Yağışın Bitki ve Ser Üzerine Etkisi
Bitkilerin değişik organları içinde %5-95 arasında su bulunur. Su bitkiler için bir hayat kaynağıdır ve su bulunmayan yerde hayat olmaz. Bütün hayatsal olaylarda kullanılır. Bu konudaki geniş bilgi sulama kitaplarında bulunmaktadır.
Yağış su kaynaklarını oluşturmak yönünden önemlidir. Ser kapalı bir alan olduğundan, ser dışında meydana gelen yağışın etkisi olmayacağı düşünülebilir. Yukarıda açıkladığımız yağış şekillerini tek tek ele alarak hem serde yetiştirilen bitkiler ve hem de ser üzerine etkilerini inceleyelim.
Toprak kuru ise, taneler arasındaki boşlukları hava doldurur. Yağış meydana geldiğinde, yağıştan oluşan su öncelikle toprağın üst tarafındaki çatlaklardan ve boşluklardan toprak içine girer ve buradaki boşlukları doldurur. Ancak boşluktaki havanın su tarafından sıkıştırıl-masıyla basıncı artan hava suyun tamamen boşluğu doldurmasını engeller. Toprağa giren fazla su bu sefer alt katlara geçer ve oradaki boşlukları doldurmaya devam eder ve su yavaş yavaş toprağın alt katmanlarına doğru iner. Bu sırada toprak içindeki suyu, toprak kolloidleri emerek tutar. Toprakta higroskopik, absorbe, kiristal ve kapilar su dediğimiz tutuk su oluşur. Eğer su gelmeye devam ediyorsa, yer çekiminin de etkisiyle toprakta tutunamayan sular aşağıya doğru sızarak topraktaki sızan suyu meydana getirir. Derinlere sızan sular topraktaki geçirgenliği olmayan bir tabakaya rastladıklarında burada birikerek yer altı sularını oluşturur. Bunların birikerek yukarıda doğru yükselmesi,taban suyunu teşkil eder. Yer altı suları meyilli yerlerde akış hale geçerek yer altı ırmaklarını, bir çanakta toplanmışlarsa örneğin magralar gibi, yer altı göllerini, iki geçirgen olmayan tabaka arasında sıkışmış-larsa basınçlı artezyen sularını ve yer altı akar sularının bir yerden yer yüzüne ulaşıp çıktıklarında da kaynaklarını oluşturur. Yer altı suları magmanın ısıtmasıyla ısınıp jeotermal sıcak suları meydana getirir.
Toprak suyu belirli ölçülerde, yavaş yavaş emer. Birden fazla gelen suların bir bölümü toprak tarafından alınıp üst tabaka doyuma ulaştığında, suyun alt katlara geçişi ağır olduğundan, gelen fazla suyu eme-mez ve suyun diğer bölümü toprak üzerinde toplanır. Eğer toplandığı alan çukursa su birikintileri ve hatta göller, eğer meyilli ise, akışkan hale geçerek arklar, dereler, çaylar, ırmaklar ve nehirler meydana gelir. Akışkan halindeki bu yer üstü suları, sonuçta ya bir göle veya bir denize ulaşır.
Yağış ser ve serdeki bitkiler üzerine direkt ve en direkt faydalı ve zararlı etkileri vardır.
Yağmur sulan, havada çevre kirliliği yoksa en iyi sulardır. Yer altı ve yer üstü toprak sularının oluşmasında en fazla katkıyı sağlar. İdeal bir sulama suyudur. Ancak ser kapalı bir ünite olduğundan yağmur sularından, sulama amacıyla direkt faydalanılamaz. Yer altı ve yer üstü su kaynakları olmayan yerlerde, yağmur suları büyük havuzlar içinde, gölet veya barajlarda toplanarak kullanılır. Yağmurlu havalarda gök yüzünün bulutlarla kaplı oluş yüzdesine ve bulutluğun süresine bağlı olarak doğal ışıklama miktarında düşme meydana gelir. Yağmur suları ser örtü malzemesini yıkayarak, kirliliği büyük ölçüde azaltır. Yağışı az olan yerlerde örtü malzemesinin kirliliğini yıkayarak gidermek oldukça pahalıya mal olur. Yağmurun süresi ve miktarı artarsa, ser kurulan yerde toprak direnajı da iyi değilse taban suyu yükselmesi meydana gelir. Bu bir yandan toprağın havasız kalmasına ve bu yüzden köklerin oksijen alamayıp ölmesine, çürümesine yol açar. Diğer yandan toprak sıcaklığını düşmesine sebep olur.
Kar yağışı fazla ve devamlı olan yerlerde serler müstakil olarak kurulur. Blok serlerde kar ser blokları arasında yığılarak bir yandan güneş ışıklarının sere girmesini engeller, diğer yandan yaptığı basınçla serlerde çökme meydana getirebilir. Karlı bölgelerde yağan karın ser çatısında birikmemesi için çatı meyil açısı 30-35° yapılır. Böylece sıcak olan çatı yüzeyine düşen karlar eriyerek ve çatı meylinden dolayı kayarak akar.
Kar yükünün ser statik hesaplarına girmesi, daha kuvvetli yapıları gündeme getirir. Dolayısıyla ser maliyeti yükselir.
Kar yağışı havayı yumuşatır. Don olayını ortadan kaldırır. Dışarıda bulunan bitkiler üzerine yığıldığında onları soğuktan ve dondan korur. Karlar uzun zaman içinde yavaş yavaş eriyerek bütün kar sularının toprak tarafından emilmesini sağlar ve yer altı sularının zenginleşmesine yardımcı olur.
Dolular bitkilerin ve ser örtü malzemesinin adeta düşmanıdır. İrilikleri arttıkça yaptıkları zarar şiddeti de çoğalır. Örtü malzemesinin kırılmasına, yırtılmasına, delinmesine, zedelenmesine yol açar.
Diğer yağış şekillerinin etkileri fazla önemsenecek boyutlarda değildir. Sis hava nemini yükseltir. Işıklanmayı azaltır. Kırağının etkisi hemen hemen yok gibidir.
Dışarıdaki yağışın etkisini serde doğal yoldan sulama yaparak elde ederiz. Geniş bilgi için sulama kitaplarına bakınız
