SARMISAK YETİŞTİRİCİLİĞİ
Latincesi : Allium sativum L,
Almancası : Knoblauch
İngilizcesi : Garlic
Fransızcası : Ail blânc
İtalyancası : Aglio comune
Rusçası : Tschesnok
Kaynak: Genel Sebzecilik Kitabı Prof. Dr. Atila Günay
Anavatanı ve Tarihçesi / SARMISAK / SEBZECİLİK
Çok eski yıllardan itibaren ilaç ve yemeklik olarak kullanılan sarmısağın, ne zaman ve nereden çıktığı kesin bilinmemektedir. Anavatanının İran, Afganistan olduğu söylenir (DILLENGEN 1956). Bununla beraber kökeninin Orta Asya ve Akdeniz ülkelerini içine alan daha geniş bir bölgeden çıkmış olacağı varsayılır. Çin'de insan sağlığı açısından M.Ö. I ve II. yüzyıllarda kullanılmıştır (JONES ve MANN 1963). Eski Yunanlılar ve Romalılar devrinde askerlere bol miktarda sarmısak yedirilmiştir. Zira o devirde sarmısak yiyenlerin cesur olacağı ve daha iyi savaşacağı düşüncesi hakimdi. Eski Mısır mezarlarında sarmısak başları bulunmuştur (BAYRAKTAR 1970). Sarmısak, kokusu yüzünden kullanıma geç girmiş bir sebzedir. Bu bakımdan, Avrupa ülkelerinde sarmısak üretimi ancak 15 ve I6. yüzyıllarda başlar. Nitekim, Almanya'da 15. yüzyılda başlarında üretildiği ve İngiltere'ye 16. yüzyıl girdiği bilinmektedir (DILLINGEN 1956, ORAMAN 1968, BAYRAKTAR 1970). Ülkemizde Sarmısağın ne zaman üretime alındığı tam tespit edilememiştir. Bu konudaki ilk bilgi, Evliya Çelebi Seyahatnamesi’nden gelmekte ve bu bilgilerden sarmısağın üretilmekte olduğunu tespit etmekteyiz. Yalnız Orta Asya'da yaşan eski Türklerin, Anadolu’ya göç ederken sarmısağı beraberlerinde getirmiş olabileceği ve bu yüzden sarmısağın 1000-1100 yıllarından beri Anadolu’da kullanılmış olacağı var sayılabilir. Ayrıca sarmısağın anavatanı içerisine Türkiye’nin de girmesi, bizi Anadolu halkının sarmısağı çok evvelden beri bilmiş ve kullanmış olacağı kanısına götürür. TÜRKEŞ (1978), Türkiye sarmısakları üzerinde yaptığı ıslah çalışmasında, yurdumuzun birçok yerini gezmiş ve çok sayıda örnek toplamıştır. Toplanan tiplerin fazlalığı ve tipler arasında yabaniye kaçanların bulunması ve yine bizim yaptığı*mız tetkiklerde yabani sarmısağa değişik yörelerimizde rastlamamız, Türkiye'nin sarmısağın anavatanı içine girdiğini ve yukarıdaki düşüncelerimizin doğru olabileceği göstermektedir. Bu yüzden de sarmısak, bizim eski bitkilerimizden birisidir diyebiliriz.
Kaynak: Genel Sebzecilik Kitabı Prof. Dr. Atila Günay
