Tweet
Evliya Çelebi'den yemek kültürü
Trabzon'da zeytin yetişir mi?" diye sorsak kaç kişi 'evet' cevabını verir acaba? İlginç bir soru olabilir, ama bir zamanlar Trabzon'da büyüklüğü ile adından söz ettiren zeytin ağaçları varmış.
Üstelik 7 ayrı zeytin çeşidinden bahsediyoruz. Hepsi de birbirinden leziz. 17. yüzyıl gezgini Evliya Çelebi, Seyahatname'sinde, bu zeytinlerin her birinden övgüyle söz ediyor. Çelebi'nin sözünü ettiği bir diğer yiyecek Diyarbakır'ın 45-50 kiloluk lezzetli mi lezzetli kavunları... Ünlü gezgine göre o zamanlar bu şehir, karpuzuyla değil, kavunuyla bilinirmiş.
Seyahatnamede yer alan buna benzer ilginç bilgileri Marianna Yerasimos, "Evliya Çelebi Seyahatname'sinde Yemek Kültürü" adlı seminerinde katılımcılarla paylaşıyor. Osmanlı yemek kültürü araştırmacısı olan Yerasimos, 7 yıl önce, "500 Yıllık Osmanlı Mutfağı" kitabını hazırlarken Seyahatname'nin yemek kültürü bakımından çok şaşırtıcı bilgiler içerdiğini fark etmiş. Üstelik abartı gibi görünen bu bilgiler, farklı kaynaklarda da Yerasimos'un karşısına çıkmış. Örneğin, 1606-1612 yılları arasında Karadeniz'i ziyaret eden Julien Bordier da seyahatnamesinde Trabzon'daki bu zeytin ağaçlarının büyüklüğünden bahsediyormuş.
Ona göre Seyahatnâ-me'deki "Yemek Kültürü", kitap olacak kadar kapsamlı. Şu anda Taksim'deki Culinary Institute'de konuyla ilgili seminer veren Yerasimos, bu seminerleri vermesinin nedenini şu şekilde açıklıyor: "50 yıllık bir yolculuk yapan Çelebi, Seyahatname'sinde 'övülmeye değer yiyecek ve içecekler' başlığı altında her tür gıdayı peş peşe sıralamış. Yiyeceklere ayrılmış bu bölüm dışında on cildin herhangi bir yerinde çeşitli vesilelerle, örneğin ziyafetleri ya da esnaf alaylarını anlatırken yiyeceklerden de söz etmiş. Bu nedenle ciltlerin tamamını taramam gerekti. Yaklaşık 2,5 yıl süren çalışmalarım sonunda yirmi beş ana başlık altında topladığım yüzlerce gıdanın yer aldığı bir döküm oluştu. İşin zor kısmını tamamladım, fakat şu an devam eden seminerlerim gelecek yıl çıkarmayı planladığım kitabın yazılmasına ön hazırlık niteliğinde." Yerasimos, Seyahatname'de; 44 pilav, 40 çorba, 23 baharat, 90 balık, 80 üzüm, 27 armut, 50'ye yakın ekmek çeşidinden bahsedildiğini söylüyor. Seminerlerinde bu konuları ayrıntılı olarak anlatan Yerasimos, fikir alışverişleri ve tartışmalar sonucunda ortaya çıkacak yorumlara ise kitabında yer verecek.
Alıntı: ZAMAN (Cuma eki )
Üstelik 7 ayrı zeytin çeşidinden bahsediyoruz. Hepsi de birbirinden leziz. 17. yüzyıl gezgini Evliya Çelebi, Seyahatname'sinde, bu zeytinlerin her birinden övgüyle söz ediyor. Çelebi'nin sözünü ettiği bir diğer yiyecek Diyarbakır'ın 45-50 kiloluk lezzetli mi lezzetli kavunları... Ünlü gezgine göre o zamanlar bu şehir, karpuzuyla değil, kavunuyla bilinirmiş.
Seyahatnamede yer alan buna benzer ilginç bilgileri Marianna Yerasimos, "Evliya Çelebi Seyahatname'sinde Yemek Kültürü" adlı seminerinde katılımcılarla paylaşıyor. Osmanlı yemek kültürü araştırmacısı olan Yerasimos, 7 yıl önce, "500 Yıllık Osmanlı Mutfağı" kitabını hazırlarken Seyahatname'nin yemek kültürü bakımından çok şaşırtıcı bilgiler içerdiğini fark etmiş. Üstelik abartı gibi görünen bu bilgiler, farklı kaynaklarda da Yerasimos'un karşısına çıkmış. Örneğin, 1606-1612 yılları arasında Karadeniz'i ziyaret eden Julien Bordier da seyahatnamesinde Trabzon'daki bu zeytin ağaçlarının büyüklüğünden bahsediyormuş.
Ona göre Seyahatnâ-me'deki "Yemek Kültürü", kitap olacak kadar kapsamlı. Şu anda Taksim'deki Culinary Institute'de konuyla ilgili seminer veren Yerasimos, bu seminerleri vermesinin nedenini şu şekilde açıklıyor: "50 yıllık bir yolculuk yapan Çelebi, Seyahatname'sinde 'övülmeye değer yiyecek ve içecekler' başlığı altında her tür gıdayı peş peşe sıralamış. Yiyeceklere ayrılmış bu bölüm dışında on cildin herhangi bir yerinde çeşitli vesilelerle, örneğin ziyafetleri ya da esnaf alaylarını anlatırken yiyeceklerden de söz etmiş. Bu nedenle ciltlerin tamamını taramam gerekti. Yaklaşık 2,5 yıl süren çalışmalarım sonunda yirmi beş ana başlık altında topladığım yüzlerce gıdanın yer aldığı bir döküm oluştu. İşin zor kısmını tamamladım, fakat şu an devam eden seminerlerim gelecek yıl çıkarmayı planladığım kitabın yazılmasına ön hazırlık niteliğinde." Yerasimos, Seyahatname'de; 44 pilav, 40 çorba, 23 baharat, 90 balık, 80 üzüm, 27 armut, 50'ye yakın ekmek çeşidinden bahsedildiğini söylüyor. Seminerlerinde bu konuları ayrıntılı olarak anlatan Yerasimos, fikir alışverişleri ve tartışmalar sonucunda ortaya çıkacak yorumlara ise kitabında yer verecek.
Alıntı: ZAMAN (Cuma eki )