Beslenme ve İnsan Sağlığı Bakımından Önemi / SARMISAK / SEBZECİLİK
Sarmısak ağızda bıraktığı hoş olmayan kokusuna karşın, çok eski zamanlardan beri birçok yiyecek maddesi içinde kullanılan bir sebzedir. Sarmısak eterik bir yağ olan Allyl-Propyldisülfid (C6H12S2) içerir ve istenmeyen koku işte bu maddeden meydana gelir. Bu maddenin ortadan kaldırılması konusunda Japonya'da ıslah çalışmaları yapılmaktadır. Fakat kokusuz bir sarmısak, her halde kokulu olan kadar kullanımda yer bulmayacaktır. Çünkü ağızda kalan çirkin kokuya rağmen, yemeklere verdiği tat ve koku için severek kullanılmaktadır.
GRAFE’ye (1960) göre, 100 gr taze sarmısak 39 gr protein, 0,9 gr yağ, 9,1 gr karbonhidrat, 82 gr su ve 150 mg kalsiyum, ayrıca 8000 I.E birim A vitamini, 0,12 mg B, 50 mg C vitamini içermektedir.
Sarmısak insan sağlığı açısından oldukça önemli bir sebzedir. Çiğ yendiğinde iştah açar. Mide salgısını çoğaltır. Midesi hassas olanlar sarmısağı fazla yememelidir. Yine emzikli kadınlara da, sarmısak yemeleri tavsiye edilmez. Çünkü anne sütüne sarmısak kokusu karışır, bebek sütü emmek istemeyebilir ve bu sütü emen bebeklerde ise karın ağrısı meydana gelebilir. Sarmısak kalp adalelerini uyarır, kan dolaşımını düzeltir ve kanı temizler. Kan damarları içinde biriken, damar sertleşmesine yol açan üre kristallerini eritir, damar kireçlerini yok eder ve tansiyonu düşürür. Sarmısak kuvvetli bir antiseptiktir. Bu yüzden yenmesi halinde akciğer ve bronşları temizler. Öksürüklü kimselerde balgam ifrazatını azaltır. Bronşit, astım hastalıklarında ve sigara öksürüklerinde bol sarmısak yenmelidir. Uygulamada 3-5 sarmısak ezilmeli ve içinde 250 gr saf alkol bulunan ağzı kapalı kavanoza konmalı, daha sonra 10-15 gün bu şekilde tutmalıdır. Astım krizi gelince, kesme şeker üzerine 2-3 damla kavanozdaki sıvıdan damlatıp, şeker yenmelidir. Sarmısak bağırsak kurtlarına karşı da iyi gelir ve birkaç sarmısak dövülüp süte karıştırılıp, sabahları aç karına içilirse, kıl kurtlarını öldürür. HERTWİG (1954) sarmısağın kanser tümörlerinin büyümesine engel olduğunu, ayrıca bir Leh atasözünde «Sarmısak yediğiniz gün, zehir*lenmezsiniz» cümlesinin bulunduğunu yazar.
Kaynak: Genel Sebzecilik Kitabı Prof. Dr. Atila Günay
