İklim ve Toprak İstekleri / SARMISAK / SEBZECİLİK
Sarmısak ılımlı iklimden hoşlanır. Sıcaklığın 15-20°C olması yeterlidir. AOBA (1966) sarmısaklarda çiçeklenme sıcaklığının 10-15°C arasında olduğunu açıklar. Dişler 10-15°C’de depolanır ve bu dişler tohumluk olarak tarlaya dikilirse, tarlada baş oluşturmayan ve fazla sayıda erken çiçeklenen bitkiler ortaya çıkar. Bu sıcaklık derecesinde saklanan dişler incelendiğinde, diş içindeki vejetatif sürme konisinde başkalaşım meydana geldiği ve çiçek taslaklarının minyatür halinde oluştuğu saptanır. MANN (1952), MANN ve LEWlS (1956), MANN ve MINGES (1958) gibi araştırıcılar sarmısak tohumluğunun depolanmasında en uygun sıcaklığını 10°C ve nemi % 60-70 olarak vermektedir. Bu araştırıcılara karşı IGNATEV (1973) ilerde iyi sarmısak başı verecek bitkiler elde etmek için, dişlerin 18-20oC saklanmasını önermektedir. Aynı konuda ERŞOV ve ABRAHİNA (1967) 18-20°C’de saklanmış dişlerden en iyi başların alındığını, sıcaklık 15oC altına indirildiğinde, baş bağlamadan çiçeklenen bitki sayısının arttığını vurgulamaktadır. Bitkinin yeşil aksamı, 15oC üzerindeki sıcaklıktan itibaren iyi gelişme gösterir. Ancak sıcaklığın 25oC üzerine çıkması durumunda gelişme yavaşlar, yapraklarda çoğu kez külleme hastalığı meydana gelir ve yapraklar sararır. Sarmısak diş halinde iken kısa süreli -10°C’ye kadar düşük sıcaklıklara dayanabilir. Bitki halinde ise, ancak -3, -4°C sıcağa karşı kendini koruyabilir. Sarmısak uzun gün bitkisidir. Uzun gün yanında, dişlerin depolanma ve bitki gelişme sıcaklığının 10-15°C olması erken çiçeklenmeyi hızlandırır. Uzun gün ve sıcaklığa birde sulamanın arttırılması, gübrenin azaltılması, bitkilerin sıklaştırılması eklenirse, erken çiçeklenme oranı daha da artar. Erken çiçeklenme ilerde baş oluşumunu ortadan kaldırır veya geciktirir. Oluşan başların ve dişlerin de kalitesi kötü olur (GUENKOV 1960, AOBA 1966). Bu yüzden erken çiçeklenme istenmeyen bir olaydır. Dikimde küçük, dolgun dişler kullanılırsa çiçeklenme azalır. Çiçeklenmemiş bitkilerde uzun gün iyi etkiye sahiptir. Uzun günde bitki gelişmesi artar, dolgun ve iri dişlerden oluşan bir başın meydana gelmesini sağlar. Bir bakıma uzun gün hem çiçeklenme, hem de bitki gelişmesi üzerine olumlu etkiye sahiptir. Kısa günde, düşük veya çok yüksek sıcaklıkta bitki gelişmesi yavaşlar ve verim oldukça azalır. Sarmısak, yetiştirildiği dönemde fazla nemli hava istemez. Hava neminin % 50-60 olması yeterlidir. Hava neminin artması halinde, mantari hastalıkların meydana gelme rizikosu artar. Hele hasat zamanındaki yüksek nem ve yağışlar, başların kalitesini bozar, mantari hastalıkların artmasına neden olur ve ilerde başların depolanmasına olumsuz etki yapar. Hasat döneminde kuru ve sıcak bir havanın olması arzu edilir. İklim özelliği yanında, sarmısakların toprak istekleri de önemlidir. Fazla ağır, killi ve su tutan topraklarda, başlar güzel oluşmaz ve bitki gelişmesi yavaşlar. Sarmısak yetişmesi sırasında organik gübrelenmeden hoşlanmaz, ama toprakta organik maddenin bulunmasını ister. Bu yüzden % 5 humus içeren kumlu-tınlı topraklarda sarmısak güzel yetişir. Sarmısak toprağın sıcak ve havalı olmasını ister. Toprakta fazla nem bulunmamalıdır. Toprak neminin % 60-70 arasında düzgün olarak kalması en uygun nemdir. Fazla asit ve bazik topraklarda gelişme yavaşlar. Bu yüzden sarmısaklar nötür topraklardan hoşlanan sebzeler grubundandır. Toprak derinliğinin 15-20 cm olması sarmısak tarımı için yeterlidir. Çünkü sarmısak kökleri toprağın fazla derinine inmez. Toprak de*rinliği az olan yerlerde bile iyi gübreleme yapılırsa sarmısak yetiştirilebilir ama, derin topraklar tercih edilir ve ancak toprak derinliğinin 40-60 cm den daha derin olması önemli değildir. Çünkü baş gelişmesi ve verimi üzerinde büyük bir kazanç meydana getirmez.
Kaynak: Genel Sebzecilik Kitabı Prof. Dr. Atila Günay
