Tweet
2.1.1.3.4. Tohum Hayatiyeti (Kontrolü)
Topladığımız ve çeşitli işlemlere tabi tuttuğumuz tohumun çimlenme yetene ğini yani bize ne kadar fidan verebileceğini bilmek isteriz. Hele bu tohum bir sa tıcıdan satın alınmış ise bu konuda bilgi sahibi olmayı daha da fazla isteriz. Hat ta satıcı tohum beraberinde bir test sertifikası da verse, bu takdirde bu vesikanın verilerini iyi anlamak ve değerlendirmek gerekir. Gerçekte yurdumuzda ise çoğu zaman satıcıdan, tohumun çimlenme kabiliyetini bildiren bir test sertifikası da sağlayamayız. Bu konuda bir yanılgı yalnız tohum için ödediğimiz para ile sınır lı kalmaz. Ekim için hazırladığımız saha için işçiye, makineye ödediğimiz mas raf, verdiğimiz emek ve zaman da boşa gider. Aynı zamanda çoğu defa ekim mev simini de geçirdiğimizden o yıl bu türün fidanlarından mahrum kalırız. Yetiştirme çalışmalarımız aksar, eğer bir fidanlık işletmesini yönetiyorsak fidan yetiştirme programlarımız alt üst olur. İstediğimiz değil bulduğumuzla yetinmek zorunda kalırız.
Bu itibarla elde ettiğimiz veya satın aldığımız tohumun ekimi halinde bize verebileceği fidan miktarını, tohum hayatiyetini yani fidan verme kabiliyetini bi lirsek bunu hesaplayabiliriz. Kullanacağımız tohum miktarını da buna göre ayarlarız.
Tohumun hayatiyeti doğrudan doğruya onun çimlenme ve fidan yapma kabi liyetidir.
Çimlenme esnasında tohumda mekanik, kimyasal ve morfolojik bazı değişim ler olur. Önce mekanik değişiklik tohumun su alarak şişmesiyle başlar. Şişme ya ni tohumun su alma olayı belli bir sınıra kadar sıcaklıkla orantılı olarak yükselir. Bu su alımının süresi sıcaklık kadar, bitki türüne, tohumun kabuk sertliğine ve ge çirgenliğine göre de değişir. Tohum su alınca kimyasal reaksiyonlar başlar. En-dosperm ve çenek yapraklarda depolanan besin maddeleri (protein, yağ ve kar bonhidratlar) su alınca faaliyete geçen birçok enzimlerin etkisi ile değişik mad delere ve enerjiye dönüşerek morfolojik gelişimi sağlar ve embriyo büyüyerek kökçük (radicul) mikropilden çıkar ve primer kök gelişmeye başlar. Bu olaya biz "çimlenme " diyoruz-
Çimlenme olabilmesi için tohumun canlı yani çimlenme yeteneğinde olması, uygun çevre koşulları (su, sıcaklık, oksijen v.s.) bulunması ve tohumun herhangi bir çimlenme engeli olmaması veya bu engeli aşmış bulunması gerekir.
Çimlenen tohumda embriyonun kökçüğü bir taraftan mikropilden çıkıp pri mer kökçüğü geliştirirken diğer taraftan da plumula yani embriyonun gövde kıs mı üst ucundaki kotilodonlar gelişerek primer yaprakları oluşturur. Oluşan fidanın primer yaprakları ve dolayısıyle fotosentez yapana kadar kadar fideceği, en-dosperm ve katolodonlardaki depo maddeleri besler.
Fidelerin başlangıçtaki gelişimi iki şekilde olur. Birinci tipte (epigeik çimlen me), hipokotil uzar ve toprak üstüne çenek yapraklan çıkarır59, ikinci tipte (hipo-geik çimlenme) de çenek yapraklan (kotilodonlar) toprak altında kalır, yalnız epi-kotil dışan çıkar. Her iki çimlenme tipinde ekim fidelerinin başlangıçtaki bu fark lı gelişme şekli (Resim: 118)de biraraya getirilmiştir.
Resim: 118.
Üstte : Epigeik (epigeous) çimlenme ve fidenin gelişimi. Altta : Hippogeik (hypogeous) çimlenme ve fidenin gelişimi.
Hartmann, H.T. and Kester, D.E. Plant Propagation Principles and Practices'den (Çeviri: Kaşka, N.
ve Yılmaz, M.).
59. Fide gövdesi, çenek yaprakların altı hipokotil ve üstü epikotil olmak üzere iki kısımdan oluşur.
Epigeik çimlenmede (Çam,Ladin, Göknar, Kiraz ve Sedirlerde olduğu gibi) hipokotil toprak üstüne çıkıp ko-tilodonlan meydana getirirken tohum kabuğu da ekserisinde bir süre kotilodonla-ra yapışıp kalır ve sonra patlayan endospermle birlikte yere düşer. Hipogeik çim-lenmede, hipokotil uzayıp toprak yüzüne çıkmadığından kotilodonlar toprak al tında kalır (Meşe, Kestane, Fındık, Ceviz, At kestanesinde olduğu gibi).
Hipogeik çimlenme tipinde fidelerin başlangıçtaki gelişmesi epigeik tohum-lannkinden daha hızlı olur. Bu olay sadece tohumdaki besin maddelerinden kay naklanmaz. Aynı zamanda yeşil yaprakların daha önce gelişerek beslenmeye yar dım etmesinden de kaynaklanır. Ayrıca epigeik tip tohumlan hipogeiklere naza ran ekseriyetle daha sığ ekmek gerekir.
Her iki şekilde de tohumun hayatiyet göstererek çimlenmesi yani çimlenme gücü veya yeteneği onun meydana getirdiği fidelerin sayısıyla ölçülür. Yani nor mal koşullarda ekilen 100 tohumdan meydana gelen ve yaşama kabiliyetini kanıt layan fidelerin miktarı "fidan yüzdesi"ni verir. Bir de tohum kontrol sertifikasın da tohumun kullanma değeri veya çimlenme yüzdesi belirtilir. Çimlenme yüzdesi tohumun laboratuvarda çimlenmeye tabi tutularak çimlenenlerin yüzde olarak ifa desidir. Çimlenme deneyi uygulaması, çimlenme eğrisi ve değerlendirilmesi ile tohum kontrol sertifikasının nasıl tetkik edileceği ve bunda hangi hususlann daha önemli olduğu dersimizin uygulama saatlerinde görülecektir. Bu arada tohum ha yatiyetini tesbitte uygulanan basit çimlendirme deneyleri ile kesme, yüzdürme ve yakma deneyleri de uygulamalı olarak verilecektir.
Bu arada çimlenme yeteneğini her zaman kolaylıkla tayin ve takdir edeme yecek olduğumuz çimlenme engellerine sahip türlerin tohumlannın hayatiyetleri ni ortaya çıkaran hızlı ve pratik bir metod olan kimyasal yöntemi de uygulamalı olarak basitçe bu tatbikatlarda tanıtacağız.
Ancak laboratuvarda tesbit edilen çimlenme yüzdesi arazide veya serada to humun vereceği fidan yüzdesiyle aynı değerde olmaz. Çimlenme yüzdesiyle o to humun fidan yüzdesi arasında ilişki kesindir, fakat laboratuvarda bulunan çimlen me yüzdesine, ekimde en elverişli koşullarda bile ulaşılamaz. Zira laboratuvar şartlannda ve hiçbir örtü materyalince zorlanmayarak çimlenen tohumlann yüz desi, arazide ekimden alınan sonucun daima üstünde kalır. Arazide veya seradaki koşullara göre de bu aradaki fark azalır veya çoğalır.
Bu durumda tohumun arazide verebileceği fidanlann miktan (fidan yüzdesi) laboratuvarda daha yaklaşık değerlerle ifade edilmek için "çimlenme hızı veya çimlenme enerjisi ile" "sürme kuvveti" gibi hususlar da araştınlır.
Tohumların laboratuvarda çabuk çimlenme kabiliyetine biz "çimlenme hızı veya enerjisi" diyoruz. Bu değer genellikle ilk 4, 7 veya 10. günde çimlenen to humların yüzde olarak ifadesidir. Bu süre tabiatıyla türlere göre az çok değişir. Bu tohumun çimlenme hızı değeri ekimde açık alanda tohumun meydana getirebile ceği fidan yüzdesine daha yaklaşık bir değer verir. Bu bakımdan tohumun hayati yet tesbitlerinde çimlenme yüzdesi yanında çimlenme hızı veya enerjisinin tesbiti de önem taşır. Çimlenme yüzdesi ayrı olan tohumlarda, olgun, iyi işlem görmüş, taze veya iki saklanmış tohumların çimlenme enerjisi diğerinden önemli farklılık lar gösterir ve daha canlı ve kuvvetli fidanlar verir. Bu itibarla aynı çimlenme yüzdesine ait iki tohum örneğinden çimlenme hızı yüksek olanı diğerinden daha büyük bir kıymet ifade eder. Bu durum partiler halinde satın alınan tohumlarla birlikte talep edilen tohum kontrol sertifikasına bakılarak değerlendirilebilir.
Çimlenen tohumların görünümü de tohumun çimlenme değeri hakkında bize bir fikir verebilir. Çimlenme esnasında çimlenmenin seyrini takip etmek suretiy le bu hususları tesbit etmek mümkündür. Çok sayıda kıvrık, dirsekli ve zayıf kök çükler meydana getiren ve yavaş seyreden bir çimlenme, tohum kalitesinin kötü lüğünü ortaya kor.
Fidan yüzdesini laboratuvarda tahmimde, "sürme kuvveti" de büyük ölçüde yardımcı olabilir. Bunun için sürme deneyi sonuçlarından faydalanılır. Bir sürme deneyinin nasıl yapıldığı ve nasıl kıymetlendirildiği uygulamada görülecektir. Sürme deneyinde tohum çimlendikten sonra da belli kalınlıkta bir kum tabakası nı delmek zorunluğunda bırakıldığından kumun üstüne çıkan çimlenen fidecikle-rin tohum adedine göre yüzde olarak ifadesi olan sürme kuvveti açık alan koşul larında yapılan ekim sonuçlarına çok daha yaklaşık değerler vermektedir.
Laboratuvarda görülecek olan basit çimlendirme ve sürme kuvveti deneyleri her koşulda yapabilecek bir deney olup kullanılacak tohumların hayatiyetlerini ortaya çıkarmada yardımcı olabilir.
Bir tohumun kullanma değeri: Çimlenme (gücü) yüzdesi X temizlik yüzdesi dir. 700
Bu durumda çimlenme yüzdesi % 85, temizlik yüzdesi % 70 olan bir tohumun kullanma değeri 85x70/100 = 59,5 yani % 59,5'dır.
Gene aynı formülde yer alan temizlik yüzdesi de bir tohumun kullanma değe rini ortaya çıkarmada önemli bir faktör olmaktadır.
Temizlik yüzdesi ağırlık itibariyle tohum içersinde bulunan her türlü yaban cı maddeler, kir ve boş tohumların ağırlık olarak miktarına göre saptanan sağlam ve temiz tohumların ağırlık olarak yüzdesidir. Örneğin temizlik yüzdesi % 7l bir tohumda, bütün karpel, kanat parçaları, ibre, reçine topakları, yaralan..uy veya böcek ve mantar arız olmuş tohumlarla, taş, toprak, toz v.s.'ler, boş tohum lar ve bütün yabancı kültür ve yabani ot tohumları ağırlık olarak bütün bu yaban cı maddelerin ağırlık olarak mevcut tohum partisinin % 30'unu oluşturduğu anlamına gelir.
Bu durumda fidan yüzdesi % 50, temizlik yüzdesi % 91 olarak tahmin edilen bir tohumdan (dolu dane ağırlığı olarak bin done ağırlığı 100 gr olduğunu kabul edelim) 10.000 adet fidan elde etmek için ne kadar tohum ekmemiz gerektiği şöy le hesap edilir.
Fidan yüzdesi % 50 olduğuna göre 100 gr ağırlığında 1000 adet tohumdan 500 adet fidan elde edilebileceğine göre 10.000 adet fidan için 2000 gr temiz to hum ekilmesi gerekir. Temizlik yüzdesi % 91 olduğuna göre
91 gr temiz tohum 100 gr temizlenmemiş tohum karşıtı olursa 2000 gr tohum dan beklenen sonucun alınması için
2000 x 100/91 =2198 gr temizlenmemiş tohumun ekilmesi gerekir.
Bu örnekte görülen % 91 temizlik yüzdesi, oldukça temiz bir tohuma tekabül eder. Bu nisbet Kavak, Kızılağaç, Okaliptüs, Huş gibi küçük tohumlu taksonlarda çok düşüktür. Parklardan toplanan ağaç tohumlarında ise boş dane nisbeti gene çok yüksektir. Bu durumda tohumun kullanma değeri çok büyük ölçüde düşebilir ve belli miktar fidan elde etmek için oldukça yüksek miktarda tohum kullanmak gerekebilir. Bu itibarla tohumun kullanma değerinde çimlenme yüzdesi yanında temizlik yüzdesi de çok büyük rol oynar.
(Tablo: 9) bazı önemli süs bitkileri tohumlarının 1 kg meyvadan gram olarak çıkabilecek tohum miktarı ile 1 kg temizlenmiş tohumdaki tohum sayısını, azami asgari değerleri ile vermektedir. Bu değerler her nekadar tohum temizleme işleri nin entansitesine göre değişmekte ise de türlere de büyük ölçüde bağlı olup tab loda bu değişim kabaca belirtilmektedir.
Topladığımız ve çeşitli işlemlere tabi tuttuğumuz tohumun çimlenme yetene ğini yani bize ne kadar fidan verebileceğini bilmek isteriz. Hele bu tohum bir sa tıcıdan satın alınmış ise bu konuda bilgi sahibi olmayı daha da fazla isteriz. Hat ta satıcı tohum beraberinde bir test sertifikası da verse, bu takdirde bu vesikanın verilerini iyi anlamak ve değerlendirmek gerekir. Gerçekte yurdumuzda ise çoğu zaman satıcıdan, tohumun çimlenme kabiliyetini bildiren bir test sertifikası da sağlayamayız. Bu konuda bir yanılgı yalnız tohum için ödediğimiz para ile sınır lı kalmaz. Ekim için hazırladığımız saha için işçiye, makineye ödediğimiz mas raf, verdiğimiz emek ve zaman da boşa gider. Aynı zamanda çoğu defa ekim mev simini de geçirdiğimizden o yıl bu türün fidanlarından mahrum kalırız. Yetiştirme çalışmalarımız aksar, eğer bir fidanlık işletmesini yönetiyorsak fidan yetiştirme programlarımız alt üst olur. İstediğimiz değil bulduğumuzla yetinmek zorunda kalırız.
Bu itibarla elde ettiğimiz veya satın aldığımız tohumun ekimi halinde bize verebileceği fidan miktarını, tohum hayatiyetini yani fidan verme kabiliyetini bi lirsek bunu hesaplayabiliriz. Kullanacağımız tohum miktarını da buna göre ayarlarız.
Tohumun hayatiyeti doğrudan doğruya onun çimlenme ve fidan yapma kabi liyetidir.
Çimlenme esnasında tohumda mekanik, kimyasal ve morfolojik bazı değişim ler olur. Önce mekanik değişiklik tohumun su alarak şişmesiyle başlar. Şişme ya ni tohumun su alma olayı belli bir sınıra kadar sıcaklıkla orantılı olarak yükselir. Bu su alımının süresi sıcaklık kadar, bitki türüne, tohumun kabuk sertliğine ve ge çirgenliğine göre de değişir. Tohum su alınca kimyasal reaksiyonlar başlar. En-dosperm ve çenek yapraklarda depolanan besin maddeleri (protein, yağ ve kar bonhidratlar) su alınca faaliyete geçen birçok enzimlerin etkisi ile değişik mad delere ve enerjiye dönüşerek morfolojik gelişimi sağlar ve embriyo büyüyerek kökçük (radicul) mikropilden çıkar ve primer kök gelişmeye başlar. Bu olaya biz "çimlenme " diyoruz-
Çimlenme olabilmesi için tohumun canlı yani çimlenme yeteneğinde olması, uygun çevre koşulları (su, sıcaklık, oksijen v.s.) bulunması ve tohumun herhangi bir çimlenme engeli olmaması veya bu engeli aşmış bulunması gerekir.
Çimlenen tohumda embriyonun kökçüğü bir taraftan mikropilden çıkıp pri mer kökçüğü geliştirirken diğer taraftan da plumula yani embriyonun gövde kıs mı üst ucundaki kotilodonlar gelişerek primer yaprakları oluşturur. Oluşan fidanın primer yaprakları ve dolayısıyle fotosentez yapana kadar kadar fideceği, en-dosperm ve katolodonlardaki depo maddeleri besler.
Fidelerin başlangıçtaki gelişimi iki şekilde olur. Birinci tipte (epigeik çimlen me), hipokotil uzar ve toprak üstüne çenek yapraklan çıkarır59, ikinci tipte (hipo-geik çimlenme) de çenek yapraklan (kotilodonlar) toprak altında kalır, yalnız epi-kotil dışan çıkar. Her iki çimlenme tipinde ekim fidelerinin başlangıçtaki bu fark lı gelişme şekli (Resim: 118)de biraraya getirilmiştir.
Resim: 118.
Üstte : Epigeik (epigeous) çimlenme ve fidenin gelişimi. Altta : Hippogeik (hypogeous) çimlenme ve fidenin gelişimi.
Hartmann, H.T. and Kester, D.E. Plant Propagation Principles and Practices'den (Çeviri: Kaşka, N.
ve Yılmaz, M.).
59. Fide gövdesi, çenek yaprakların altı hipokotil ve üstü epikotil olmak üzere iki kısımdan oluşur.
Epigeik çimlenmede (Çam,Ladin, Göknar, Kiraz ve Sedirlerde olduğu gibi) hipokotil toprak üstüne çıkıp ko-tilodonlan meydana getirirken tohum kabuğu da ekserisinde bir süre kotilodonla-ra yapışıp kalır ve sonra patlayan endospermle birlikte yere düşer. Hipogeik çim-lenmede, hipokotil uzayıp toprak yüzüne çıkmadığından kotilodonlar toprak al tında kalır (Meşe, Kestane, Fındık, Ceviz, At kestanesinde olduğu gibi).
Hipogeik çimlenme tipinde fidelerin başlangıçtaki gelişmesi epigeik tohum-lannkinden daha hızlı olur. Bu olay sadece tohumdaki besin maddelerinden kay naklanmaz. Aynı zamanda yeşil yaprakların daha önce gelişerek beslenmeye yar dım etmesinden de kaynaklanır. Ayrıca epigeik tip tohumlan hipogeiklere naza ran ekseriyetle daha sığ ekmek gerekir.
Her iki şekilde de tohumun hayatiyet göstererek çimlenmesi yani çimlenme gücü veya yeteneği onun meydana getirdiği fidelerin sayısıyla ölçülür. Yani nor mal koşullarda ekilen 100 tohumdan meydana gelen ve yaşama kabiliyetini kanıt layan fidelerin miktarı "fidan yüzdesi"ni verir. Bir de tohum kontrol sertifikasın da tohumun kullanma değeri veya çimlenme yüzdesi belirtilir. Çimlenme yüzdesi tohumun laboratuvarda çimlenmeye tabi tutularak çimlenenlerin yüzde olarak ifa desidir. Çimlenme deneyi uygulaması, çimlenme eğrisi ve değerlendirilmesi ile tohum kontrol sertifikasının nasıl tetkik edileceği ve bunda hangi hususlann daha önemli olduğu dersimizin uygulama saatlerinde görülecektir. Bu arada tohum ha yatiyetini tesbitte uygulanan basit çimlendirme deneyleri ile kesme, yüzdürme ve yakma deneyleri de uygulamalı olarak verilecektir.
Bu arada çimlenme yeteneğini her zaman kolaylıkla tayin ve takdir edeme yecek olduğumuz çimlenme engellerine sahip türlerin tohumlannın hayatiyetleri ni ortaya çıkaran hızlı ve pratik bir metod olan kimyasal yöntemi de uygulamalı olarak basitçe bu tatbikatlarda tanıtacağız.
Ancak laboratuvarda tesbit edilen çimlenme yüzdesi arazide veya serada to humun vereceği fidan yüzdesiyle aynı değerde olmaz. Çimlenme yüzdesiyle o to humun fidan yüzdesi arasında ilişki kesindir, fakat laboratuvarda bulunan çimlen me yüzdesine, ekimde en elverişli koşullarda bile ulaşılamaz. Zira laboratuvar şartlannda ve hiçbir örtü materyalince zorlanmayarak çimlenen tohumlann yüz desi, arazide ekimden alınan sonucun daima üstünde kalır. Arazide veya seradaki koşullara göre de bu aradaki fark azalır veya çoğalır.
Bu durumda tohumun arazide verebileceği fidanlann miktan (fidan yüzdesi) laboratuvarda daha yaklaşık değerlerle ifade edilmek için "çimlenme hızı veya çimlenme enerjisi ile" "sürme kuvveti" gibi hususlar da araştınlır.
Tohumların laboratuvarda çabuk çimlenme kabiliyetine biz "çimlenme hızı veya enerjisi" diyoruz. Bu değer genellikle ilk 4, 7 veya 10. günde çimlenen to humların yüzde olarak ifadesidir. Bu süre tabiatıyla türlere göre az çok değişir. Bu tohumun çimlenme hızı değeri ekimde açık alanda tohumun meydana getirebile ceği fidan yüzdesine daha yaklaşık bir değer verir. Bu bakımdan tohumun hayati yet tesbitlerinde çimlenme yüzdesi yanında çimlenme hızı veya enerjisinin tesbiti de önem taşır. Çimlenme yüzdesi ayrı olan tohumlarda, olgun, iyi işlem görmüş, taze veya iki saklanmış tohumların çimlenme enerjisi diğerinden önemli farklılık lar gösterir ve daha canlı ve kuvvetli fidanlar verir. Bu itibarla aynı çimlenme yüzdesine ait iki tohum örneğinden çimlenme hızı yüksek olanı diğerinden daha büyük bir kıymet ifade eder. Bu durum partiler halinde satın alınan tohumlarla birlikte talep edilen tohum kontrol sertifikasına bakılarak değerlendirilebilir.
Çimlenen tohumların görünümü de tohumun çimlenme değeri hakkında bize bir fikir verebilir. Çimlenme esnasında çimlenmenin seyrini takip etmek suretiy le bu hususları tesbit etmek mümkündür. Çok sayıda kıvrık, dirsekli ve zayıf kök çükler meydana getiren ve yavaş seyreden bir çimlenme, tohum kalitesinin kötü lüğünü ortaya kor.
Fidan yüzdesini laboratuvarda tahmimde, "sürme kuvveti" de büyük ölçüde yardımcı olabilir. Bunun için sürme deneyi sonuçlarından faydalanılır. Bir sürme deneyinin nasıl yapıldığı ve nasıl kıymetlendirildiği uygulamada görülecektir. Sürme deneyinde tohum çimlendikten sonra da belli kalınlıkta bir kum tabakası nı delmek zorunluğunda bırakıldığından kumun üstüne çıkan çimlenen fidecikle-rin tohum adedine göre yüzde olarak ifadesi olan sürme kuvveti açık alan koşul larında yapılan ekim sonuçlarına çok daha yaklaşık değerler vermektedir.
Laboratuvarda görülecek olan basit çimlendirme ve sürme kuvveti deneyleri her koşulda yapabilecek bir deney olup kullanılacak tohumların hayatiyetlerini ortaya çıkarmada yardımcı olabilir.
Bir tohumun kullanma değeri: Çimlenme (gücü) yüzdesi X temizlik yüzdesi dir. 700
Bu durumda çimlenme yüzdesi % 85, temizlik yüzdesi % 70 olan bir tohumun kullanma değeri 85x70/100 = 59,5 yani % 59,5'dır.
Gene aynı formülde yer alan temizlik yüzdesi de bir tohumun kullanma değe rini ortaya çıkarmada önemli bir faktör olmaktadır.
Temizlik yüzdesi ağırlık itibariyle tohum içersinde bulunan her türlü yaban cı maddeler, kir ve boş tohumların ağırlık olarak miktarına göre saptanan sağlam ve temiz tohumların ağırlık olarak yüzdesidir. Örneğin temizlik yüzdesi % 7l bir tohumda, bütün karpel, kanat parçaları, ibre, reçine topakları, yaralan..uy veya böcek ve mantar arız olmuş tohumlarla, taş, toprak, toz v.s.'ler, boş tohum lar ve bütün yabancı kültür ve yabani ot tohumları ağırlık olarak bütün bu yaban cı maddelerin ağırlık olarak mevcut tohum partisinin % 30'unu oluşturduğu anlamına gelir.
Bu durumda fidan yüzdesi % 50, temizlik yüzdesi % 91 olarak tahmin edilen bir tohumdan (dolu dane ağırlığı olarak bin done ağırlığı 100 gr olduğunu kabul edelim) 10.000 adet fidan elde etmek için ne kadar tohum ekmemiz gerektiği şöy le hesap edilir.
Fidan yüzdesi % 50 olduğuna göre 100 gr ağırlığında 1000 adet tohumdan 500 adet fidan elde edilebileceğine göre 10.000 adet fidan için 2000 gr temiz to hum ekilmesi gerekir. Temizlik yüzdesi % 91 olduğuna göre
91 gr temiz tohum 100 gr temizlenmemiş tohum karşıtı olursa 2000 gr tohum dan beklenen sonucun alınması için
2000 x 100/91 =2198 gr temizlenmemiş tohumun ekilmesi gerekir.
Bu örnekte görülen % 91 temizlik yüzdesi, oldukça temiz bir tohuma tekabül eder. Bu nisbet Kavak, Kızılağaç, Okaliptüs, Huş gibi küçük tohumlu taksonlarda çok düşüktür. Parklardan toplanan ağaç tohumlarında ise boş dane nisbeti gene çok yüksektir. Bu durumda tohumun kullanma değeri çok büyük ölçüde düşebilir ve belli miktar fidan elde etmek için oldukça yüksek miktarda tohum kullanmak gerekebilir. Bu itibarla tohumun kullanma değerinde çimlenme yüzdesi yanında temizlik yüzdesi de çok büyük rol oynar.
(Tablo: 9) bazı önemli süs bitkileri tohumlarının 1 kg meyvadan gram olarak çıkabilecek tohum miktarı ile 1 kg temizlenmiş tohumdaki tohum sayısını, azami asgari değerleri ile vermektedir. Bu değerler her nekadar tohum temizleme işleri nin entansitesine göre değişmekte ise de türlere de büyük ölçüde bağlı olup tab loda bu değişim kabaca belirtilmektedir.