Tweet
ÇUHAÇİÇEĞİ (Suçiçeği, Baharotu, Felççiçeği)
(Primula sp.) HASTALIK'LARI
(Park-Bahçe Çiçeği)
Doku Ölümü : Colletotrichum primulae mantarı bu hastalığı, seradaki çuhaçiçeği bitkilerinin bulaşık yaprakları "lekeli" hale gelir ve esmerlesin Spor çıkıntıları, sporlar ile karışık ve üreme organının yukarısına uzanan siyah ve dikensi kıllar ile ayırt edici görünüm verir. Mücadele için, "zineb" püskürtmesi yapılır.
Yaprak Lekelenmesi : Phyllosticta primulicola mantarının husule getirdiği "yaprak lekelenmesi" hastalığı'nda, mantarın çok sayıdaki siyah üreme organları ile belirlenen ve açık renkli sınırları olan bozumsu veya esmer "leke"ler yapraklar üzerinde görülür. Bu leke'ler daha sonra tahrip edilecek olan yapraklar üzerinde "çil" oluşmak üzere yayılırlar. Mücadele ; eğer hastalık bahçe ekim-dikimlerinde görülürse, "bakirli" ilaç veya "zineb" püskürtülür.
Çuhaçiçeği birey'lerinde "yaprak lekelenmesi" hastalığı doğuran birkaç mantar daha vardır. Bunlararasında Cercospore//aprimu/ae,yAscochytaprimu/ae ve Ramularia primulae bulunmaktadır. R. primulae yaprak'lar üzerinde kül renkli merkezleri olan
sarımsı "çil"lere sebep olmaktadır. Bu leke'ler; yuvarlak veya köşeli biçimde olabilir; önce soluk toprak rengindedir, daha sonra yaprak alt yüzünde beyazımsı kül renkte ve daha ileri safhada esmer olurlar. Bu mantar kaya bahçelerinde yetiştirilen çuhaçiçeği varyetelerinde sık sık ciddi hastalık doğurur. Bu yaprak lekelenmeleri, »"dithiokarbamat'h" veya "bakır'h" ilaçlar ile denetim altına alınır.
Pseudomonas primulae bakterisinin yarattığı "bakteri yaprak lekelenmesi" hastalığına sarımsı bir hale ile çevrili düzensiz ve yuvarlak "leke"ler ayırt edici özellik verir. Keskin bir bıçak ile "leke"den kesit alınıp kesit yüzeyi mikroskop altında incelenirse, dışarı sızan bakteri kitleleri görülebilir. Leke'ler başlangıçta sarımsı bir merkezi olan küçük ve suya sokulmuş gibi görünüşlüdür. Çap bakımından 2-6 mm olabilir ve birleşerek yaprağın geniş kısımlarını öldürebilirler. Çuhaçiçeği'nin birçok varyetesinin hastalığa hassas olduğu ispat edilmiştir, bazıları da orta derecede dirençlidir. Yaşlı yapraklar daha hassas gibi gözükmektedir. Mücadele sulama veya yüzey ıslatma işlemleri ile bakterilerin yayılmasından kaçınılır; Şiddetli hastalık kırımları "bakır'h" ilaçlar veya "agrimisin" ile belki durdurulabilir.
Yaprak Beneklenmesi : Ovularia primulana ye Phyllosticta primulicola mantar'larının etkisi ile, yaprak'ların alt yüzünde küf görünüşünde ve beyaz renkte benek'ler ortaya çıkar. Benek'ler; 1-2 cm boyutunda, beyazımsı boz renkte ve kenarları sarı çizgi ile çevrili olabilir.
Pas : Uromyces apiosporus ve Puccinia aristidae mantarları çuhaçiçeği yapraklarında sarıdan pas turuncusuna değişen çıkıntılar husule getirirler.
Mücadele : şiddetli hastalık kırımları "zineb" püskürtülerek önlenebilir.
Pucc/n/apr/mu/ae mantarı'nın etkisi ile, yaprak'ların altyüzündesarımsı kabarcık'lar halinde aecidium yatakları görülür. Bu oluşum'lardan yayılan aecidiospor'lar diğer çuhaçiçeği birey'lerine bulaşmayı yaratırlar.
Kök Çürüklüğü : Pellicularia filamentosa ve Pythium irreğulare mantarları bu hastalığa sebep olmaktadır. P. irreğulare ticari seralarda özellikle ciddi hastalık halleri doğurur. Fideciklerde olduğu kadar, tam çiçeklenen bitkilerde de "kök çürüklüğü" husule getirir.
Mücadele : Aşırı sulamadan kaçınılır. Ekim ve dikim için temiz toprak kullanılır. Toprak, P. irreğulare mantarı için "dekson" ile, P. filamentosa mantarı için ise "benlat" ile ıslatılarak bu mantarlar ortadan kaldırılır.
Küf: Hastalık aslında bir "yalancı külleme"dir. Peronospora oerteliana mantan'nın yarattığı bu hastalık'da, önce yaprak'lar "solgunluk" belirtisi göstermeye başlar; daha sonra bunlar esmer "leke"ye dönüşür. Bu belirti'yi gösteren yaprak'ların altyüzünde kirli beyaz küf örtüsü oluşur.
Başka Mantar Hastalıkları : Seralarda sık sık görülen "tepe çürüklüğü" ve "yaprak yanıklığı" hastalıkları Botrytis cinerea mantarınca sebep olunur. Hastalık; yaprak'da ve çiçek sapı'nda, boz renkli misel örtüsü yaratır; bitki aşırı suladığı ve oldukça serin seralarda tutulduğu durumlarda bilhassa ortaya çıkar.
Mücadele : Çuhaçiçeği bitki'lerinin sulanmasında, yaprakların ve tepenin ıslatılmasından kaçınılır. Bol hava sağlayacak biçimde, bitkiler arasında yeterli aralık bırakılır.
Alternaria türleri ve Sclerotinia sclerotiorum mantarları "gövde çürüklüğü" yaratırlar.
Erysiphe polygoni mantarı ise "gerçek külleme" hastalığı husule getirmektedir.
Virüs : Çuhaçiçeği'nde iki virüs hastalığı ortaya çıkmaktadır: Hıyar'daki (Cucumis sativus) mozayik virüsü tarafından "mozayik" vedomates'deki {Solanum lycopersicum) lekeli solgunluk virüsü tarafından "lekeli solgunluk". "Mozayik" hastalığına yakalanmış çuhaçiçeği bitkilerinin yapraklarında sarı ve koyu yeşil "alacalanma" görülür, bu mozayik hastalığı aşırı tabii veya aşırı kimyasal gübrelemelerden dolayı yapraklarda oluşan sarımsı veya beyazımsı alacalanma ile karıştırılmamalıdır.
Mücadele : Hastalıklı bitkiler uzaklaştırılır ve yok edilir. Bu virüsleri yaydığı bilinen bitler ve yaprak çekirgeleri gibi böcekleri denetim altına almak üzere "sevin" veya "malathion" püskürtmesi yapılır.
Nematod : "Kök yumrusu" nematodu Meloidogyne incognita ve "soğansı gövde (bulb) ve gövde" nematodu DitylenchuS dipsaci çuhaçiçeği'ni istila etmektedirler. Mücadelesi, nematod'lar ile genel mücadele usulleri kullanılarak yapılır.
Kök nematod'larından Heterodera marioni de çuhaçiçeği bitkilerinde hastalık yaratmaktadır.
Sararma : Mikoplazma-benzeri organizmalarca yaratılan bu hastalık da çuhaçiçeği'nde ortaya çıkmaktadır. Bitki birdenbire "^olgunluk" gösterir, "sararma" olur, şiddetli olgularda yaprak bütünüyle "beyazlaşrria"ya uğrar. Mücadelesi, virüs hastalıklarında olduğu gibidir.
Bulaşıcı Olmayan Hastalıklar: Çok fazla nem, belli elementlerin eksikliği veya fazlalığı gibi uygun olmayan şartlar altında yetiştirilen diğer bitkiler gibi çuhaçiçeği yapraklarında da "alacalanma" ve "ağarma" ortaya çıkar. Böyle hastalıklar virüs'ler tarafından yaratılan "mozayik" veya belli mantarların istilası ile ortaya çıkan belirtilere benzemektedir. Bazı çuhaçiçeği varyeteleri böyle hasarlara diğerlerinden daha hassas olmaktadır.
"Demir" uygunsuzluğundan veya yokluğundan dolayı ortaya çıkan "sararma", toprağa "demir sülfat" veya "demir chelaf'lar uygulanması ile düzeltilebilir.
Prof.Dr.Sabri SÜMER --SÜS BİTKİLERİ HASTALIKLARI ---2008
(Primula sp.) HASTALIK'LARI
(Park-Bahçe Çiçeği)
Doku Ölümü : Colletotrichum primulae mantarı bu hastalığı, seradaki çuhaçiçeği bitkilerinin bulaşık yaprakları "lekeli" hale gelir ve esmerlesin Spor çıkıntıları, sporlar ile karışık ve üreme organının yukarısına uzanan siyah ve dikensi kıllar ile ayırt edici görünüm verir. Mücadele için, "zineb" püskürtmesi yapılır.
Yaprak Lekelenmesi : Phyllosticta primulicola mantarının husule getirdiği "yaprak lekelenmesi" hastalığı'nda, mantarın çok sayıdaki siyah üreme organları ile belirlenen ve açık renkli sınırları olan bozumsu veya esmer "leke"ler yapraklar üzerinde görülür. Bu leke'ler daha sonra tahrip edilecek olan yapraklar üzerinde "çil" oluşmak üzere yayılırlar. Mücadele ; eğer hastalık bahçe ekim-dikimlerinde görülürse, "bakirli" ilaç veya "zineb" püskürtülür.
Çuhaçiçeği birey'lerinde "yaprak lekelenmesi" hastalığı doğuran birkaç mantar daha vardır. Bunlararasında Cercospore//aprimu/ae,yAscochytaprimu/ae ve Ramularia primulae bulunmaktadır. R. primulae yaprak'lar üzerinde kül renkli merkezleri olan
sarımsı "çil"lere sebep olmaktadır. Bu leke'ler; yuvarlak veya köşeli biçimde olabilir; önce soluk toprak rengindedir, daha sonra yaprak alt yüzünde beyazımsı kül renkte ve daha ileri safhada esmer olurlar. Bu mantar kaya bahçelerinde yetiştirilen çuhaçiçeği varyetelerinde sık sık ciddi hastalık doğurur. Bu yaprak lekelenmeleri, »"dithiokarbamat'h" veya "bakır'h" ilaçlar ile denetim altına alınır.
Pseudomonas primulae bakterisinin yarattığı "bakteri yaprak lekelenmesi" hastalığına sarımsı bir hale ile çevrili düzensiz ve yuvarlak "leke"ler ayırt edici özellik verir. Keskin bir bıçak ile "leke"den kesit alınıp kesit yüzeyi mikroskop altında incelenirse, dışarı sızan bakteri kitleleri görülebilir. Leke'ler başlangıçta sarımsı bir merkezi olan küçük ve suya sokulmuş gibi görünüşlüdür. Çap bakımından 2-6 mm olabilir ve birleşerek yaprağın geniş kısımlarını öldürebilirler. Çuhaçiçeği'nin birçok varyetesinin hastalığa hassas olduğu ispat edilmiştir, bazıları da orta derecede dirençlidir. Yaşlı yapraklar daha hassas gibi gözükmektedir. Mücadele sulama veya yüzey ıslatma işlemleri ile bakterilerin yayılmasından kaçınılır; Şiddetli hastalık kırımları "bakır'h" ilaçlar veya "agrimisin" ile belki durdurulabilir.
Yaprak Beneklenmesi : Ovularia primulana ye Phyllosticta primulicola mantar'larının etkisi ile, yaprak'ların alt yüzünde küf görünüşünde ve beyaz renkte benek'ler ortaya çıkar. Benek'ler; 1-2 cm boyutunda, beyazımsı boz renkte ve kenarları sarı çizgi ile çevrili olabilir.
Pas : Uromyces apiosporus ve Puccinia aristidae mantarları çuhaçiçeği yapraklarında sarıdan pas turuncusuna değişen çıkıntılar husule getirirler.
Mücadele : şiddetli hastalık kırımları "zineb" püskürtülerek önlenebilir.
Pucc/n/apr/mu/ae mantarı'nın etkisi ile, yaprak'ların altyüzündesarımsı kabarcık'lar halinde aecidium yatakları görülür. Bu oluşum'lardan yayılan aecidiospor'lar diğer çuhaçiçeği birey'lerine bulaşmayı yaratırlar.
Kök Çürüklüğü : Pellicularia filamentosa ve Pythium irreğulare mantarları bu hastalığa sebep olmaktadır. P. irreğulare ticari seralarda özellikle ciddi hastalık halleri doğurur. Fideciklerde olduğu kadar, tam çiçeklenen bitkilerde de "kök çürüklüğü" husule getirir.
Mücadele : Aşırı sulamadan kaçınılır. Ekim ve dikim için temiz toprak kullanılır. Toprak, P. irreğulare mantarı için "dekson" ile, P. filamentosa mantarı için ise "benlat" ile ıslatılarak bu mantarlar ortadan kaldırılır.
Küf: Hastalık aslında bir "yalancı külleme"dir. Peronospora oerteliana mantan'nın yarattığı bu hastalık'da, önce yaprak'lar "solgunluk" belirtisi göstermeye başlar; daha sonra bunlar esmer "leke"ye dönüşür. Bu belirti'yi gösteren yaprak'ların altyüzünde kirli beyaz küf örtüsü oluşur.
Başka Mantar Hastalıkları : Seralarda sık sık görülen "tepe çürüklüğü" ve "yaprak yanıklığı" hastalıkları Botrytis cinerea mantarınca sebep olunur. Hastalık; yaprak'da ve çiçek sapı'nda, boz renkli misel örtüsü yaratır; bitki aşırı suladığı ve oldukça serin seralarda tutulduğu durumlarda bilhassa ortaya çıkar.
Mücadele : Çuhaçiçeği bitki'lerinin sulanmasında, yaprakların ve tepenin ıslatılmasından kaçınılır. Bol hava sağlayacak biçimde, bitkiler arasında yeterli aralık bırakılır.
Alternaria türleri ve Sclerotinia sclerotiorum mantarları "gövde çürüklüğü" yaratırlar.
Erysiphe polygoni mantarı ise "gerçek külleme" hastalığı husule getirmektedir.
Virüs : Çuhaçiçeği'nde iki virüs hastalığı ortaya çıkmaktadır: Hıyar'daki (Cucumis sativus) mozayik virüsü tarafından "mozayik" vedomates'deki {Solanum lycopersicum) lekeli solgunluk virüsü tarafından "lekeli solgunluk". "Mozayik" hastalığına yakalanmış çuhaçiçeği bitkilerinin yapraklarında sarı ve koyu yeşil "alacalanma" görülür, bu mozayik hastalığı aşırı tabii veya aşırı kimyasal gübrelemelerden dolayı yapraklarda oluşan sarımsı veya beyazımsı alacalanma ile karıştırılmamalıdır.
Mücadele : Hastalıklı bitkiler uzaklaştırılır ve yok edilir. Bu virüsleri yaydığı bilinen bitler ve yaprak çekirgeleri gibi böcekleri denetim altına almak üzere "sevin" veya "malathion" püskürtmesi yapılır.
Nematod : "Kök yumrusu" nematodu Meloidogyne incognita ve "soğansı gövde (bulb) ve gövde" nematodu DitylenchuS dipsaci çuhaçiçeği'ni istila etmektedirler. Mücadelesi, nematod'lar ile genel mücadele usulleri kullanılarak yapılır.
Kök nematod'larından Heterodera marioni de çuhaçiçeği bitkilerinde hastalık yaratmaktadır.
Sararma : Mikoplazma-benzeri organizmalarca yaratılan bu hastalık da çuhaçiçeği'nde ortaya çıkmaktadır. Bitki birdenbire "^olgunluk" gösterir, "sararma" olur, şiddetli olgularda yaprak bütünüyle "beyazlaşrria"ya uğrar. Mücadelesi, virüs hastalıklarında olduğu gibidir.
Bulaşıcı Olmayan Hastalıklar: Çok fazla nem, belli elementlerin eksikliği veya fazlalığı gibi uygun olmayan şartlar altında yetiştirilen diğer bitkiler gibi çuhaçiçeği yapraklarında da "alacalanma" ve "ağarma" ortaya çıkar. Böyle hastalıklar virüs'ler tarafından yaratılan "mozayik" veya belli mantarların istilası ile ortaya çıkan belirtilere benzemektedir. Bazı çuhaçiçeği varyeteleri böyle hasarlara diğerlerinden daha hassas olmaktadır.
"Demir" uygunsuzluğundan veya yokluğundan dolayı ortaya çıkan "sararma", toprağa "demir sülfat" veya "demir chelaf'lar uygulanması ile düzeltilebilir.
Prof.Dr.Sabri SÜMER --SÜS BİTKİLERİ HASTALIKLARI ---2008