Yaprak/ Bitkinin Oluşumu / Botanik Özellikleri / PIRASA / SEBZECİLİK
Pırasalarda en kuvvetli gelişen organ yapraklardır. Yapraklar dip tarafta tam halka şeklinde olup, çeşit özelliğine göre bu kın halka, belirli bir boya ulaştıktan sonra yarılır ve yaprak ayası kendisini gösterir. Yaprak kınları, daima en iç tarafta oluştuğundan, iç içe daireler şeklindedir. En uçta yaprak ayası, biri diğerinin içinden çıkar görünümdedir (Şekil 2.1). İçte oluşan yeni yaprak kınlarının büyümesi, içten dışa doğru basınç yaratır ve kın gövde, enine büyümesiyle kalınlaşır ve çapı büyür. Çap, vegetasyon devresinin uzunluğuna, yaprakların kaba ve ince yapılı oluşlarına göre 1-5 cm’den bazen 6-8 cm’e kadar genişler. Genelde 3-5 cm’dir. Yaprak kını, dip kısımdan üst uca doğru düzgün bir şekilde incelir. Genellikle yan kesit alt uçta yuvarlak, üst uca doğru yuvarlak veya elips şeklini alır. Bazı çeşitlerde dip kısmında bir soğancık belirir ve dip kısım şişer, kısa boylu çeşitlerde şişkinlik daha belirgindir (KRAUS 1954). Yaprak kını ve teşkil ettiği gövde çeşitlere göre değişik boydadır. Kısa boylular 10-20 cm, orta boylular 20-40 cm ve uzun boylular 50 cm den büyük olup 100-150 cm kadar boyları çıkar. Yaprak kını gövdesi rengi dip kısmında beyaz, üst tarafa doğru gittikçe yeşile döner. Beyaz kısım ne kadar uzun olursa, bizde çeşit o kadar tutunan ve iyi bir çeşittir. Kışa dayanıklı tiplerde, yaprak kın gövde boyu kısalır ve gövdedeki beyaz kısmın miktarı da azalır. Türkiye'de yetiştirilen Kartal pırasası uzun ince gövdeli ve beyaz kısmı fazla olan makbul çeşittir. Fakat bu çeşit (-2oC) ile (-5°C) den sonraki soğuklara fazla dayanamaz. Kara pırasa olarak bilinen kısa boylu kalın yapraklı çeşitlerin soğuğa dayanma gücü eksi 15°Canin çok altına dahi iner. GÜNAY ve GÜNAY (1976) yaptıkları araştırmada, eksi 27°Canin altındaki soğuklara dayana bilen çeşitler tespit etmiştir. Yaprak kınının bittiği kısmında, yapraklar açılır ve yaprak ayası serbest olarak dışarıya çıkar. Yaprakların bir birinden ayrılarak çıkarken meydana getirdikleri açının önemi büyüktür. Bu açı, çeşit teşhisinde kullanılabilecek bir anahtardır. Yapraklar, yatıktan başlayarak dik olacak şekilde büyür. Yaprak arası açıklığı V şeklindedir. Çeşitlere göre yaprak arası açıklığı, açık V ile kapalı V arasında değişir. V'nin iki ucu arasındaki mesafe 3-5 cm genişlik gösterir (Şekil 2.l).
Kaynak: Genel Sebzecilik Kitabı Prof. Dr. Atila Günay
