SİLAJIN ÖNEMİ
İşyerleri, kâr etmek amacı ile kurulmuş ve işletmeye açılmışlardır
Bunun için bütün kuruluşlar, zirai, ticari veya sanayi olsun ürünlerinin maliyet fiyatını, satış fiyatlarının altında tutmak zorundadırlar. Aksi halde iflas etmek kaçınılmaz olur.
Onun için yöneticiler, planlı programlı ve bu plan ve programların tatbikatında otoriter olmak zorundadırlar.
Bir hayvancılık işletmesi de zarar etmemek için hayvan başına verimi, kaliteyi vekârlılığı yüksek tutmak zorundadır.
Sonuçta, hayvancılığın endüstriyel bir faaliyet dalı olduğunu anlamak istemeyen - işi bilmeyen- öğrenmek istemeyen işletme sahipleri er veya geç kapılarına kilit vuracaktır.
Bir işletmeci, iyi bir piyasa tahmincisi planlamacı organizasyoncu- işi takip ve kontrol yapıyorsa mutlaka başarılı olacaktır.
Konumuz: Büyük ve Küçükbaş Hayvancılıkta Uluslararası ve Ülkesel Rekabete Dayanıklı İşletmelerin Kurulması olduğuna göre:
Bu işletmelerin ürettikleri mahsuller olan et ve sütün maliyetini etkileyen girdi kalemlerini incelemekte fayda vardır. ?öyle ki;
Et ve süt maliyetlerinde:
1. sırayı % 65.0' i yem girdisi
2. sırayı % 17.0' si inek sermaye faizi
3. sırayı % 6.0 inek amortismanı
4. sırayı % 5.0 bakıcı masrafı
5. sırayı % 3.9 genel idare masrafı
6. sırayı % 7 ahır kirası
7. sırayı % 0.4 su ve elektrik masrafı
8. sırayı % 0.3 veteriner ve ilaç masrafı
9. sırayı % 0.2alet ve ekipman masrafı
10. arayı % 0.2 hayvan hayat sigortası
şeklinde sıralanmaktadır.
İşletmelerin bulundukları ülkesel ekonomik ortam ve işletmecinin idare şekline göğe bu girdi kalemlerinin oranlarında yer ve zamana göre % 20'lere varan değişiklikler olmaktadır.
Ancak sıralama değişmemekte ve baş sırayı %
60 - 75 olarak yem girdisi almaktadır.
Bu sebeple akıll[ bir işletmeci öncelikle yem sorununu çözmek ister. 1 kg süt üretimi için — 55-60 gr. bitki proteini, 1 kg et üretimi için —350- 400 gr bitki proteini gereklidir. Çünkü; hayvan tarafından 1 litre sütteki 35-40 gr protein veya 1 kg etteki 190-200 gr protein ancak yukarıdaki kadar bitki proteini ile üretilebilmektedir.
Elinde bitki besin maddeleri analiz sonuçları olan bir üretici; bitkinin piyasa fiyatını bildiği gibi, ihtiva ettiği bir birim besin maddesine kaç lira ödediğini de kolayca hesaplayabilir.
Örneğin : 1 kg fiyatı 50.000 TL olan karma besi yemi % 16 Ham protein ihtiva ediyorsa-1 gr karma yem proteini 50.000 :160 = 312,5 TL /gr protein iken;
1998 Maliyet fiyatı 3830 TL/ kg olan mısır silajı, eğer % 5.5 hamprotein ihtiva ediyorsa- 1 gr silaj proteine 69.63 TL ödüyor demektir.
Yani Silaj proteini fabrikasyon karma yeme göre beş kat daha ucuz olur.
Aşağıdaki tabloya bakıldığında 1 gr ham protein için hangi bitkiye ne kadar para ödendiği kolayca hesaplanabilir.
I İhtiva Ettiği JHam Proteinini 1knVwT, I 1gHam I Silaj Proteinine
Yemin Adı %Ham 1 kg Yemdeki iİm> Protein Göre Kaç Kat
Protein Miktarı "yal'l"-l Maliyeti (TL) Pah Olduğu
Fabr. Karma Besi Yem 16.0 160 g 58.000 362.5 5.2
Yonca Kuru Otu 16.0 160 g 50.000 312.5 4.5
Hububat Samanı 2.0 20 g 20.000 1000.0 14.3
Dane Arpa Kırması 12.0 120 g 48.000 400.0 9.8
Dane Buğday Kırması 14.3 143 g 55.000 385.0 5.5
Dane Yulaf Kırması 12.0 120 g 50.000 417.0 5.9
Dane Mısır Kırması 8.8 88 g 50.000 568.0 8.1
Buğday Kepeği 18.0 180 g 45.000 250.0 3.6
Ayçiçeği Küspesi 44.1 441 g 45.000 102.0 1.5
Mısır Silajı 5.5 55 g 3.830 70.0 - '
Yaş Pancar Posası 1.0 10 g 3.500 350.0 5.0
Yukarıdaki tablo bize kaliteden taviz vermeden en ucuz karma yemi hangi yemlerden yapacağımızı göstermeye yeterlidir.
Günlük yemlemede kullanılan kaliteli kaba yemlerin
kesif yemlere oranı 60/40 civarında olursa besleme
dengeli olur.
Geviş getiren hayvanların yemlenmesinde bizi asıl ilgilendirmesi gereken KABA YEMLER dır.
Dünya bir rekabet dünyasıdır. Yakın bir gelecekte üretim hakkı, en çok ve en ucuza imal eden işletmelerin bulunduğu ülkelerin eline geçecektir.
- Hayvansal ürün maliyetlerini azaltmak için, işletme içinde yapılabilecek işler eksiksiz yapılmalı ve kaliteli kaba yemler işletmede üretilmelidir.
Örneğin;
Günde 12-13 litre kadar süt veren süt sığırlarını, günde 650- 750 gr canlı ağırlık artışı?sağlayan besi sığırlarını ilave yem vermeden sadece silaj ile beslemek mümkündür.
Hayvancılıkta kârlılık, elde edilenin sarf edilene oranıdır. ?öyle ki hayvana verilen 1 kg yem karşılığı para ile kaç kg et veya kaç litre süt elde ediliyor ise yapılan işin kârlılık oranı ortaya çıkar.
Ülkemizde de Hayvancılık sektöründe kârlılığı yakalayabilmenin yolu; yaz aylarında ucuz ve bol olan kaliteli kaba yemleri silolayarak yıl boyunca enflasyonist baskılardan büyük ölçüde kurtulmaktan geçer.
Prof.Dr.Hasan BATMAZ
