Cevap: Şeftali Yetiştiriciliğinde Bahçe Tesis Ederken Dikkat Edilecekler
7.5.1Kimyasal seyreltme:
150ppm'lik GA Temmuz Ağustos aylarında uygulanır. Bazı kimyasal maddelerle şeftali ağaçlarında seyreltmede başarılı olunmamıştır.
Üretim alanının çok geniş olduğu ve işgücü giderlerinin yüksek olduğu yer ve zamanlarda meyve seyreltmesi için kimyasallar kullanılır. Bu kimyasallardan Sevin,DNOC,NAA ve Ethephon en çok uygulananlardır.Bu seyreltme şeklinde seyreltme oranı; uygulama zamanı,püskürtme dozajı,ortam sıcaklığı ve çiçek yoğunluğu gibi faktörlere bağlıdır. Araştırma kuruluşlarında yapılan denemelerde; Selinon Powders, 100lt suya 60-100 gr dozajında çiçekler % 80-85 açtığında kullanılmıştır. Bu kimyasal çiçeklerin stil tepesini yakmak suretiyle seyreltme yapar. İlaçlamadan sonra yağış ve sıcaklığın düşmesi yada yükselmesi yakıcı etkiyi arttırır.
7.5.2Elle Seyreltme :
En iyi uygulanan metottur. Meyve çekirdeği sertleşmeden yapılmalıdır. Seyreltme 15-20cm de bir meyve ve her meyveye 40-60 yaprak düşecek şekilde yapılmalıdır.
Elle seyreltme masraflı fakat daha emin bir yoldur. Pratik olarak seyreltme, erkenci çeşitlerde çekirdek sertleşmeye başladığı zaman, orta ve geç çeşitlerde ise haziran dökümünden sonra yapılmalıdır. Küçük meyveli çeşitlerde 8-12 cm, orta iri meyveli çeşitlerde 12-15 cm, iri meyveli çeşitlerde 15-20 cm de bir meyve dal üzerinde kalacak şekilde seyreltme yapılır.Seyreltme meyve çekirdekleri sertleşmeden çağla döneminde yapılmalıdır.
8Zirai mücadele
Tüm kültür çeşitlerinde olduğu gibi şeftalide de birçok hastalık ve zararlılar etkili bulunmaktadır. Bunlardan önemli ve yaygın olarak görülenler isimler halinde şu şekilde sıralanabilir.
8.1,Kök Çürüklüğü:
Köklerde beyaz çürüklük yapan ve ağaçların ölümüne sebep olan mantari hastalıktır. Hastalık yeni başlamışsa, hasta kökler kazınır yerlerine %5'lik bordo bulamacı, % 2'lik Göztaşı, % 5'lik karaboya veya % 0.5’lik Ceresan yaş'tan biri fırça ile sürülür ve aşı macunu ile kaplanır. Hastalık ilerlemiş ise, ince köklere kadar sökülüp kendi çukurunda yakılır ve metre kareye 3 kg sönmemiş kireç dökülür ve kapanır.
Hasta bahçede sağlamları korumak için sonbaharda veya ilk bahara girerken ağaçların taç izdüşümlerinin metrekareleri % 5'lik karaboya veya % 2’lik Göztaşı veya % 1’lik Ceresan yaş yada % 2’lik formalin mahlülünden 10 litresiyle sulanmalıdır.
8.1.1Kök Kanseri:
Kök, kök boğazı ve dallarda urlar meydana getirerek ağaçların verimden düşmesine ve erken ölümüne sebep olurlar. Kültürel tedbir olarak; köklerinde ur görülen fidanlar yok edilmeli, urların kesilmesinde kullanılan bıçaklar sık sık ispirto alevinden geçirilmeli, toprak işlenirken ağaçların kök ve kök boğazları yaralanmamalıdır.
Kimyasal mücadele olarak; fidanların kökleri dikimden önce % 0.5’lik Ceresan yaş + kil bulamacına batırıldıktan sonra dikilmelidir. Kök ve kök boğazlarında görülen urlar yaz aylarında kesilmeli ve yara yerlerine hazırlanan % 5’lik Bordo bulamacından (100lt suyu 5 kg göztaşı + 2.5 kg sönmemiş kireç konularak hazırlanır) fırça ile sürülmeli, ilaç kuruyunca yara yerleri nebati katran ile örtülmelidir.
8.1.2Sarılık (Kloroz):
Yapraklarda kırmızımtırak kahverengi kurumlar görülür ve sonra dökülürler. Hastalanan ağaçlarda gelişme yavaşlar, verim düşer, kısmen veya tamamen kururlar.
Karaboya, Sequestrene 138 Fe, Fetrilon veya Reax İron gibi demir içeren preparatlardan biri kullanılmalıdır.
8.1.3Mumya Hastalığı:
Çiçek sürgün ve yaprakların kurumasına meyvelerin ise çürümesine sebep olan mantari bir hastalıktır. Sonbaharda hasta dallar ile siyah kabuklu mumya meyveler bahçeden uzaklaştırılmalıdır. Çiçekler ve meyve Thiophanete Methyl, Benomyl, Captan, Dodine, Thiram'lı ilaçlardan biri ile ilaçlanmalıdır.
8.1.4Şeftali Kara Lekesi:
Meyve ve sürgünlerde lekelerin meydana gelmesine sebep olan mantari bir hastalıktır. Bir yıl önce o bölgede zarar yapmış ise mutlaka mücadelesi yapılmalıdır. Kükürtlü veya organik preparatlardan birisi (Zineb, Maneb, Metiram, Captan, Thiram, Rhodandinitrobenzol, Delan, WF., Dodine, Benomyl, Thiophanate) kullanılır.
8.1.5Şeftali Küllemesi:
Külleme
Yaprak, meyve, tomurcuk ve sürgünler üzerinde kül renkli lekeler meydana getiren ve yaprak ve genç sürgünleri kurutan mantarların oluşturduğu bir hastalıktır. a) Külleme sürgünleri kışın kesilip atılmalı, b) Karathane, Binapacryl, Chinomethionat, Thiophanate, Benomyl içeren preparatlardan biri kullanılmalıdır.
8.1.6Yaprak Delen:
Fungus yapraklarda delikler, meyve ve sürgünler üzerinde irili, ufaklı lekelerin oluşmasına, tomurcukları kurutmaya ve ortalama %30 meyve kaybına sebep olur.
a) Sonbaharda hastalıklı dallar kesilip yakılmalı,
b) Bordo bulamacı veya bakırlı preparatlardan biri,
c) Üçüncü ilaçlamada ise Zineb'li ilaçlardan biri kullanılmalıdır.
8.1.7Yaprak Kıvırcığı:
Fungus bilhassa yapraklarda ve nadiren de meyvelerde şekil bozukluklarına sebep olur. Tomurcuklar kabarmadan önce Bordo bulamacı (%2), Bakırlı preparatlar %1) dan biri ile; çiçek taç yapraklarının döküldüğü devrede de %03'lük zineb veya captan'lı preparatlardan biri ile ilaçlanmalıdır.
Yaprak, sürgün ve meyvelerde zarar yapar. Hastalanan yapraklar sarı ve beyaz bir renge dönerler. Yapraklar kıvrılır ve spiral bir şekil alırlar. Erken enfeksiyon alan yapraklar, büyüyemez ve dal üzerinde kururlar. Hastalıklı yapraklar, normal yapraklardan daha kalındır. Hastalıklı genç sürgünler kalınlaşır ve gelişmeleri çok yavaşlar. Sürgünler üzerinde kırmızı renkte ve kalın kabarıklar meydana gelir. Enfeksiyon, gözlerin patlaması sırasında olursa, sürgün gelişemez boğum araları kısalır. Böyle sürgünlerin üzerinde kurumuş buketler görülür. Meyve üzerinde ise genelde meyvenin bir kısmında sarı-kırmızı renkte, gelişigüzel şişkinlikler şeklinde kendini gösterir ve zamanla koyulaşır. Meyve tümörlü bir görünüm alır ve hatta çekirdek evine kadar yarılabilir.
8.2ZARARLILAR
8.2.1Kırmızı Örümcek:
Yaprakların altına yada üstünde yerleşerek önce lokal olarak yaprak rengini bozarlar sonra durum tüm yaprağa, ağacın diğer yaprakları ile sürgünlerine yayılır. Meyveler yeterince beslenemez ve yaprak dökümleri olur. Yaprakta Kırmızı örümcek çeşidi belirlendikten sonra özel ilaçlarla mücadelesi yapılabilir. Özel akarisitler (Chlorobenzilate-25, Dicofol-20 vb.) ve insektisitler (Diethion 50, Formothion 25, vb.) kullanılan ilaçlardır.
8.2.2Koşniller:
Ağacın gövde ve dalları üzerinde, bazı türler az veya çok meyve ve yapraklar üzerinde beslenip yaşarlar. Meyvelerde kırmızı lekeler oluştururlar. Uygun koşullarda hızlı çoğalıp ağacı kısmen veya tamamen kurutabilirler. Koşnillere karşı Methidation 40, vb. ilaçlardan biri kullanılırsa da ilaç seçimi söz konusu türe ait talimata göre yapılır.
8.2.3Doğu Meyve Güvesi:
Larvanın girmiş olduğu genç şeftali sürgünü solar, devrilir ve uçtan 5-6 cm kurur. Saldırının yoğun olduğu bahçelerde bütün sürgünlerin uçlarının kuruduğu görülür ve meyvelerin içinde galeriler açarlar.Mayıs-Haziran aylarında kuruyan sürgünler toplanıp yakılmalı, orta erkenci ve geç çeşitlerde kuruyan sürgünler görüldüğünden 15 gün sonra Azinphos Carbaryl, Parathion, Phosalone biri ile 2-3 ilaçlama yapılmalıdır.Ağaçların hem sürgün hem de meyvelerinde zarar yapar. Larvalar (tırtıl) uç ve uca yakın kısımlarından sürgünlerin içine girer ve galeriler açarak beslenir. Saldırıya uğrayan sürgün önce solarak devrilir. Larva sürgünü terk ettikten sonra, sürgün ucunun 5-7 cm. uzunluğundaki kısmı kurur.Kuruyan sürgünlerin yerine yenileri çıktığı için, zarar gören şeftali ağaçları zamanla çalılaşır.
8.2.4Dut Kabuklu Biti:
Şeftali ağacı dallarını sonrada ağacın tümünün kurumasına yol açar. Meyvelerde kırmızı lekeler oluşturur, bu meyvelerin değerini düşürür. Ağaçlar üzerinde bulunan dut koşnilleri, kışın süpürülerek ağaç temizlenir veya Gebbutox, Vintervaş ile ilaçlanınca iyi netice alınır.
8.2.5Erik Koşnili:
Ağaç üzerinde daha çok guruplar halinde bulunduğundan, bulundukları dallar hızla zayıflar, yapraklar solar, dökülür ve giderek dallar kurur. Yoğun görülürse ilkbaharda kış mücadelesi uygulanmalıdır. DNOC'li madensel yağlar veya Getutox etkilidir.
8.2.6Şeftali Yeşil Afidi:
Çiçeklerin açılmasını engeller, erken kuruma ve dökülmelerine sebep olur. Yapraklar önce uzunlamasına ikiye katlanır, sonra değişik şekillerde kıvrılır ve meyveler bozuk şekil alır. Bu afid önemli bir virüs taşıyıcısıdır. İlaçlara karşı direnç kazandığı için her ilaçlamada genel afidlere uygulanan ilaçlardan biri kullanılmalıdır.
8.2.7Şeftali Güvesi :
Hem sürgünde hem de meyvede zarar yapar. Saldırıya uğrayan sürgün ve meyveler zamk çıkarır. Kışlayan larvalar önceleri çiçek ve yaprak tomurcukları, daha sonrada sürgünlerle beslenir. Çiçeklerin çanak yapraklarını kemirerek delerler ve yumurtalıkları yerler. Sonra genç sürgünlerin tepesinden girerek 8-10 cm. uzunluğunda galeriler açarlar ve böylece saldırıya uğrayan sürgün kurur.
9.Hasat
Şeftali meyvelerinde olgunluk belirtisi olarak genellikle zemin ve üst renk teşekkülü ile meyve eti sertliği kullanılır. Olgunlaşma esnasında zemin ve üst renkte değişme, meyve etinde de yumuşama olur. Meyveler avuç içersine alınıp sağa sola çevrilerek koparılır.
Uzak pazarlara gönderilecek veya soğuk hava deposunda muhafaza edilecek meyveler tam olgunluklarından 24-48 saat önce hasat edilirler. Ağaçtaki meyvelerin tamamı aynı zamanda olgunlaşmadığından meyveler, hava sıcaklık durumlarına göre 2-4 gün ara ile 3-5 defada toplanır. Toplanan meyveler ambalaj kaplarına yukarıdan boşaltılmamalıdır. Şeftali meyveleri soğuk hava depolarında %85-90nisbi nemde -05-0oC 2-4 hafta ile muhafaza edilebilir.
9.1Şeftali ve Nektarin
Şekil 8. Enstitümüzün sorumlu olduğu illerde şeftali ve nektarin üretimi
410 bin tonluk Türkiye şeftali üretiminin 236.838 tonu sorumlu olduğumuz 36 ilde üretilmektedir.
Şeftali üretiminde çeşit bakımından hemen hemen problem bulunmamaktadır. Uygun bölgelerde adaptasyon çalışmaları tamamlanan nektarin çeşitleri de şeftali üreticilerine sunulmalıdır.
Şeftalide kirece dayanıklı anaçlar geliştirilmeli ve daha önce şeftali yetiştirilen alanlarda tekrar yetiştiricilik yapılmamalıdır.
Kaynak : ziraatci.com
