Cevap: BaŞrili BuzaĞi YetİŞtİrme Metodlarina İlİŞkİn Tavsİyeler
YEMİN KALİTESİ:
Buzağıların süt yerine geçen süt ürünleriyle beslenmeye çalışması ve hayvanında stres altında olmasıyla birlikte ishaller oluşur. Bu tür ürünler abomasumda pırtılaşmayabileceği için her zaman risklidir. Bu tür ürünlerin içeriğinde direk olarak değil de ısıya tabi tutularak elde edilen süt tozları tam homojeniteye sahip olmayan hayvansal yağlar ve içinde çeşitli süt ürünlerinin yer aldığı muhtelif yem maddeleri bulunmaktadır.
BAKTERİLER VE DEHİDRASYON:
Bakteriler buzağı ishallerinin ana nedeni değildir. Ancak ishale yakalanmış bir buzağının bağırsaklarındaki ortam salmonella ve bazı e.coli ırkı bakterilerinin istilası için çok elverişli bir ortam arz ettiği de bilinmektedir. Bu bakteriler bağırsak duvarlarında önemli hastalıklar oluşturarak buzağının besin maddelerini ve sıvılarını absorbe etmesini önler, sıvı maddelerin bağırsaklara ulaşmadan vücuttan atılmasına neden olur. Bu sıvı kaybı ya da hızlı dehidrasyon buzağı ölüm nedenlerinin başında gelmektedir.
Aynı zamanda hayvanların taşıdıkları bazı bakteriler de buzağı ölümlerine yol açar. Doğumdan sonraki ilk 8 saat buzağıların bağırsak çeperleri, ana kolostrumunda bulunan imminoglobulin veya antikorların kana karışmasına izin verecek şekilde açık durmaktadır. Eğer bu süre içinde buzağı herhangi bir zararlı bakterilerle bulaşık süt içecek olursa bu bakteriler doğrudan kana karışırlar ve kısa sürede içinde ani buzağı ölüm belirtileri ortaya çıkar.
Diğer bir bakteriyel bulaşma kaynağı da göbek kordonuyla ilgilidir. Buzağı yeni doğduğunda, özellikle göbek kordonu henüz yaşsa, yere yattığı zaman kirli yüzeylerden göbek kordonu yoluyla giriş yapacak bakteriler kana karışırlar. Sonuç ani ölümlere yol açarak, göbek bölgesi enfeksiyonu, diz eklemlerinin şişmesi veya hareket edememesi, tüylerde görülen nekrotik bölgeler şeklinde belirtilerle kendini gösterir.
HASTALIGIN ÖNLENMESİ VE TEDAVİ:
Strese bağlı ishallerin önlenmesi oldukça zor gibi görünmektedir ancak bu duruma yol açan etkenlerin azaltılması ve bazı basit tedbirlerin uygulanması faydalı olabilir.
· Buzağıları anasından uzaklaştırdıktan sonra veya satın alınıyorsa 24 saat beslenmemesi.
· Nakledilen buzağıların altlıklarının kuru ve temiz, üzeri kapalı araçlarla taşınması.
· Stresli ve hasta gibi görülen buzağıların satın alınmaması vb.
Gerekli görülen durumlarda, buzağılar yerlerine yerleştirildikten sonra elektrolit buzağı mamaları verilebilir, ancak buzağıyı içtikten sonra rahatsız etmemek gerekir. Buzağıda stres ishali görülecek olursa hemen kaolin (tebeşir tozu) uygulamasıyla ishal önlenebilir. Kaolin sütün bağırsaklardan geçiş hızını, ishalin bağırsaklarda hasar oluşturmadan önce kontrol edilmesine yardımcı olur. İshalin en kısa zamanda durdurulması için sütün içine yeterli miktarda kaolin karıştırılarak buzağıya içirilmesi gerekir çok fazla kaolin karıştırılmasının buzağıda kabızlığa yola açacağı göz önünde bulundurulur. Gözlemlere göre buzağı sütten kesilmeden de ishali durdurula bilir.
BAKTERİYEL PROBLEMLER:
Tecrübeli yetiştiriciler, bakteriyel ishale yakalanmış buzağıları başlangıç aşamasında hemen gözleyerek diğerlerinden ayıra bilir. İshal başlangıcında bu tür buzağıların sütten kesilmesi ve eloktirolit mama verilmesi gerekmektedir. Aynı zamanda böyle hayvanlara veteriner müdahalesi gerekip gerekmeyeceğine karar vermek de son derece önemlidir. Bu durumda hangi bakterilerin etken olduğu ve hangi antibiyotiklerin kontrol edebileceğinin bilinmesi zorunludur. Ölüm sebebinin bilinmesi, diğer ölümlerin önüne geçilmesinde büyük ışık tutar biz bu işi tecrübelerimiz sonucunda adeta ezbere kontrol ede bilme aşamasına kısa sürede gelmiş bulunuyoruz.
ABOMASUM’UN (4.MİDE) AŞIRI DOLDURULMASI:
Bu problemi gidermek için sütün miktarına dikkat edilmeli ve sadece günde bir defa süt verilmelidir. İçirilen kaliteli bir buzağı mamasının günde 2 defa verilmesi açıkça buzağı ishallerine neden olacaktır. Buzağı maması inek sütünün yerini tutmaz ve sütten beklenen faydanın sağlanması çok zordur.
BUZAĞI SAGLIGI İLE İLGİLİ TEMEL NOKTALAR:
· İlk 6-8 saat boyunca kolostrum verilmesi çok kritiktir.
· İnfeksiyonları önlemek için göbek kordonu tedavi edilmelidir. İlk defa hafta içinde hastalanan buzağıların %75 göbek kordonu yüzünden hastalıga yakalanmaktadır. Meme başlıkları %7 iyot solusyonu ile ilk 4 saat içinde dezenfekte edilmelidir.
· Kaliteli ürünler kaliteli buzagılar verir. Ucuz ürünler felakete yol verir.
· Dehidrasyon buzagı ölümlerine yol açar. Elektrolit mama kullanımına önem verin.
· Bakterilerin teşhis edilmesi zorunludur. Veterinerin teşhis için numune almasını saglayın,ancak herhangi bir antibiyotik verilmiş hayvandan numune aldırmayın.
· Buzagı maması mıktarını çok hızlı arttırmayın. Aşırı besleme, yetersiz beslemeye göre daha büyük problemler yaratır.
· Satın alınan veya anasından ayrılan danayı 24 saat beslemeyin.
· Stres mide bozukluklarına yol açar.
GÜNDE 1 ÖĞÜN BESLEME PROGRAMI
SU VE MAMA KULLANILARAK BESLEME PROGRAMI
İRİ BUZAĞILAR 35 KG VE ÜZERİ
KÜÇÜK BUZAĞILAR 35 KG ALTI
GÜN
MAMA MİKTARI
SU MİKTARI
MAMA MİKTARI
SU MİKTARI
1
200 GR
2 LT
250 GR
1.5 LT
2
300 GR
2 LT
300 GR
1.5 LT
3,4,5
350 GR
2 LT
300 GR
1.5 LT
6,7,8
400 GR
2 LT
350 GR
1.5 LT
9,10,11,12
450 GR
2 LT
400 GR
1.5 LT
13-SÜTTEN KESME
500 GR
2 LT
450 GR
1.5-2 LT
SU YERİNE SÜT KULLANILIYORSA BESLEME PROGRAMI
İRİ BUZAĞILAR 35 KG VE ÜZERİ
KÜÇÜK BUZAĞILAR 35 KG ALTI
GÜN
MAMA MİKTARI
SUT MİKTARI
MAMA MİKTARI
SUT MİKTARI
1
0
2 LT
0
1.5 LT
2
100 GR
2 LT
100 GR
1.5 LT
3,4,5
150 GR
2 LT
150 GR
1.5 LT
6,7,8
200 GR
2 LT
200 GR
1.5 LT
9,10,11,12
250 GR
2 LT
250 GR
1.5 LT
13-SÜTTEN KESME
300 GR
2 LT
300 GR
1.5 LT
MAMA TOPLAM SÜTÜN İÇİNDE KARIŞTIRILARAK GÜNDE BİR DEFA VERİLEREC VE HİÇ SU KATILMAYACAK
BUZAĞI MAMASI MİKTARINI HIZLI ŞEKİLDE ARTTIRMAYIN