Botanik Özellikleri / SARMISAK / SEBZECİLİK
Sarmısağın tohumu oluşmadığından, sarmısakların kök boğazında bulunan minyatür gövde üzerinde oluşan başlardaki dişlerle ve birde bitkiler çiçek sapı oluştururken çiçeklerde tohum yerine, çiçek organlarından apomiksis yoluyla oluşan dişlerle üretilir. İster kök boğazında oluşan başlarındaki ve isterse çiçekte oluşan dişlerden üretilen bitkiler, vejetatif yolla üretilmiş bitkilerdir ve bu bitkiler çelikle vejetatif üretilmiş bitkiler gibi birbirinin benzeri, aynı genotipe sahip olan, klon görünümündedir. Dişler ekildikten sonra, dişin sivri kısmında bulunan sürgün ucu büyümeye başlar. Sürgün dişten çıkıp, 0,5-1 cm boy aldığında, dişin dip yassı kısmından ince köklerin çıktığı görülür. Köklerin büyüme hızı başlangıçta oldukça kuvvetlidir. Kökler gelişmesini tamamlarken, sürgün de toprak üstüne çıkar ve kök boğazındaki minyatür gövdeden ilk yaprak oluşumu başlar. Bunu takiben, diğer yapraklar aynen soğan ve pırasalarda olduğu gibi birbiri içinden çıkarak, kın gövdeyi ve kın gövde sonundaki yaprak ayasını meydana getirir. Bitki 10-20 cm boy aldığında, kın gövdenin kalınlığı küçük parmak çapına ulaşır. Bu esnada dışarıdan bakılırsa, kök boğazında küçük bir şişkinliğin belirdiği görülür. Bu şişkinlik, zamanla bitkinin gelişmesiyle doğru orantılı olarak büyür ve birkaç kabukla korunan sarmısak başını ve baş içinde sarmısak dişlerini meydana getirir. Dişler önce yumuşak bir zarla çevrilidir. Zar giderek kalınlaşır. Bir kabuk görünümünü alır. Bu durumda baş istenen büyüklüğü almış ve kın gövdesinin alt yaprakları sarmaya başlamıştır. Kendi haline bırakılmış bitkilerin baş kısmının üstündeki kın gövde, havaların soğumaya başladığı Eylül ve Ekim aylarında kurumaya başlar. Doğada, bitki kışı baş şekilde geçirir. Ertesi sene baştaki dişler sürerek yeni bitkiler oluşur ve bitkinin hayat çemberi tamamlanır. Sarmısak üretiminde ise, oluşan başlar sökülür ve bir kısmı tüketime sevk edilir. Diğer bir kısmı er*tesi sene üretiminde kullanılmak üzere saklanır. Ertesi yıl başlardaki dişler tek tek ayrılır ve tarlaya dikilir.
Kaynak: Genel Sebzecilik Kitabı Prof. Dr. Atila Günay
