapan fidanlıklar ise genelde küçük fidanlıklardır. Küçük oldukları için de geniş ölçüde mekanizasyona gideme-
* Aldhous, J.R. 1994. Legistation and the nursery management. -Crockett, J.O. and Time Life book editors, 1984: Flovvering Shrubs. Time Life Books, Amsterdam. -Çetiner, G. 1989: Fidanlık işletmesi Kuruluşu, Çu kurova Ü. Ziraat Fak. Yardımcı Ders Kitabı No. 25, Adana. -Davidson, H. et ali. 1988: Nursery Management (Administration and Culture), Prentice Hail, Englewood Clifts. New Jersey. -Engstrom, H.E. and Stoeckeler, 1941: Nuresry Practice forTrees and Shrubs, U.S. Dept. of Agriculture, Forest Service Mise. Publ. No. 434, USA. -Robertson, J.L. 1983: New markets and life-styles will dictate garden centers future. American Nur-
(At*\ı?tmi ennral'i tn\/fn/Hn\
yecekleri dikkate alınarak el iş çiliğinin ağırlık kazandığı bu fi danlıklarda tür ve çeşit zenginli ğine gitmek daha kolay olur. Böylece bu fidanlıktan fidan al maya gelen peyzaj uygulamacı ları ve diğer alıcılar aradıkları çeşitleri birarada bularak toplu ca alıp araziye götürmeyi tercih ederler. Çeşitli türlerle çalışma \ da doğal riskleri daha azaltır. \ Örneğin bir türün etkilendiği mantar, böcek veya soğuk etkisi diğer türde görülmez. Ancak kü çük fidanlıklarının tür zenginli ğine giderken, birdenbire değil, etap etap yeterli bilgi ve dene yim arttıkça yeni türleri çalış maya alarak ve imkânlarını za manla arttırarak ürünlerine dahil etmeleri uygun olur. Bazı du rumlarda küçük arazi veya bah çe sahibi girişimciler de evleri nin bahçesinde veya bitişiğinde zamanlarının tamamını veya bir kısmını ayırarak yan profesyonel üretici ve yetiştiricilik yapabilirler. Bunların kolay bir işletmecilik olarak, yöreye en uygun ve deneyim sahibi olunan bir türü ye tiştirip büyük fidanlıklara satmaları veya onların vasıtaları ile kıymetlendirmeleri mümkün olabilir. Almanya'da Hamburg çevresinde bu tip küçük fidanlıklar pek çoktur. Parakende satış yapan bazı fidanlıklar kendileri üretim yapmayıp, aracı olarak fidan alıp satarlar. Ülkemizde de son yıllarda özellikle yurt dışından fidan ithal edip satan fakat üretim yapmayan sera ve fidanlık işletmelerine rastlanabil-mektedir. Peyzaj müteahhitleri ve aracı komisyoncular da bu yolla fidan pazarla-
seryman Vol. 158: No. 8. -Saatçioğlu, F. 1976: Fidanlık Tekniği I.Ü. Orman Fakültesi Yayın No: 2188/223. -Smucker, B. 1984: How to been a successful sales manager. American Nurseryman Vol. 159, No. 11. -Sö zen, N. ve arkadaştan 1987: Ülkemizde süs fidancılığının durum ve pazarlamasından karşılaşılan sorunlar. Türkiye 1. Fidanlık Simpozyumu (Tokat 26-28 Ekim 1987) bildirisi. Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumu. -Virginie, F. and Elbert, G.A. 1989: Folliage Plants for Decorating Indoors, Timber Press, Portland. U.S.A.
masında rol oynarlar. Bu konuda peyzaj ve bakım firmaları da belli süreler bazı büyük küçük bahçe ve tesislerin bakımlarını üzerlerine alarak gerekli fidanı bizzat aracı olarak sağlayabilmektedirler. Bazı durumlarda da fidan lıklar peyzaj uygulamacı ları ile iç içe çalışır veya her iki işi de bir arada ya pacak şekilde organize olur.
Büyük fidanlıklar fidanlarını tek tek veya 10, 25, 50, 100, 250, 500, 1000 ve daha yukarı sayı larda partiler halinde ve parti büyüklüğüne göre indirim yaparak satarlar. (Resim: 109) bir fidanlı ğın satış ve sergileme yer lerini göstermektedir.
Bütün irili ufaklı fi danlıkların satış mevsimi başında veya her zaman için muteber satış kato-logları olması gerekir. Hatta gelişmiş memleket lerde güvenilir fidanlık lardan sipariş bu katolog-lar üzerinden alınıp gön derilebilir. Genellikle ka-tologlarda ülkemiz koşul larında her yıl fidan satış bedelleri yeniden tesbit edilerek belirtilir. Fidan bedelleri; bütün iş safhalarının maliyetleri, makine ve ekipmanlar ile sabit tesislerin amortismanları, malzeme ve işçi ücretleri, vergi ve sigorta bedelleri dikkate alı narak saptanır. Bu konuda çevre fidanlıkları ve kato-loglan da incelenerek ve bir piyasa araştırması ya pılarak gerçek rakamlar bulunabilir. Ancak ucuz olacak diye kalitesiz fi danları yetiştirip pazarla mak, kısa zamanda kuru luşun adını kötüye çıkar tır. Daha pahalı fakat kali teli ve biraz boylu fidanlar çok daha iyi müşteri bu lurlar. Ancak fiyatları sap tarken bir açık alan işlet mesi olan fidanlık işlet melerinin çeşitli risklerini de dikkate almak gerekir. Zira herhangi bir sanayi işletmesinde, sözkonusu olmayan bir don, mantar ve haşare zararı bir anda bir fidanlık işletmesine büyük zarar verebilir.
Bu arada özellikle çevrede çalışan peyzaj planlamacı, tasarımcı ve uygulamacıların görüş ve beklentileri de dikkate alı narak gelecekteki yöne limler iyi kestirilerek ori jinal bazı yeni türler ve yetiştirme teknikleri de dikkate alınmak şartıyla uygulamaya konur, bu yeni türlerle çevre alıcılarının dik kat ve ilgileri çekilebilir. Ancak yetiştirilecek bu türlerin ekolojik koşullara, fidan lığın çalışma şartlarına uygunluğu da iyice incelenmelidir.
Pazarlamada fiyatlandırma yanında satışa arzedilen çeşitli tür ve yaşlardaki fidanların sergilenmesi, reklamları ve çevreye katologlar, ilanlar gönderme de ay rı bir önem taşır.
Ayrıca her fidana eklenen Türkçe ve latince isimlerini taşıyan ve bitkinin renkli resmini içeren (örneğin çiçeklenme veya sonbahar renklenmesini gösteren) ve üzerinde de hangi koşullar altında dikileceği, dikiminin ve bakımının nasıl ya pılacağı yazılı küçük etiketler alıcı için çok cezbedici olabilir.
Son olarak şu hususu da belirtmek gerekir ki, fidan materyali üretimine pa ralel olarak pazarlama aktivitesinin de arttığı ülkemizde, tohum ve fidan ihraç ve ithalleri de gittikçe yoğunlaşmaktadır. Bu durum fidanlık işletmecilerinin Türk Standartları Enstitüsü'nün fidan ve diğer bitkisel materyal standartlarını bilme leri kadar, Avrupa Gümrük Birliği'ne dahil olmamız dolayısıyle Ortak Pazar Standartları* ile sağlık sertifikasyonu ve OECD'in bu konudaki mevzuatlarını** da bilmeleri gerekmektedir. Bu konuda ön bilgiler aşağıdaki literatürden sağlanabilir*".
* EEC-1966: Council Directive No. 66/404/EEC on the marketing of forest reproductive material. Official
journal of the European Communities, C 125, 11.7.1966 p. 2326. ** OECD, 1974: OECD scheme for the control of forest reproductive material moving in international trade.
OECD Directorate for Agriculture and Food, Paris. *** Aldhous, J.R. 1994: Legislation and the mırsery raanager s. 223-246-Aldhous, J.R. ve Mason, W.L. Forest
Nursery Practice (G.B. Forestry Commission Bulletin No. 111), London.
FİDANLIK VE YETİ?TİRME TEKNİĞİ
Prof Dr. Suat Ürgenç
Fidan tiplerini verirken, ba zı fidanlıkların satışlarını toptan yaptıklarını ve bunların az türle fakat mekanizasyona dayanarak seri üretimde bulunduklarını be lirtmiştik. Bunlar satışlarını ge nellikle kentlere ve kullanım yerlerine daha yakın olan yerler de parakende satış yapan fidan lıklara yaparlar. Böylece fidan lık personelini çok meşgul eden parakendeci alıcılar ve onların ayn ayrı istekleri gibi çalışmala rı yavaşlatan hatta aksatan du rumlarla karşılaşılmaz. Bu para kende satış yapan fidanlıklar ise genelde küçük fidanlıklardır. Küçük oldukları için de geniş ölçüde mekanizasyona gideme-
* Aldhous, J.R. 1994. Legistation and the nursery management. -Crockett, J.O. and Time Life book editors, 1984: Flovvering Shrubs. Time Life Books, Amsterdam. -Çetiner, G. 1989: Fidanlık işletmesi Kuruluşu, Çu kurova Ü. Ziraat Fak. Yardımcı Ders Kitabı No. 25, Adana. -Davidson, H. et ali. 1988: Nursery Management (Administration and Culture), Prentice Hail, Englewood Clifts. New Jersey. -Engstrom, H.E. and Stoeckeler, 1941: Nuresry Practice forTrees and Shrubs, U.S. Dept. of Agriculture, Forest Service Mise. Publ. No. 434, USA. -Robertson, J.L. 1983: New markets and life-styles will dictate garden centers future. American Nur-
(At*\ı?tmi ennral'i tn\/fn/Hn\
yecekleri dikkate alınarak el iş çiliğinin ağırlık kazandığı bu fi danlıklarda tür ve çeşit zenginli ğine gitmek daha kolay olur. Böylece bu fidanlıktan fidan al maya gelen peyzaj uygulamacı ları ve diğer alıcılar aradıkları çeşitleri birarada bularak toplu ca alıp araziye götürmeyi tercih ederler. Çeşitli türlerle çalışma \ da doğal riskleri daha azaltır. \ Örneğin bir türün etkilendiği mantar, böcek veya soğuk etkisi diğer türde görülmez. Ancak kü çük fidanlıklarının tür zenginli ğine giderken, birdenbire değil, etap etap yeterli bilgi ve dene yim arttıkça yeni türleri çalış maya alarak ve imkânlarını za manla arttırarak ürünlerine dahil etmeleri uygun olur. Bazı du rumlarda küçük arazi veya bah çe sahibi girişimciler de evleri nin bahçesinde veya bitişiğinde zamanlarının tamamını veya bir kısmını ayırarak yan profesyonel üretici ve yetiştiricilik yapabilirler. Bunların kolay bir işletmecilik olarak, yöreye en uygun ve deneyim sahibi olunan bir türü ye tiştirip büyük fidanlıklara satmaları veya onların vasıtaları ile kıymetlendirmeleri mümkün olabilir. Almanya'da Hamburg çevresinde bu tip küçük fidanlıklar pek çoktur. Parakende satış yapan bazı fidanlıklar kendileri üretim yapmayıp, aracı olarak fidan alıp satarlar. Ülkemizde de son yıllarda özellikle yurt dışından fidan ithal edip satan fakat üretim yapmayan sera ve fidanlık işletmelerine rastlanabil-mektedir. Peyzaj müteahhitleri ve aracı komisyoncular da bu yolla fidan pazarla-
seryman Vol. 158: No. 8. -Saatçioğlu, F. 1976: Fidanlık Tekniği I.Ü. Orman Fakültesi Yayın No: 2188/223. -Smucker, B. 1984: How to been a successful sales manager. American Nurseryman Vol. 159, No. 11. -Sö zen, N. ve arkadaştan 1987: Ülkemizde süs fidancılığının durum ve pazarlamasından karşılaşılan sorunlar. Türkiye 1. Fidanlık Simpozyumu (Tokat 26-28 Ekim 1987) bildirisi. Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumu. -Virginie, F. and Elbert, G.A. 1989: Folliage Plants for Decorating Indoors, Timber Press, Portland. U.S.A.
masında rol oynarlar. Bu konuda peyzaj ve bakım firmaları da belli süreler bazı büyük küçük bahçe ve tesislerin bakımlarını üzerlerine alarak gerekli fidanı bizzat aracı olarak sağlayabilmektedirler. Bazı durumlarda da fidan lıklar peyzaj uygulamacı ları ile iç içe çalışır veya her iki işi de bir arada ya pacak şekilde organize olur.
Büyük fidanlıklar fidanlarını tek tek veya 10, 25, 50, 100, 250, 500, 1000 ve daha yukarı sayı larda partiler halinde ve parti büyüklüğüne göre indirim yaparak satarlar. (Resim: 109) bir fidanlı ğın satış ve sergileme yer lerini göstermektedir.
Bütün irili ufaklı fi danlıkların satış mevsimi başında veya her zaman için muteber satış kato-logları olması gerekir. Hatta gelişmiş memleket lerde güvenilir fidanlık lardan sipariş bu katolog-lar üzerinden alınıp gön derilebilir. Genellikle ka-tologlarda ülkemiz koşul larında her yıl fidan satış bedelleri yeniden tesbit edilerek belirtilir. Fidan bedelleri; bütün iş safhalarının maliyetleri, makine ve ekipmanlar ile sabit tesislerin amortismanları, malzeme ve işçi ücretleri, vergi ve sigorta bedelleri dikkate alı narak saptanır. Bu konuda çevre fidanlıkları ve kato-loglan da incelenerek ve bir piyasa araştırması ya pılarak gerçek rakamlar bulunabilir. Ancak ucuz olacak diye kalitesiz fi danları yetiştirip pazarla mak, kısa zamanda kuru luşun adını kötüye çıkar tır. Daha pahalı fakat kali teli ve biraz boylu fidanlar çok daha iyi müşteri bu lurlar. Ancak fiyatları sap tarken bir açık alan işlet mesi olan fidanlık işlet melerinin çeşitli risklerini de dikkate almak gerekir. Zira herhangi bir sanayi işletmesinde, sözkonusu olmayan bir don, mantar ve haşare zararı bir anda bir fidanlık işletmesine büyük zarar verebilir.
Bu arada özellikle çevrede çalışan peyzaj planlamacı, tasarımcı ve uygulamacıların görüş ve beklentileri de dikkate alı narak gelecekteki yöne limler iyi kestirilerek ori jinal bazı yeni türler ve yetiştirme teknikleri de dikkate alınmak şartıyla uygulamaya konur, bu yeni türlerle çevre alıcılarının dik kat ve ilgileri çekilebilir. Ancak yetiştirilecek bu türlerin ekolojik koşullara, fidan lığın çalışma şartlarına uygunluğu da iyice incelenmelidir.
Pazarlamada fiyatlandırma yanında satışa arzedilen çeşitli tür ve yaşlardaki fidanların sergilenmesi, reklamları ve çevreye katologlar, ilanlar gönderme de ay rı bir önem taşır.
Ayrıca her fidana eklenen Türkçe ve latince isimlerini taşıyan ve bitkinin renkli resmini içeren (örneğin çiçeklenme veya sonbahar renklenmesini gösteren) ve üzerinde de hangi koşullar altında dikileceği, dikiminin ve bakımının nasıl ya pılacağı yazılı küçük etiketler alıcı için çok cezbedici olabilir.
Son olarak şu hususu da belirtmek gerekir ki, fidan materyali üretimine pa ralel olarak pazarlama aktivitesinin de arttığı ülkemizde, tohum ve fidan ihraç ve ithalleri de gittikçe yoğunlaşmaktadır. Bu durum fidanlık işletmecilerinin Türk Standartları Enstitüsü'nün fidan ve diğer bitkisel materyal standartlarını bilme leri kadar, Avrupa Gümrük Birliği'ne dahil olmamız dolayısıyle Ortak Pazar Standartları* ile sağlık sertifikasyonu ve OECD'in bu konudaki mevzuatlarını** da bilmeleri gerekmektedir. Bu konuda ön bilgiler aşağıdaki literatürden sağlanabilir*".
* EEC-1966: Council Directive No. 66/404/EEC on the marketing of forest reproductive material. Official
journal of the European Communities, C 125, 11.7.1966 p. 2326. ** OECD, 1974: OECD scheme for the control of forest reproductive material moving in international trade.
OECD Directorate for Agriculture and Food, Paris. *** Aldhous, J.R. 1994: Legislation and the mırsery raanager s. 223-246-Aldhous, J.R. ve Mason, W.L. Forest
Nursery Practice (G.B. Forestry Commission Bulletin No. 111), London.
FİDANLIK VE YETİ?TİRME TEKNİĞİ
Prof Dr. Suat Ürgenç