Tweet
Geçen yazımızda konuya bir 'sistem' olarak bakılmalı diye giriş yaptık. Öyle, çünkü Türkiye'de milyonlarca küçük çiftçinin tek tek teşvik görmesi yerine, toplu halde destek görmesinin sayısız faydasını özellikle gündeme getirme çabası içindeyiz. Pek tabii mevcut destekler devam etmeli, burada sorun yok... Ancak 'destekleme politikaları' işbirliği-güçbirliği hareketlerini ısrarla yönlendirmeli. İşte burada kamu otoritesinin tayin edici rolü ön plana çıkıyor.
Yanlış anlaşılmamalı, halihazırda tarımsal kalkınma kooperatiflerine teşvik gelmiyor değil. Ne var ki asıl sorun başka. Başbakan Tayyip Erdoğan dahil bütün siyasi liderler 'çiftçiyi destekleyeceğiz' diyor. Ama bu çok yüzeyde kalan sığ bir söylem... 'Küçük çiftçilik' neden desteklenmeli, bunun ekonomik ve sosyal felsefesi nedir? Türkiye şartlarında böyle bir politika seçeneği neyi ifade eder? Ülke tarımının mevcut durumu küresel açıdan bir dezavantaj teşkil eder mi? Yoksa bir Türkiye gerçeği olarak milyonlarca küçük çiftçi ailesinin varlığı yine kendi ülkemiz bakımından birçok iktisatçının düşündüğünün aksine büyük bir avantaj ve fırsat mıdır? İşte bütün bu soruların cevapları sizin ekonomi ve siyasete kısaca hayata nasıl baktığınızın açık bir göstergesidir.
ÇİFTÇİMİZ BİRLEŞMELİ
Tarım sektöründe işbirliği-güçbirliği hareketinin en somut biçimi kooperatifleşmedir. Tabii şirketleşme daha doğrusu çok ortaklı bir anonim şirket modeli de mümkündür. Ne var ki kırsal kalkınma süreci ve politikaları çerçevesinde kooperatifleşme daha gerçekçi bir ekonomik eylem modeli olarak görülmeli. Üstelik çok sayıda yanlış ve kötü örneğe rağmen kırsal bölgede yaşayan insanlarımız 'kooperatif' kavramına uzak değiller. Öyleyse tez elden yapılacak iş kırsal bölgede 'ortak düşünme' ve 'ortak hareket etme' yani işbirliği-güçbirliği çalışmalarının 'özel destek' göreceğinin bir Hükümet politikası olarak ilan edilmesidir. Yine hem nalına hem mıhına konuşalım, bugün kooperatif ve üretici birliği üyesi çiftçiler birçok üründe farklı teşvikler alıyor fakat bunlar daha çok tabandan gelen isteklerden kaynaklanıyor. Yanı sıra çiftçinin satın alma gücünün düştüğünü gören Hükümet konjonktüre uygun kararlar alarak destek politikalarını belirliyor. Oysa böyle olmamalı. Bunun yerine 'küçük çiftçilik'in bir ülke gerçeği olmasından yola çıkarak uzun vadeli bir strateji ile yeni bir kırsal kalkınma uygulaması yaratılmalı. Bu uygulamanın dünyada çok fazla örneği olmayabilir. Daha doğrusu her küresel gerçek ulusal açıdan da geçerlidir diyemeyiz. Türkiye tarımında yaşanan tablo, bunu daha önce de yazdık, ne ABD ne de AB'ye benzemiyor. Son yazımızda yine vurguladık, tamam Hükümet çok doğru bir kararla miras kanununda köklü bir değişikliğe giderek arazi büyüklüklerini artırmak istiyor, ama çok parçalı ve küçük arazi yapısında temelli bir büyüme de beklenmemeli. O halde mevcut tabloyu bir veri olarak kabul edip, üretim planlamasını buna göre düzenlemek ve bugün için pek mümkün gözükmeyen ortak makine kullanımına varıncaya kadar 'ortak hareket' etmeyi desteklemek hayati önem taşıyor.
KOOPERATİFLER BÜYÜMELİ
Yukarıda da değindik, aslında Türkiye'de tarımsal kooperatif sayısı sanılanın aksine hiç de az değil. Ancak bunların önemli bir kısmı ne yazık ki gayri faal! Küçümsenmeyecek bir kısmı da başarısız ve/veya kötü yönetim sonucu batmak üzere. Üstüne üstlük başarılı olanlar dahil ayakta kalanlar da ya küçük ya da çok küçük... İşte itirazımız buna! Böyle gelmiş böyle gitmemeli. Eğer uzun vadeli kırsal ve tarımsal kalkınma stratejilerinin hedefe ulaşmasını istiyorsak, küçük çiftçiliğin doğru destekleme politikaları ile özellikle işsizlikle mücadelede bir 'sistem' biçiminde güçlendirilmesi kaçınılmaz gözüküyor. Bu süreçte tarımsal kalkınma kooperatiflerinin tamamının gözden geçirilmesi ve artık 'ölçek ekonomisi'ni yakalamış on binlerce ortaklı kooperatif modelinin ortaya çıkarılması hiç şüphe yok ki ulusal ekonomiye doping etkisi yapacaktır.
İsmail Uğural- Yeni Asır Gazetesi
Yanlış anlaşılmamalı, halihazırda tarımsal kalkınma kooperatiflerine teşvik gelmiyor değil. Ne var ki asıl sorun başka. Başbakan Tayyip Erdoğan dahil bütün siyasi liderler 'çiftçiyi destekleyeceğiz' diyor. Ama bu çok yüzeyde kalan sığ bir söylem... 'Küçük çiftçilik' neden desteklenmeli, bunun ekonomik ve sosyal felsefesi nedir? Türkiye şartlarında böyle bir politika seçeneği neyi ifade eder? Ülke tarımının mevcut durumu küresel açıdan bir dezavantaj teşkil eder mi? Yoksa bir Türkiye gerçeği olarak milyonlarca küçük çiftçi ailesinin varlığı yine kendi ülkemiz bakımından birçok iktisatçının düşündüğünün aksine büyük bir avantaj ve fırsat mıdır? İşte bütün bu soruların cevapları sizin ekonomi ve siyasete kısaca hayata nasıl baktığınızın açık bir göstergesidir.
ÇİFTÇİMİZ BİRLEŞMELİ
Tarım sektöründe işbirliği-güçbirliği hareketinin en somut biçimi kooperatifleşmedir. Tabii şirketleşme daha doğrusu çok ortaklı bir anonim şirket modeli de mümkündür. Ne var ki kırsal kalkınma süreci ve politikaları çerçevesinde kooperatifleşme daha gerçekçi bir ekonomik eylem modeli olarak görülmeli. Üstelik çok sayıda yanlış ve kötü örneğe rağmen kırsal bölgede yaşayan insanlarımız 'kooperatif' kavramına uzak değiller. Öyleyse tez elden yapılacak iş kırsal bölgede 'ortak düşünme' ve 'ortak hareket etme' yani işbirliği-güçbirliği çalışmalarının 'özel destek' göreceğinin bir Hükümet politikası olarak ilan edilmesidir. Yine hem nalına hem mıhına konuşalım, bugün kooperatif ve üretici birliği üyesi çiftçiler birçok üründe farklı teşvikler alıyor fakat bunlar daha çok tabandan gelen isteklerden kaynaklanıyor. Yanı sıra çiftçinin satın alma gücünün düştüğünü gören Hükümet konjonktüre uygun kararlar alarak destek politikalarını belirliyor. Oysa böyle olmamalı. Bunun yerine 'küçük çiftçilik'in bir ülke gerçeği olmasından yola çıkarak uzun vadeli bir strateji ile yeni bir kırsal kalkınma uygulaması yaratılmalı. Bu uygulamanın dünyada çok fazla örneği olmayabilir. Daha doğrusu her küresel gerçek ulusal açıdan da geçerlidir diyemeyiz. Türkiye tarımında yaşanan tablo, bunu daha önce de yazdık, ne ABD ne de AB'ye benzemiyor. Son yazımızda yine vurguladık, tamam Hükümet çok doğru bir kararla miras kanununda köklü bir değişikliğe giderek arazi büyüklüklerini artırmak istiyor, ama çok parçalı ve küçük arazi yapısında temelli bir büyüme de beklenmemeli. O halde mevcut tabloyu bir veri olarak kabul edip, üretim planlamasını buna göre düzenlemek ve bugün için pek mümkün gözükmeyen ortak makine kullanımına varıncaya kadar 'ortak hareket' etmeyi desteklemek hayati önem taşıyor.
KOOPERATİFLER BÜYÜMELİ
Yukarıda da değindik, aslında Türkiye'de tarımsal kooperatif sayısı sanılanın aksine hiç de az değil. Ancak bunların önemli bir kısmı ne yazık ki gayri faal! Küçümsenmeyecek bir kısmı da başarısız ve/veya kötü yönetim sonucu batmak üzere. Üstüne üstlük başarılı olanlar dahil ayakta kalanlar da ya küçük ya da çok küçük... İşte itirazımız buna! Böyle gelmiş böyle gitmemeli. Eğer uzun vadeli kırsal ve tarımsal kalkınma stratejilerinin hedefe ulaşmasını istiyorsak, küçük çiftçiliğin doğru destekleme politikaları ile özellikle işsizlikle mücadelede bir 'sistem' biçiminde güçlendirilmesi kaçınılmaz gözüküyor. Bu süreçte tarımsal kalkınma kooperatiflerinin tamamının gözden geçirilmesi ve artık 'ölçek ekonomisi'ni yakalamış on binlerce ortaklı kooperatif modelinin ortaya çıkarılması hiç şüphe yok ki ulusal ekonomiye doping etkisi yapacaktır.
İsmail Uğural- Yeni Asır Gazetesi
