Tweet
GEYİKDİKENİ (Akdiken, Yemişen, Yemişgen) (Crataegus sp.)
HASTALIKLARI
(Çiçekli Çalı)
Yaprak Lekelenmesi : Geyikdikeni bitkisinde çok sayıda mantar "yaprak lekelenmesi"ne sebep olmaktadır. En yaygın olanlar arasında; Cercospora apiifoliae, C. confluens, Cylindrosporium crataegi, C. brevispina, Monilinia johnsonii, Cercosporella mirabilis, Hendersonia crataeğicola, Septorla crataegi ve Gloeosporium crataegi bulunmaktadır. Monilinia johnsonii meyvelerde de lekelenme'ye sebep olmaktadır.
Mücadele : "Zineb" veya "benlat" püskürtülmesi bu mantar'ları denetim altında tutmaktadır.
Entomosporium thumenii mantan'nın etkisi yaprakların alt ve üst yüzünde ufak ve kahverenkli leke'lerin oluşmasıdır.
Yaprak Kuruması: Monilia crategi mantarı, yaprak'larda hastalık yapmaktadır. Hastalığın belirtisi; yaprak'ların tamamının koyu kahve veya siyah renge dönmesidir. Böylece kısa birzamanda bitki'nin yaprak'ları "kuruma"ya uğrar. Dökülen yaprak'larda kuru doku'larda mantar sporları barındığından, bunlar baharın yeni bulaşma olguların sağlamaktadır.
Cadı Süpürgesi: Taphrina crategi mantarı'nın etkisi ile, yaprak'larda "kızarma" olur; beyaz-pembe kabarcık'lar oluşur. Yaprak'larda "buruşma" oluşur. Sürgün'ler birbiine örülerek "cadı süpürgesi" hastalığı ortaya çıkar.
Gerçek Külieme : Podosphaera oxyacanthae ve Phyllactinia corylea mantarları geyikdikeni'nde "külJeme" hastalığı husule getirmektedir. Bitki'nin bütünü kirli un gibi görünüşteki misel örtüsü ile kaplanır. Böyle bir misel oluşumuna maruz kalan yaprak'lar ve sürgün'ler "biçim bozulmasına ve "bükülme"ye uğrar. Daha ileri hastalık döneminde geyikdikeni bitkisi'nin büyümesinde ve gelişmesinde duraklama başlar. Bu hastalığın önemli ve olumsuz etkilerine fidanlık'da rastlanmaktadır. Mücadelesi için, "benlat" veya "karathan" püskürtülür.
Yara Kabuğu : Bu hastalık Venturia inaequalis mantarı tarafından sebep olunmaktadır.
Yaprak Yanıklığı : Diplocarpon theumenii mantarı geyikdikeni'nin birkaç süs varyetesini, özellikle adigeyikdikeni (C. oxyacantha) ve kızılgeyikdikeni (C. oxyacantha var. paulii), oldukça sık etkilemektedir.
Hastalığın ilk belirtisi, ilkbahar ve yaz başlarında yaprakların üst yüzünde küçük, köşeli ve kırmızımsı lekelerdir, Bunların büyüklüğü artar ve birleşirler. Bu mantarın etkisinden dolayı fazla yaprak dökülmesi gerçekleşir.
Mantarın spor'ları mikroskopta küçücük böceğe benzer, herbiri böcek bacağı gibi çıkıntı'lara sahip iki veya üç geniş hücreden ibarettir.
Mücadele : Bu mantar dökülmüş yapraklarda kışladığı için, ilk tedbir bunları toplamak ve yok etmektir. İlkbahar başlarında, ağaçlar henüz uyuşuk iken, 8 kısım su içine bir kısım yoğun kireçli kükürt konularak hazırlanmış ilaç püskürtülür. Yaprak'lar açılmaya başlar başlamaz "zineb" püskürtülür ve iki hafta içinde tekrarlanır. Temmuz ortasından başlayarak 10 günlük aralık ile 3 defa "akti-dion" antibiyotiği uygulanması "yaprak yanıklığı" hastalığını denetim altına almaktadır. Ayrıca yaprak tomurcuklarının açılması zamanında ve tekrar yapraklarda leke'ler geliştiğinde "benlat" püskürtülmesi faydalıdır.
Pas : Turuncu renkli olan pas mantar'ları Gymnosporanğium ğlobosum ve G. clavipes süs bitkisi olan geyikdikenlerinde en yaygın olan hastalık etmenleridir.
Gymnosporanğium clavipes, geyikdikeni'nin hem yaprağına hem de meyvelerine saldırır; şiddetli "yapraksızlanma"ya ve meyve "biçim bozulması"na sebep olur. Sürgünler de hücuma ve "biçim bozulmasına uğrar, olağandışı ve çatal boynuz gibi dallar gelişir. Mantar, parlak turuncu sporlarını bol olarak saçıldığı küçük aecidi yatağı yapılarını meydana çıkarır. Bu sporlar rüzgar ile yakındaki ardıç'lara (Junıperus sp.) taşınır, bunların yaprak ve genç sürgünlerine bulaşır. Mantar ardıç'da çok yıllık, geyikdikeni'nde bir yıllıktır.
Gymnosporanğium ğlobosum, yaprak'larda leke'ler husule getirir; bunların rengi açık bozdan esmere kadar değişkenlik gösterir. Aecidi yatakları uzun, ince ve boru gibidir. Bu mantar, aynı zamanda elma (Malus sp.) ağaçlarına da dadanır, geyikdikeni'nde nadir olarak fazla hasar yaratmaktadır.
Gymnosporangium confusum mantarı, Crataegus oxyacantha'ya hücum etmektedir. Bu mantarın ara konukçusu sabinardıcı (Juniperus sabina)'dır.
Gymnosporangium clavariaforme mantarı, yaprak alt yüzünde sarı-kırmızı leke'ler ile beraber ur gibi şişkin kısım'lar olarak hastalık belirtisi verir. Sürgün'lerde ise tüy-boynuz görünümünde sarı renkli oluşum'ları vardır. Her iki çeşit oluşum da mantarın bahar üreme yapısı (aecidium) yataklarıdır. Mantarın diğer konukçusu ardıç (Juniperus sp.) ve andız (Arceuthus drupacea) ağaçlarıdır; mantar'ın kış (teleuto) safhası ardıç'da geçmektedir. Mücadele : Burada değerli olan bitki ürünü geyikdikeni bitkisi olduğuna göre, ardıç ara konukçu olmaktadır ve denetim için etraftaki heryaştaki ardıç'lar uzaklaştırılmalıdır. Ürün bitkisi olan geyikdikeni bitkisi'ne "bordobulamacı" ve "sikloheksimid" püskürtmesi yapılmalıdır.
Mücadele : Eğer yapılabilirse, geyikdikeni'ne bir kilometre içerisindeki tüm
hassas ardıç'lar kaldırılır. Bu usul uygulanabilir değilse, ardıç'larda turuncu kitleler
görüldüğü zaman 7-10 günlük aralıklar ile 4-5 defa "dakonil 2787" "plantvaks",
"ferbam", "ferbam ve ıslanabilir kükürt karışımı" gibi ilaçlardan biri püskürtülür. Bu
pas hastalıkları ara konukçu olan ardıç'lara "sikloheksimid (aktidion)" püskürtülerek
denetim altına alınabilir. •
Ateş Yanıklığı: "Ateş yanıklığı" hastalığı etmeni olan Eminia amylovora bakterisi süs bitkisi olarak kullanılan geyikdikeni türlerinin en tahripçi hastalıklardan biridir.
Genç sürgünlerde ve büyük dallarda "yanıklık" yaratır. Sanki yanmış gibi gözüken bu kuru dallar, yaz boyunca dikkati çeker ve süs bitkisi olarak ağaç'ların güzelliğinden büyük ölçüde azalma yaratır. Bakteriler kanserin içinde yaşar ve ılık ilkbahar yağmurları sırasında dışarı sızarlar. An' lar ve diğer böcekler çiçeklerden bal toplarken etmen organizmaları ağaçtan ağaca taşırlar. Böylelikle "çiçek yanıklığı" hastalığı ortaya çıkar.
Mücadele : Hastalık ile bulaşık dallar yanık bölgenin aşağısına kadar kesilerek budanır. Bu hastalığın çiçek'deki safhasının denetim altına alınmasında "agri-strep" isimli antibiyotiğin püskürtülmesi iyi sonuç almaktadır. Crataegus mollis gibi bazı türlere antibiyotik püskürtülmesi yapılmaz. Çiçeklenmenin orta zamanında "zineb" püskürtülmesi de denetim sağlamaktadır. Fazla gübrelemeden kaçınılmalıdır, çünkü bu uygulama ağacı "ateş yanıklığına karşı daha hassas hale getirmektedir.
Prof.Dr.Sabri SÜMER --SÜS BİTKİLERİ HASTALIKLARI ---2008
HASTALIKLARI
(Çiçekli Çalı)
Yaprak Lekelenmesi : Geyikdikeni bitkisinde çok sayıda mantar "yaprak lekelenmesi"ne sebep olmaktadır. En yaygın olanlar arasında; Cercospora apiifoliae, C. confluens, Cylindrosporium crataegi, C. brevispina, Monilinia johnsonii, Cercosporella mirabilis, Hendersonia crataeğicola, Septorla crataegi ve Gloeosporium crataegi bulunmaktadır. Monilinia johnsonii meyvelerde de lekelenme'ye sebep olmaktadır.
Mücadele : "Zineb" veya "benlat" püskürtülmesi bu mantar'ları denetim altında tutmaktadır.
Entomosporium thumenii mantan'nın etkisi yaprakların alt ve üst yüzünde ufak ve kahverenkli leke'lerin oluşmasıdır.
Yaprak Kuruması: Monilia crategi mantarı, yaprak'larda hastalık yapmaktadır. Hastalığın belirtisi; yaprak'ların tamamının koyu kahve veya siyah renge dönmesidir. Böylece kısa birzamanda bitki'nin yaprak'ları "kuruma"ya uğrar. Dökülen yaprak'larda kuru doku'larda mantar sporları barındığından, bunlar baharın yeni bulaşma olguların sağlamaktadır.
Cadı Süpürgesi: Taphrina crategi mantarı'nın etkisi ile, yaprak'larda "kızarma" olur; beyaz-pembe kabarcık'lar oluşur. Yaprak'larda "buruşma" oluşur. Sürgün'ler birbiine örülerek "cadı süpürgesi" hastalığı ortaya çıkar.
Gerçek Külieme : Podosphaera oxyacanthae ve Phyllactinia corylea mantarları geyikdikeni'nde "külJeme" hastalığı husule getirmektedir. Bitki'nin bütünü kirli un gibi görünüşteki misel örtüsü ile kaplanır. Böyle bir misel oluşumuna maruz kalan yaprak'lar ve sürgün'ler "biçim bozulmasına ve "bükülme"ye uğrar. Daha ileri hastalık döneminde geyikdikeni bitkisi'nin büyümesinde ve gelişmesinde duraklama başlar. Bu hastalığın önemli ve olumsuz etkilerine fidanlık'da rastlanmaktadır. Mücadelesi için, "benlat" veya "karathan" püskürtülür.
Yara Kabuğu : Bu hastalık Venturia inaequalis mantarı tarafından sebep olunmaktadır.
Yaprak Yanıklığı : Diplocarpon theumenii mantarı geyikdikeni'nin birkaç süs varyetesini, özellikle adigeyikdikeni (C. oxyacantha) ve kızılgeyikdikeni (C. oxyacantha var. paulii), oldukça sık etkilemektedir.
Hastalığın ilk belirtisi, ilkbahar ve yaz başlarında yaprakların üst yüzünde küçük, köşeli ve kırmızımsı lekelerdir, Bunların büyüklüğü artar ve birleşirler. Bu mantarın etkisinden dolayı fazla yaprak dökülmesi gerçekleşir.
Mantarın spor'ları mikroskopta küçücük böceğe benzer, herbiri böcek bacağı gibi çıkıntı'lara sahip iki veya üç geniş hücreden ibarettir.
Mücadele : Bu mantar dökülmüş yapraklarda kışladığı için, ilk tedbir bunları toplamak ve yok etmektir. İlkbahar başlarında, ağaçlar henüz uyuşuk iken, 8 kısım su içine bir kısım yoğun kireçli kükürt konularak hazırlanmış ilaç püskürtülür. Yaprak'lar açılmaya başlar başlamaz "zineb" püskürtülür ve iki hafta içinde tekrarlanır. Temmuz ortasından başlayarak 10 günlük aralık ile 3 defa "akti-dion" antibiyotiği uygulanması "yaprak yanıklığı" hastalığını denetim altına almaktadır. Ayrıca yaprak tomurcuklarının açılması zamanında ve tekrar yapraklarda leke'ler geliştiğinde "benlat" püskürtülmesi faydalıdır.
Pas : Turuncu renkli olan pas mantar'ları Gymnosporanğium ğlobosum ve G. clavipes süs bitkisi olan geyikdikenlerinde en yaygın olan hastalık etmenleridir.
Gymnosporanğium clavipes, geyikdikeni'nin hem yaprağına hem de meyvelerine saldırır; şiddetli "yapraksızlanma"ya ve meyve "biçim bozulması"na sebep olur. Sürgünler de hücuma ve "biçim bozulmasına uğrar, olağandışı ve çatal boynuz gibi dallar gelişir. Mantar, parlak turuncu sporlarını bol olarak saçıldığı küçük aecidi yatağı yapılarını meydana çıkarır. Bu sporlar rüzgar ile yakındaki ardıç'lara (Junıperus sp.) taşınır, bunların yaprak ve genç sürgünlerine bulaşır. Mantar ardıç'da çok yıllık, geyikdikeni'nde bir yıllıktır.
Gymnosporanğium ğlobosum, yaprak'larda leke'ler husule getirir; bunların rengi açık bozdan esmere kadar değişkenlik gösterir. Aecidi yatakları uzun, ince ve boru gibidir. Bu mantar, aynı zamanda elma (Malus sp.) ağaçlarına da dadanır, geyikdikeni'nde nadir olarak fazla hasar yaratmaktadır.
Gymnosporangium confusum mantarı, Crataegus oxyacantha'ya hücum etmektedir. Bu mantarın ara konukçusu sabinardıcı (Juniperus sabina)'dır.
Gymnosporangium clavariaforme mantarı, yaprak alt yüzünde sarı-kırmızı leke'ler ile beraber ur gibi şişkin kısım'lar olarak hastalık belirtisi verir. Sürgün'lerde ise tüy-boynuz görünümünde sarı renkli oluşum'ları vardır. Her iki çeşit oluşum da mantarın bahar üreme yapısı (aecidium) yataklarıdır. Mantarın diğer konukçusu ardıç (Juniperus sp.) ve andız (Arceuthus drupacea) ağaçlarıdır; mantar'ın kış (teleuto) safhası ardıç'da geçmektedir. Mücadele : Burada değerli olan bitki ürünü geyikdikeni bitkisi olduğuna göre, ardıç ara konukçu olmaktadır ve denetim için etraftaki heryaştaki ardıç'lar uzaklaştırılmalıdır. Ürün bitkisi olan geyikdikeni bitkisi'ne "bordobulamacı" ve "sikloheksimid" püskürtmesi yapılmalıdır.
Mücadele : Eğer yapılabilirse, geyikdikeni'ne bir kilometre içerisindeki tüm
hassas ardıç'lar kaldırılır. Bu usul uygulanabilir değilse, ardıç'larda turuncu kitleler
görüldüğü zaman 7-10 günlük aralıklar ile 4-5 defa "dakonil 2787" "plantvaks",
"ferbam", "ferbam ve ıslanabilir kükürt karışımı" gibi ilaçlardan biri püskürtülür. Bu
pas hastalıkları ara konukçu olan ardıç'lara "sikloheksimid (aktidion)" püskürtülerek
denetim altına alınabilir. •
Ateş Yanıklığı: "Ateş yanıklığı" hastalığı etmeni olan Eminia amylovora bakterisi süs bitkisi olarak kullanılan geyikdikeni türlerinin en tahripçi hastalıklardan biridir.
Genç sürgünlerde ve büyük dallarda "yanıklık" yaratır. Sanki yanmış gibi gözüken bu kuru dallar, yaz boyunca dikkati çeker ve süs bitkisi olarak ağaç'ların güzelliğinden büyük ölçüde azalma yaratır. Bakteriler kanserin içinde yaşar ve ılık ilkbahar yağmurları sırasında dışarı sızarlar. An' lar ve diğer böcekler çiçeklerden bal toplarken etmen organizmaları ağaçtan ağaca taşırlar. Böylelikle "çiçek yanıklığı" hastalığı ortaya çıkar.
Mücadele : Hastalık ile bulaşık dallar yanık bölgenin aşağısına kadar kesilerek budanır. Bu hastalığın çiçek'deki safhasının denetim altına alınmasında "agri-strep" isimli antibiyotiğin püskürtülmesi iyi sonuç almaktadır. Crataegus mollis gibi bazı türlere antibiyotik püskürtülmesi yapılmaz. Çiçeklenmenin orta zamanında "zineb" püskürtülmesi de denetim sağlamaktadır. Fazla gübrelemeden kaçınılmalıdır, çünkü bu uygulama ağacı "ateş yanıklığına karşı daha hassas hale getirmektedir.
Prof.Dr.Sabri SÜMER --SÜS BİTKİLERİ HASTALIKLARI ---2008