Cevap: önemli sebze hastalık ve zararlıları
KIRMIZI ÖRÜMCEK
(Tetranychus urticae, T. Cinnabarinus, T.atlanticus)
12
Tanımı ve yaşayışı:
*Erginleri 0.5-0.7 mm boyunda, oval şekilde olup gözle zor görülür. Yaprağın alt yüzünde ördükleri ipek ağlar arasında ergin, larva, nimf ve yumurtaları bir arada görülür.
*Kışı ılık geçen bölgelerde yaz aylarında olduğu gibi yaşayıp üremelerine devam ederler.Tarla kenarı ve içindeki yabancıotlardan ve bulaşık fidelerden sebzelere geçerler. Yılda 10-12 döl verirler.
Zarar şekli:
*Kırmızı örümcek zararlısı üzerinde yaşadığı bitkinin yaprak özsuyunu emer,emilen yaprak sararır. Bitkinin klorofil miktarı azalarak özümleme olayı geriler. Özsuyu emilen yaprak sararır, yapraklar kıvrılır ve dökülür.Ürün veriminin düşmesine neden olurlar.
*Tetranychus türleri , Patates virüsü ve tütün halka leke virüsünün taşıyıcılarıdır. Birçok sebze türünde zararlıdır.
Mücadele Yöntemleri:
Kültürel Önlemler:
*Seraya temiz fideler dikilmeli
*Hasattan sonra bitki artıkları tarla ve seradan uzaklaştırılmalı
*Ot çapasına önem verilmeli
*Azotlu gübre fazla kullanılmamalıdır.
Kimyasal Mücadele :
*İlk çiçeklenme döneminde genellikle Mayıs-Haziranda, Fasulye gibi küçük yapraklılarda 1-3 adet, Patlıcan gibi büyük yapraklılarda 3-5 adet ergin görüldüğünde ilaçlamaya başlanmalıdır
TEL KURDU (Agriotes spp.)
Tanımı ve yaşayışı:
*Renkleri grimsi kahverengi veya siyahtır. Erginleri ters çevrildiklerinde sıçrayıp ters dönerler ve çıt diye ses çıkarırlar. Bu durum zararlıya has bir özelliktir.
Zarar şekli:
*Bitkilerde esas zararı larvalar yapar. Larvalar bitkilerin köklerini kemirmek, kalın kök ve yumruların içine girerek galeri açmak suretiyle beslenir ve zararlı olur. Kökleri yenen sebzeler kururlar. Yumrulu bitkilerde açtıkları delik ve galerilerle kaliteyi etkiliyerek Pazar değerinin düşmesine neden olurlar.
Polifag bir zararlıdır.En çok zarar yaptığı bitkiler 14
arasında yer fıstığı, patates, pamuk, soğan, mısır, tütün, buğday, arpa, yulaf, şeker pancarı, ve bütün sebzeler sayılabilir.
Kültürel Önlemler:Populasyonun yüksek olduğu alanlarda yaz sonu veya sonbaharda yapılacak toprak İşlemesi ile zararlının sıcak ve kurak koşullara maruz bırakılarak ölmesi sağlanabilir.
*Ayrıca Göllendirme şeklinde sulamalarla fazla miktarda larva ölümü meydana gelebilir.
*Tohum ilaçlaması yapılacaksa ilacın tohuma iyice yapışması için tohum hafifçe ıslatılarak (mısır,bezelye,fasulye,kavun,karpuz,kabak,hıyar,ayçiçeği) ilaç ile karıştırıldıktan sonra ekim yapılır.
*Fidelikte ; ilaçlamayı gerektirecek yoğunlukta tel kurdu varsa,ilaçlı su ile fidelik toprağı ilaçlanır.Aynı şekilde hazırlanan ilaçlı su, fide dikimi sırasında ocaklara can suyu şeklinde verilebilir.
*Toprak ilaçlaması; ekim veya dikimden önce toz ilaçlar bir miktar toprakla karıştırılarak toprak sathına serpilir.Su ile karışan ilaçlar ise dekara atılacak su ile karıştırılarak pülverizetörle toprak yüzeyine püskürtülür.
DOMATES PAS AKARI
(Aculops lycopersici)
Tanımı, yaşayışı :
*Domates pas akarı sarımsı beyaz renkte, hafif kambur, ince uzun ve iğ şeklindedir.
Dişiler 140-180 mikron boyundadır. Gözle görülmezler.
*İki nimf dönemi vardır. Bir dölünü 6-7 günde tamamlar. Mayıs başından kasıma kadar yaşamını sürdürür. Dişiler yumurtalarını yaprak kılları arası, küçük yarıklar veya yaprak damarı gibi doğal korunma yerlerine bırakır.
Zarar şekli
*Akar domatesin gövde, yaprak ve meyvelerinde beslenir. Bulaşma gövdenin yere yakın kısımlarında başlar, yapraklara, sapa doğru çıkar. Başta bitki gövde ve meyvelerinde yağımsı, bronz bir renk değişimi görülür. Zarar gören gövde ve yaprakların rengi parlak kahverengi veya kızılımsıdır.
*Alt yapraklarda kuruma olur. Yapraklar kavrulmuş gibi sert ve gevrektir. Gövde üzerinde çatlamalar olur ve büyüme durur. Meyvelerin üzeri sertleşir ve susuz toprak gibi çatlamalar olur.
Kültürel önlemler
*Zararlının beslenmediği bitkilerin bulunduğu alanlara yakın bulunduğu alanlara yakın yerlere fide yetiştirilmemelidir.
*Hasattan sonra derin sürüm yapılmalı, bitki artıkları tarlalardan uzaklaştırılmalıdır.
*Domates tarlalarını çevreleyen alanlarda yabancıotlar imha edilmelidir.
Kimyasal mücadele
*İlk görüldüğünde ilaçlama yapılmalıdır.
*Göz ile zor görünen çok küçük zararlılardır. Sarı çay akarının erginleri sarımtırak beyaz renktedir. Ergin dişiler yumurtalarını yaprakların genç sürgünlerine ve meyvelerin üzerine bırakırlar.
Zarar şekli:
*Zararlı bitkilerin büyüme noktalarında genç yaprak ve sürgünlerde çiçek ve meyvelerde zararlı olurlar. Akar zararı ilk önce yaprakların alt yüzeylerinde renk açılması ve bronzlaşma görülür, gelişmekte olan yapraklar buruşur, incelir ve bazen bu kısımlar kuruyabilir. Ayrıca akarın beslenmesi sonucu çiçekler dökülür ve meyveler gelişemez .
*Bitkilerde en tipik belirtisi büyüme noktasının körelmesi veya dumura uğraması sonucu büyümenin durmasıdır.
*Seralarda domates, Hıyar ve biberlerde önemli zararlar yapmaktadır.
Mücadele Yöntemleri:
Kültürel Önlemler:
*Kültürel Önlemler olarak sera ve çevresindeki yabancı otların temizliği mutlaka yapılmalıdır.
Kimyasal Mücadelesi:
*Kimyasal mücadelesinde yaprak başına 5 Sarı çayakarı görüldü-ğünde, zararlının yavaş yayılması nedeniyle spesifik akarisitlerle lokal ilaçlama yapılmalıdır.
KÖK-UR NEMATODU
(Meloidogyne spp.)
Tanımı ve yaşayışı:
*Dişileri armut şeklinde, erkekleri iplik şeklinde olan, gözle çok zor görülebilen canlılardır.
*Sıcaklık ve nem uygun olduğunda 3-6 haftada bir döl verirler.
*Kışı urlu bitki kökü artıklarında veya toprakta yumurta ve larva halinde geçirirler.
*Hafif yapılı toprakları severler. Toprak sıcaklığı 10 C altına düşerse gelişemezler.
Zarar şekli:
*Bitkilerin kökünde meydana getirdikleri irili ufaklı urlarla kolayca tanınır. Bu urlar nedeniyle bitkinin topraktan su ve besin alımı kısıtlanır.
*Yapraklarda sararma ve meyve silkmeleri olur.Gelişme yavaşlar ve durur. Bitki kuruyabilir. Bulaşık bitkilerde besin elementi eksikliğine benzer belirtiler görülür.
*Başta sebze olmak üzere 2000 den fazla bitkide zarar yapar.
Mücadele Yöntemleri:
17
Kültürel Önlemler:
*Temiz toprağa temiz fide dikilmelidir.
*Bulaşık alanlardaki bitkiler uzaklaştırılmalı ve imha edilmelidir.
*Üretim serada yapılacaksa ekim-dikim öncesi seranın boş kaldığı yaz aylarında 6-8 haftalık bir Solarizasyon uygulanmalıdır.
*Sulama suyu temiz olmalıdır.
*Dayanıklı çeşit(varsa) kullanılmalıdır.
*Bulaşmanın fazla olduğu alanlarda,Solarizasyonun yanı sıra nematositle boş saha ilaçlaması yapılmalıdır.
Kimyasal Mücadelede:
*Örtü altı sebze yetiştiriciliğinde Kök-ur nematoduna karşı genellikle dikimden 2-3 hafta ve 2-3 gün önce yada dikim esnasında boş saha ilaçlamaları yapılmalıdır.
