Tweet
2.1.1.2. TOHUM TEMİNİ VE HASAT TEKNİĞİ
Tohum ya bu işin ticaretini yapan kuruluşlardan satın alınır veya bizzat top lanır.
Tohum ihtiyacının satıcılardan sağlanması
Bu konuda yabancı memleketlerde olanaklar çok geniştir. Buralarda çok es ki, büyük ve güvenilir tohum fırmalan vardır. Bu konuda Fransa'da Vilmoren Amerika Birleşik Devletleri'nde Manning Seed Company v.b. firmalar asırlık fir malardır. Bu firmalar her yıl satış listeleri yayınlarlar, satacaklan tohumlan tohum üretim alanları veya tohum meşcereleriyle bu maksat için temini güç ve hasadı ih-
Aldhous, J.R. 197: Nursery Practice. Forestry Commission Bulletin No. 43, London. -Baldwin, H.I. 1942: Forest Tree Seed, Chronica Botanica Comp. Waltham, Mass. U.S.A. -Engstrom, H.E. and Stoeckeler, J.H. 1941: Nursery Practice for Trees and Shrubs, U.S. Dept. of Agriculture. Forest Service Mise. Publ. No. 434, U.S.A. -Faulkner, R. 1975: Seed Orchards. Forestry Commission Bul. No. 54, London. -F.A.O. 1955: Tree Seed Notes, Food and Agriculture Organization of the United Nations, Rome. -Gordon, A.G. and Rowe, D.C.F. 1982: Seed Manuel for Ornomental Trees and Shrubs, Forestry Commission Bulletin No. 9,132 say fa, London. -Hartmann, H.T. and Kester, D.E. 1959: Plant Prapagation, Princpiles and Practices, Englewood Cliffs, N.J. Prentice-HalI, Inc.U.S.A. -Kains, M.G. and Mc Questen, 1945: Propagation of Plants. Orange Judd Publishing Company, Inc. Nevvyork.Orman Geenel Müdürlüğü 1986: Fidanlık Çalışmaları, Fidanlık ve Tohum işleri Dairesi Yayını, Ankara. -Rudof, P.O. et ali. 1974: Production of Genetically Improved Seed. Se-eds of Woody Plants in the United States. For. Ser. U.S. Dept. of Agriculture Handbook No. 450. -Saatcioğ-Iu,F. 1971:Orman Ağacı Tohumlan.t.Ü. Orman Fakültesi Yayın No. 1649/173. Stein,W.I. et ali. 1974: Har-vesting, Processing, and Storage of Fruit and Seeds-Seeds of Woody Plats in the United States. For. Ser. U.S. Dept. of Agriculture Handbook No. 450. -Stoeckeler, J.H. and Jones, G.W. 1957: Forest Nursery Practice in the Lake States Handbook No.l 10, U.S.Dept. of Agriculture, Forest Service. -Ürgenç, S. 1967: Türkiye'de Çam türlerinde tohum tedarikine esas teşkil eden problemlere ait araştırmalar. Orman Genel Müdürlüğü Ya yını, No. 468. -Ürgenç, S. 1981: Belgrad ormanı Sarıçam tohum bahçesi ve bahçede çiçeklenme tohum olu şumundaki gelişmeler üzerine bazı tesbitler. l.Ü. Orman Fakültesi Dergisi Seri A, Sayı 31 (1). -Ürgenç. S. 1982: Orman Ağaçlan Islahı. İ.Ü.Orman Fakültesi yayın No. 283/293. -Tolay, U. 1987: Yapraklı Tür Orman Ağaçlan Fidanlık Tekniği, Kavak ve H.G.Y.T.O.G. Araş. Ens. Teknik Bülteni No. 140, İzmit.
1. Ay olarak ne zaman toplanacağı hakkında bilgi Tablo 10 da verilmiştir. Ancak ay ban yıllar ileriye geriye ka-yabi bilektedir.
timam gerektiren türlerde tohum bahçeleri tesis edip bunlardan tohum toplarlar. Veya çeşitli koru, park,yol ağaçlan ve arboretumlardan sağlarlar. Bugün ticari to hum üretimi büyük ve ihtisaslaşmış bir endüstri olup bazı çiçek ve çim tohumla rı için iklimi müsait sahalarda, daha ziyade alçak ve sahil yörelerde özel yetiştir me yerlerinde bizzat bu işletmelerce üretilir. Ziraat ve orman ağacı tohumlarının ticaretinde tohum orijin ve sertifıkasyonu konusunda birçok memlekette kanun ve yönetmeliklerle satışlar kontrol altına alınmıştır. Memleketimizde de Tanm ve Köyişleri Bakanlığı'na bağlı Tohumluk, Kontrol ve Sertifikasyon enstitüleri, is tasyon ve laboratuvarlan bulunmaktadır. Ayrıca tohum yoluyle hastalıkların geç mesini önleyen ve tohumlarda sağlık sertifıkasyonunu talep eden bir karantina ör-
287
PROF. DR. SUAD 1. ÜRGENÇ
gütü de aynı bakanlığın bünyesinde yer almaktadır.
Orman ağacı türleri tohumlan ise yurdumuzda emniyetle Orman Genel Mü dürlüğü'nün "Orman Ağaçları Tohum ve Islah Enstitüsü "nden satın alınabilir.
Elit, orijinal ve anaç tohumluklar tohum üretme kurumlarında tesis edilerek bunlardan iyi tohum üretimi sağlanır ve bunlar sertifikalı tohum olarak satılır.
Sertifikalı tohumlar orijin (yetiştiği yer), tohum saflığı ve çimlenme gücünü belirten etiketler taşır. Bu konu çeşitli süs bitkilerinin münferit kullanımlarında önemli sayılmasa bile, ağaçlandırma tesisleri için fidan yetiştirmede kullanılacak tohumlarla çim tohumlan satışında önemlidir. Örneğin yüksek bedel ödenerek alınan çim tohumlan saf olmayabilir, bu takdirde istenen kalitede bir çim alanı tesis edilemez, bütün tesis masraflan boşa çıkar, çok pahalıya malolan çim tohu mu temini ve boşuna saha hazırlama giderleri dolayısıyle çok müşkül durumlarla karşılaşılabilir.
Bu itibarla büyük parti tohumlar gerekli muayeneleri yapılmış, standartlara uygunluğu tesbit edilmiş ve sertifikası düzenlenmiş olarak mühürlü ambalajlat içinde piyasaya sevk edilir. Bu ambalajlar çuval, torba, paket ve kutu ambalajla) şeklinde olabilir.
Ancak küçük parti tohum satın almalarda tohumlar, örneğin birkaç kg çim to humu için daha önce açılmış 30-40 kg'lık çuvaldan alınacağı için alıcının kontro lü zordur. Gene aynı şekilde amatörler, bahçe severler için ekseri çiçek tohumlan küçük zarflar içinde satılır. Bunlar genellikle iyi şartlarda saklanmadıklanndan ek seri çimlenme kabiliyetleri zayıflamış ve bazen de bayatlayıp yok olmuş tohumlar dır. Bu takdirde ancak güvenilir ve deneyimli tohum müesseselerinden ihtiyaçla) karşılanmalıdır.
Tohum ihtiyacının doğrudan karşılanması
Ekseri süs bitkileri tohumları ülkemizde bizzat ihtiyaç sahibinin kendisi ve ya ekibi tarafından toplanır. Bu suretle tohum tam olgunlaştığında toplama ve ta ze taze kullanma mümkündür. Satın alman tohumlar ise ülkemizde genelde az çok uzun bir süre depolanmış ve çoğu zaman dükkan raflannda uygun olmayan şart larda bekletilmiş, tazeliklerini bir ölçüde kaybetmişlerdir.
Bu itibarla birçok süs bitkisi tohumlarının bizzat toplanması, basan şansını daha arttırır.
Ancak tohum toplama bilgi ve deneyimi gerektirir. Toplayıcı her şeyden ev vel türü, alt türü ve kültüvan iyi tanımalıdır.
Bu konuda aşağıda verilen özet bilgiler, tohum toplamayla ilgili çalışmalara ışık tutacaktır.
FİDANLIK VE YETİŞTİRME TEKNİĞİ
Prof Dr. Suat Ürgenç
Tohum ya bu işin ticaretini yapan kuruluşlardan satın alınır veya bizzat top lanır.
Tohum ihtiyacının satıcılardan sağlanması
Bu konuda yabancı memleketlerde olanaklar çok geniştir. Buralarda çok es ki, büyük ve güvenilir tohum fırmalan vardır. Bu konuda Fransa'da Vilmoren Amerika Birleşik Devletleri'nde Manning Seed Company v.b. firmalar asırlık fir malardır. Bu firmalar her yıl satış listeleri yayınlarlar, satacaklan tohumlan tohum üretim alanları veya tohum meşcereleriyle bu maksat için temini güç ve hasadı ih-
Aldhous, J.R. 197: Nursery Practice. Forestry Commission Bulletin No. 43, London. -Baldwin, H.I. 1942: Forest Tree Seed, Chronica Botanica Comp. Waltham, Mass. U.S.A. -Engstrom, H.E. and Stoeckeler, J.H. 1941: Nursery Practice for Trees and Shrubs, U.S. Dept. of Agriculture. Forest Service Mise. Publ. No. 434, U.S.A. -Faulkner, R. 1975: Seed Orchards. Forestry Commission Bul. No. 54, London. -F.A.O. 1955: Tree Seed Notes, Food and Agriculture Organization of the United Nations, Rome. -Gordon, A.G. and Rowe, D.C.F. 1982: Seed Manuel for Ornomental Trees and Shrubs, Forestry Commission Bulletin No. 9,132 say fa, London. -Hartmann, H.T. and Kester, D.E. 1959: Plant Prapagation, Princpiles and Practices, Englewood Cliffs, N.J. Prentice-HalI, Inc.U.S.A. -Kains, M.G. and Mc Questen, 1945: Propagation of Plants. Orange Judd Publishing Company, Inc. Nevvyork.Orman Geenel Müdürlüğü 1986: Fidanlık Çalışmaları, Fidanlık ve Tohum işleri Dairesi Yayını, Ankara. -Rudof, P.O. et ali. 1974: Production of Genetically Improved Seed. Se-eds of Woody Plants in the United States. For. Ser. U.S. Dept. of Agriculture Handbook No. 450. -Saatcioğ-Iu,F. 1971:Orman Ağacı Tohumlan.t.Ü. Orman Fakültesi Yayın No. 1649/173. Stein,W.I. et ali. 1974: Har-vesting, Processing, and Storage of Fruit and Seeds-Seeds of Woody Plats in the United States. For. Ser. U.S. Dept. of Agriculture Handbook No. 450. -Stoeckeler, J.H. and Jones, G.W. 1957: Forest Nursery Practice in the Lake States Handbook No.l 10, U.S.Dept. of Agriculture, Forest Service. -Ürgenç, S. 1967: Türkiye'de Çam türlerinde tohum tedarikine esas teşkil eden problemlere ait araştırmalar. Orman Genel Müdürlüğü Ya yını, No. 468. -Ürgenç, S. 1981: Belgrad ormanı Sarıçam tohum bahçesi ve bahçede çiçeklenme tohum olu şumundaki gelişmeler üzerine bazı tesbitler. l.Ü. Orman Fakültesi Dergisi Seri A, Sayı 31 (1). -Ürgenç. S. 1982: Orman Ağaçlan Islahı. İ.Ü.Orman Fakültesi yayın No. 283/293. -Tolay, U. 1987: Yapraklı Tür Orman Ağaçlan Fidanlık Tekniği, Kavak ve H.G.Y.T.O.G. Araş. Ens. Teknik Bülteni No. 140, İzmit.
1. Ay olarak ne zaman toplanacağı hakkında bilgi Tablo 10 da verilmiştir. Ancak ay ban yıllar ileriye geriye ka-yabi bilektedir.
timam gerektiren türlerde tohum bahçeleri tesis edip bunlardan tohum toplarlar. Veya çeşitli koru, park,yol ağaçlan ve arboretumlardan sağlarlar. Bugün ticari to hum üretimi büyük ve ihtisaslaşmış bir endüstri olup bazı çiçek ve çim tohumla rı için iklimi müsait sahalarda, daha ziyade alçak ve sahil yörelerde özel yetiştir me yerlerinde bizzat bu işletmelerce üretilir. Ziraat ve orman ağacı tohumlarının ticaretinde tohum orijin ve sertifıkasyonu konusunda birçok memlekette kanun ve yönetmeliklerle satışlar kontrol altına alınmıştır. Memleketimizde de Tanm ve Köyişleri Bakanlığı'na bağlı Tohumluk, Kontrol ve Sertifikasyon enstitüleri, is tasyon ve laboratuvarlan bulunmaktadır. Ayrıca tohum yoluyle hastalıkların geç mesini önleyen ve tohumlarda sağlık sertifıkasyonunu talep eden bir karantina ör-
287
PROF. DR. SUAD 1. ÜRGENÇ
gütü de aynı bakanlığın bünyesinde yer almaktadır.
Orman ağacı türleri tohumlan ise yurdumuzda emniyetle Orman Genel Mü dürlüğü'nün "Orman Ağaçları Tohum ve Islah Enstitüsü "nden satın alınabilir.
Elit, orijinal ve anaç tohumluklar tohum üretme kurumlarında tesis edilerek bunlardan iyi tohum üretimi sağlanır ve bunlar sertifikalı tohum olarak satılır.
Sertifikalı tohumlar orijin (yetiştiği yer), tohum saflığı ve çimlenme gücünü belirten etiketler taşır. Bu konu çeşitli süs bitkilerinin münferit kullanımlarında önemli sayılmasa bile, ağaçlandırma tesisleri için fidan yetiştirmede kullanılacak tohumlarla çim tohumlan satışında önemlidir. Örneğin yüksek bedel ödenerek alınan çim tohumlan saf olmayabilir, bu takdirde istenen kalitede bir çim alanı tesis edilemez, bütün tesis masraflan boşa çıkar, çok pahalıya malolan çim tohu mu temini ve boşuna saha hazırlama giderleri dolayısıyle çok müşkül durumlarla karşılaşılabilir.
Bu itibarla büyük parti tohumlar gerekli muayeneleri yapılmış, standartlara uygunluğu tesbit edilmiş ve sertifikası düzenlenmiş olarak mühürlü ambalajlat içinde piyasaya sevk edilir. Bu ambalajlar çuval, torba, paket ve kutu ambalajla) şeklinde olabilir.
Ancak küçük parti tohum satın almalarda tohumlar, örneğin birkaç kg çim to humu için daha önce açılmış 30-40 kg'lık çuvaldan alınacağı için alıcının kontro lü zordur. Gene aynı şekilde amatörler, bahçe severler için ekseri çiçek tohumlan küçük zarflar içinde satılır. Bunlar genellikle iyi şartlarda saklanmadıklanndan ek seri çimlenme kabiliyetleri zayıflamış ve bazen de bayatlayıp yok olmuş tohumlar dır. Bu takdirde ancak güvenilir ve deneyimli tohum müesseselerinden ihtiyaçla) karşılanmalıdır.
Tohum ihtiyacının doğrudan karşılanması
Ekseri süs bitkileri tohumları ülkemizde bizzat ihtiyaç sahibinin kendisi ve ya ekibi tarafından toplanır. Bu suretle tohum tam olgunlaştığında toplama ve ta ze taze kullanma mümkündür. Satın alman tohumlar ise ülkemizde genelde az çok uzun bir süre depolanmış ve çoğu zaman dükkan raflannda uygun olmayan şart larda bekletilmiş, tazeliklerini bir ölçüde kaybetmişlerdir.
Bu itibarla birçok süs bitkisi tohumlarının bizzat toplanması, basan şansını daha arttırır.
Ancak tohum toplama bilgi ve deneyimi gerektirir. Toplayıcı her şeyden ev vel türü, alt türü ve kültüvan iyi tanımalıdır.
Bu konuda aşağıda verilen özet bilgiler, tohum toplamayla ilgili çalışmalara ışık tutacaktır.
FİDANLIK VE YETİŞTİRME TEKNİĞİ
Prof Dr. Suat Ürgenç