Tweet
SÜMBÜL (Hyacinthus sp.) HASTALIKLARI (Park-Bahçe Çiçeği)
Boz Küf: Botrytis hyacinthi mantarının husule getirdiği bu hastalık'da, yaprak'ların dış uçlarında renk bozulması olur. Yaprak'lar "büzüşme"ye, "çürüklenme"ye, yanmış gibi görünüme uğrar; bir "boz küf" tabakası ile kaplanır.
Soğuk, çiğli ve ıslak havada çiçek'ler çürüklü hale gelir. Daha sonra toplu iğne başı boyutundaki siyah renkli sklerotium'lar, daha önce boz küflü yapı gösteren kısımlarda gelişme yapar. Bu hastalık ticari üretim yapılan tarlalarda kırım yapmıştır ve gelecekte bu, konukçu bitkinin önemli bir hastalığı olacak gibi görünmektedir.
Mücadele : Islak havalarda, sümbül'ler yağmur veya çiğ ile ıslak olduğu zaman tarlada çalışmaktan kaçınılır. Hastalıklı tüm çiçekler toplanır ve yok edilir. "Botran", "zineb" veya "benlaf'den biri tekrar tekrar püskürtülür.
Pas: Uromyces muscariVar. hyacinthi mantarı zaman zaman sümbül yapraklarına dadanır, sonuçta patlayan koyu kahverengi teliospor kitleleri meydana gelir. Hastalık, denetim tedbirinin masrafını kaldıracak derecede ciddi hasar yaratmadığından şimdiye kadar mücadele gerektirmemiştir.
Uromyces scillarum pas mantarı da soluk ve sonra esmer yaprak'lara sebep olur.
Siyah Yapışkan Madde Oluşumu : Sclerotinia bulborum mantarının sebep olduğu bu hastalık'da, yapraklar sarımsılaşır ve bitkilerin gelişmesi gecikir, daha sonra solar ve soğansı gövdelerden (bulb) kolayca ayrılır hale gelirler. Soğansı gövdelerin iç kısmında renk bozulması olur, azçok bütünlükleri bozulur ve mantarın beyaz miseli içeri işler. Soğansı gövdenin dış kısmı ve pulları arasında, uzun ve yassı, önce beyaz daha sonra siyah renkli sklerotium'lar bulunur, bunların boyutu 1 santimetre kadardır.
Mantar, toprakta kalan bu sklerotium'lar ile kışı atlatır. Miseli iplikler halinde de büyüme yapar ve sağlam bitkilere bulaşır.
Mücadele : Hastalığın mevcut olduğu yerlerde toprağı pastörize etmek üzere özel dikkat verilmelidir. Örtmeden önce karıklardaki soğansı gövdelerin üzerine "PCNB (terraklor)" tozu serpilmesi biraz denetim sağlamaktadır.
Kararma : Cladosporium fasciculare mantarı'nın etkisi ile, sümbül bitkisi soğansı gövdesi'nde kahverengi lekeler oluşur. Sonra bunlarsiyahlaşırve bu hasarlı kısımlarda üreme yapılarını oluşturur. Sonuçta, soğansı gövdl'lerin gelişmesi kesintiye uğrar.
Çürüklük: Fusarium sp. mantarı'nın husule getirdiği "kökçürüklüğü" hastalığında, sümbül bitkileri bodurlaşır ve zayıf çiçeklenme yapar. Köklerin çoğunda çürüme olur ve soğansı gövdelerin dip kısmı tahrip edilir. Mücadele için, hastalanmış soğansı gövdeler atılır, kalanlar "benlate"nin % 50'lik ıslanabilir tozunun 30 gramı 15 litre suda çözündürülmesi oranında hazırlanan ilaca batırılır, içinde bitkilerin hastalanmış olduğu toprak buhar ile pastörize edilir veya soğansı gövdeler başka bir yöreye ekilip dikilmelidir.
Sclerotinia bulborum mantarı, "siyah sümüklü çürüklük" yaratır. Başlangıçta bitki'de bir gelişme azalması, sonra sararma olur. "Sararma" olgusu soğansı gövde'ye ulaşır; soğansı gövde'lerdeki "esmerleşme"den sonra siyah renkli kabarıntı'lar halinde üreme yapı'ları oluşur. Mücadele : Mantarın toprak'da "kışlama" yaptığı, soğansı gövde pufları ile ve rüzgarla yayıldığı hatırda tutulmalıdır.
Cylindrocephalum hyacinthi mantarı sümbül'de "çiçek çürüklüğü" denilen hastalığa sebep olur. Üreme yapısı beyaz bir yığın bçimindedir.Çiçek'lerin kötü bir koku almasına sebep olur.
Bacillus phytopthorus bakterisi'nin sebep olduğu "beyaz çürüklük" hastalığı'nın etkisi ile genç sümbül bitki'lerinin yaprak ucunda "sararma", "bükülme", "ölme" ve yaprak "düşmesi" olur. Çürüyen yeşil doku'lar; yumuşak ve sulu duruma gelir, önce beyaz sonra siyah renk alarak sapa yayılır.
Erwinia carotovora bakterisi'nin etkisi ile meydana gelen "yumuşak çürüklük" hastalığında yaygın belirti, soğansı gövdelerin çiçek geliştirmeden kalmasıdır. Böyle soğansı gövdelere "kör" denir. Çiçekler büsbütün açılmadan önce dökülüp biter veya düzensiz olarak gelişir ve daha sonra düşer. Saplar dipte çürüklüğe ve çöküntüye uğrar. Hastalanmış soğansı gövdeler beyaz, yapışkan ve pis kokulu bir "yumuşak çürüklük"e uğrar. Mücadele için, soğansı gövdeleri kuru ve iyi havalandırılmış odada depolamak üzere dikkat harcanmalıdır, soğansı gövdeler öyle ayrı tutulur ki bunlar birbirine dokunmaz, soğansı gövdeler aşırı sulamadan ve donmadan korunur, aşırı yüksek sıcaklık verilmesinden kaçınılır, sadece iyi köklenmiş bitkiler için sıcaktık kuvvetlendirilir.
Xanthomonas hyacinthi bakterisi'nin etkisi ile ortaya çıkan "sarı çürüklük" hastalığında, yaprak ucunda sarımsı ve suya sokulmuş gibi görünüşlü "çizgi"ler başlar ve aşağı doğru uzanır. Bu çizgi'ler esmerleşir ve ölür. Hastalanmış çiçek sapları da suya sokulmuş gibi bir görünüşe sahiptir, esmerleşir ve buruşup kıvrılırlar. Yaprak, çiçek sapı ve soğansı gövdeden (bulb) enine kesit alınırsa, iletim dokularından sarımsı "yapışkan akıntı" kitlesi içinde çok sayıda bakteri görülür. Çürüme önce soğansı gövdenin çürüklenmiş kısımlarında başlar ve birkaç gün içerisinde tüm soğansı gövdeyi etki altına alır. Hastalık yapraklardan soğansı gövde içine veya tersi yönde ilerleme yapar. Etmen bakterinin kışın toprakta yaşamadığı ifade edilmektedir, eğer bu doğru ise, tekrar ekim-dikim için toprak pastörizasyonu lüzumsuzdur. Hastalık meydana getiren bakteriler yağmur sıçratması, rüzgar veya tarım faaliyetleri ile yayılma yapmaktadır. Yayılma genelde daireseldir veya rüzgarın estiği yöndedir. Yapraklar ve çiçek sapları, hastalıklı soğansı gövdelerin dışına kolayca çekilebilir. Mücadele bu çürüklüğe uğrayan tüm bitkiler yok edilir; hastalıklı soğansı gövdeler ekilip dikilmez; ciddi olduğu yerlerde hastalığı denetim altında tutmak için en sıkı tedbirler uygulanmalıdır.
Nematod : "Gövde ve soğansı gövde" nematodtı olan Ditylenchus dipsaci'nm husule getirdiği bu hastalık'da, birçok yaprağın biçimi bozulur, bunlar eğrilir ve sarımsı olur, daha sonra esmerleşirler. Çiçek oluşumu çok gecikir. Soğansı gövdenin (bulb) pulları tek tek esmerleşir ve çürük'lü hale gelir. Soğansı gövdenin enine kesitinde "koyu halka" görülür. İstila edilmiş olan soğansı gövde pulları ve yapraklar, sık sık şişkinlik gösterir ve çarpıklaşır. Nematod'lar istila edilmiş olan yapraklardan soğansı gövdeler içerisine göç ederler ve daha sonra bunların çürümesi ile toprak içinde dağılır, yayılır ve burada kışı geçirirler, topraktan sağlıklı soğansı gövdelere de göç ederler. Bu nematod, alevçiçeği (Phlox sp.), güzelhatunçiçeği (Amaryilis sp.) ve lale (Tulipa sp.) gibi çok sayıda bahçe bitkisini de etkilemektedir.
Mücadele: Nematod ile etkilenmiş olan soğansı gövdelerin gemilerde nakledilmesi karantina tedbirleri ile önlenir. İçinde istila edilmiş sümbül bitkileri yetişmiş olan toprak, sıcaklık ile pastörize edilir veya piyasada satılan iyi bir nematod ilacı ile muamele edilir. İstila edilmiş olan soğansı gövdeler, içinde 1 kısım "formalin" katılmış 200 kısım 40 cC'Iik sıcak suya 3 saat süre ile batırılır.
Mozayik: Yoğurtçiçeği'ndeki (yabansümbülü) (Ornithoğalum sp.) mozayik virüsü ile sebep olunan bu hastalık'da yapraklar mavi-yeşil "alacalanma", "çizgilenme" ve "çillenme" gösterir, bu belirtiler ile beraber çiçeklerde "azalma" ve "solgunlaşma" olur. Hastalığın etkeni olan virüs, sümbül'e patates bit'i (aphid) (Macrosiphum euphorbiae) ile naklediliir. Parslalesi {Lachenalia sp.) ve yazsümbülü (Galtonia sp.) cinslerine ait olan soğansı gövdeler (bulb) de bu hastalığa hassastır. Mücadelesi, süsen'deki (İris sp.) mozayik hastalığındaki gibidir.
SÜPÜRGEÇALISI (Funda, Pipoçalısı) (Calluna sp.) HASTALIKLARI
(Çiçekli Çalı)
Süpürgeçalısı'nın yaprak ve gövdeleri Pseudophacidium callunae mantarı tarafından hastalandırılabilmektedir.
Prof.Dr.Sabri SÜMER --SÜS BİTKİLERİ HASTALIKLARI ---2008
Boz Küf: Botrytis hyacinthi mantarının husule getirdiği bu hastalık'da, yaprak'ların dış uçlarında renk bozulması olur. Yaprak'lar "büzüşme"ye, "çürüklenme"ye, yanmış gibi görünüme uğrar; bir "boz küf" tabakası ile kaplanır.
Soğuk, çiğli ve ıslak havada çiçek'ler çürüklü hale gelir. Daha sonra toplu iğne başı boyutundaki siyah renkli sklerotium'lar, daha önce boz küflü yapı gösteren kısımlarda gelişme yapar. Bu hastalık ticari üretim yapılan tarlalarda kırım yapmıştır ve gelecekte bu, konukçu bitkinin önemli bir hastalığı olacak gibi görünmektedir.
Mücadele : Islak havalarda, sümbül'ler yağmur veya çiğ ile ıslak olduğu zaman tarlada çalışmaktan kaçınılır. Hastalıklı tüm çiçekler toplanır ve yok edilir. "Botran", "zineb" veya "benlaf'den biri tekrar tekrar püskürtülür.
Pas: Uromyces muscariVar. hyacinthi mantarı zaman zaman sümbül yapraklarına dadanır, sonuçta patlayan koyu kahverengi teliospor kitleleri meydana gelir. Hastalık, denetim tedbirinin masrafını kaldıracak derecede ciddi hasar yaratmadığından şimdiye kadar mücadele gerektirmemiştir.
Uromyces scillarum pas mantarı da soluk ve sonra esmer yaprak'lara sebep olur.
Siyah Yapışkan Madde Oluşumu : Sclerotinia bulborum mantarının sebep olduğu bu hastalık'da, yapraklar sarımsılaşır ve bitkilerin gelişmesi gecikir, daha sonra solar ve soğansı gövdelerden (bulb) kolayca ayrılır hale gelirler. Soğansı gövdelerin iç kısmında renk bozulması olur, azçok bütünlükleri bozulur ve mantarın beyaz miseli içeri işler. Soğansı gövdenin dış kısmı ve pulları arasında, uzun ve yassı, önce beyaz daha sonra siyah renkli sklerotium'lar bulunur, bunların boyutu 1 santimetre kadardır.
Mantar, toprakta kalan bu sklerotium'lar ile kışı atlatır. Miseli iplikler halinde de büyüme yapar ve sağlam bitkilere bulaşır.
Mücadele : Hastalığın mevcut olduğu yerlerde toprağı pastörize etmek üzere özel dikkat verilmelidir. Örtmeden önce karıklardaki soğansı gövdelerin üzerine "PCNB (terraklor)" tozu serpilmesi biraz denetim sağlamaktadır.
Kararma : Cladosporium fasciculare mantarı'nın etkisi ile, sümbül bitkisi soğansı gövdesi'nde kahverengi lekeler oluşur. Sonra bunlarsiyahlaşırve bu hasarlı kısımlarda üreme yapılarını oluşturur. Sonuçta, soğansı gövdl'lerin gelişmesi kesintiye uğrar.
Çürüklük: Fusarium sp. mantarı'nın husule getirdiği "kökçürüklüğü" hastalığında, sümbül bitkileri bodurlaşır ve zayıf çiçeklenme yapar. Köklerin çoğunda çürüme olur ve soğansı gövdelerin dip kısmı tahrip edilir. Mücadele için, hastalanmış soğansı gövdeler atılır, kalanlar "benlate"nin % 50'lik ıslanabilir tozunun 30 gramı 15 litre suda çözündürülmesi oranında hazırlanan ilaca batırılır, içinde bitkilerin hastalanmış olduğu toprak buhar ile pastörize edilir veya soğansı gövdeler başka bir yöreye ekilip dikilmelidir.
Sclerotinia bulborum mantarı, "siyah sümüklü çürüklük" yaratır. Başlangıçta bitki'de bir gelişme azalması, sonra sararma olur. "Sararma" olgusu soğansı gövde'ye ulaşır; soğansı gövde'lerdeki "esmerleşme"den sonra siyah renkli kabarıntı'lar halinde üreme yapı'ları oluşur. Mücadele : Mantarın toprak'da "kışlama" yaptığı, soğansı gövde pufları ile ve rüzgarla yayıldığı hatırda tutulmalıdır.
Cylindrocephalum hyacinthi mantarı sümbül'de "çiçek çürüklüğü" denilen hastalığa sebep olur. Üreme yapısı beyaz bir yığın bçimindedir.Çiçek'lerin kötü bir koku almasına sebep olur.
Bacillus phytopthorus bakterisi'nin sebep olduğu "beyaz çürüklük" hastalığı'nın etkisi ile genç sümbül bitki'lerinin yaprak ucunda "sararma", "bükülme", "ölme" ve yaprak "düşmesi" olur. Çürüyen yeşil doku'lar; yumuşak ve sulu duruma gelir, önce beyaz sonra siyah renk alarak sapa yayılır.
Erwinia carotovora bakterisi'nin etkisi ile meydana gelen "yumuşak çürüklük" hastalığında yaygın belirti, soğansı gövdelerin çiçek geliştirmeden kalmasıdır. Böyle soğansı gövdelere "kör" denir. Çiçekler büsbütün açılmadan önce dökülüp biter veya düzensiz olarak gelişir ve daha sonra düşer. Saplar dipte çürüklüğe ve çöküntüye uğrar. Hastalanmış soğansı gövdeler beyaz, yapışkan ve pis kokulu bir "yumuşak çürüklük"e uğrar. Mücadele için, soğansı gövdeleri kuru ve iyi havalandırılmış odada depolamak üzere dikkat harcanmalıdır, soğansı gövdeler öyle ayrı tutulur ki bunlar birbirine dokunmaz, soğansı gövdeler aşırı sulamadan ve donmadan korunur, aşırı yüksek sıcaklık verilmesinden kaçınılır, sadece iyi köklenmiş bitkiler için sıcaktık kuvvetlendirilir.
Xanthomonas hyacinthi bakterisi'nin etkisi ile ortaya çıkan "sarı çürüklük" hastalığında, yaprak ucunda sarımsı ve suya sokulmuş gibi görünüşlü "çizgi"ler başlar ve aşağı doğru uzanır. Bu çizgi'ler esmerleşir ve ölür. Hastalanmış çiçek sapları da suya sokulmuş gibi bir görünüşe sahiptir, esmerleşir ve buruşup kıvrılırlar. Yaprak, çiçek sapı ve soğansı gövdeden (bulb) enine kesit alınırsa, iletim dokularından sarımsı "yapışkan akıntı" kitlesi içinde çok sayıda bakteri görülür. Çürüme önce soğansı gövdenin çürüklenmiş kısımlarında başlar ve birkaç gün içerisinde tüm soğansı gövdeyi etki altına alır. Hastalık yapraklardan soğansı gövde içine veya tersi yönde ilerleme yapar. Etmen bakterinin kışın toprakta yaşamadığı ifade edilmektedir, eğer bu doğru ise, tekrar ekim-dikim için toprak pastörizasyonu lüzumsuzdur. Hastalık meydana getiren bakteriler yağmur sıçratması, rüzgar veya tarım faaliyetleri ile yayılma yapmaktadır. Yayılma genelde daireseldir veya rüzgarın estiği yöndedir. Yapraklar ve çiçek sapları, hastalıklı soğansı gövdelerin dışına kolayca çekilebilir. Mücadele bu çürüklüğe uğrayan tüm bitkiler yok edilir; hastalıklı soğansı gövdeler ekilip dikilmez; ciddi olduğu yerlerde hastalığı denetim altında tutmak için en sıkı tedbirler uygulanmalıdır.
Nematod : "Gövde ve soğansı gövde" nematodtı olan Ditylenchus dipsaci'nm husule getirdiği bu hastalık'da, birçok yaprağın biçimi bozulur, bunlar eğrilir ve sarımsı olur, daha sonra esmerleşirler. Çiçek oluşumu çok gecikir. Soğansı gövdenin (bulb) pulları tek tek esmerleşir ve çürük'lü hale gelir. Soğansı gövdenin enine kesitinde "koyu halka" görülür. İstila edilmiş olan soğansı gövde pulları ve yapraklar, sık sık şişkinlik gösterir ve çarpıklaşır. Nematod'lar istila edilmiş olan yapraklardan soğansı gövdeler içerisine göç ederler ve daha sonra bunların çürümesi ile toprak içinde dağılır, yayılır ve burada kışı geçirirler, topraktan sağlıklı soğansı gövdelere de göç ederler. Bu nematod, alevçiçeği (Phlox sp.), güzelhatunçiçeği (Amaryilis sp.) ve lale (Tulipa sp.) gibi çok sayıda bahçe bitkisini de etkilemektedir.
Mücadele: Nematod ile etkilenmiş olan soğansı gövdelerin gemilerde nakledilmesi karantina tedbirleri ile önlenir. İçinde istila edilmiş sümbül bitkileri yetişmiş olan toprak, sıcaklık ile pastörize edilir veya piyasada satılan iyi bir nematod ilacı ile muamele edilir. İstila edilmiş olan soğansı gövdeler, içinde 1 kısım "formalin" katılmış 200 kısım 40 cC'Iik sıcak suya 3 saat süre ile batırılır.
Mozayik: Yoğurtçiçeği'ndeki (yabansümbülü) (Ornithoğalum sp.) mozayik virüsü ile sebep olunan bu hastalık'da yapraklar mavi-yeşil "alacalanma", "çizgilenme" ve "çillenme" gösterir, bu belirtiler ile beraber çiçeklerde "azalma" ve "solgunlaşma" olur. Hastalığın etkeni olan virüs, sümbül'e patates bit'i (aphid) (Macrosiphum euphorbiae) ile naklediliir. Parslalesi {Lachenalia sp.) ve yazsümbülü (Galtonia sp.) cinslerine ait olan soğansı gövdeler (bulb) de bu hastalığa hassastır. Mücadelesi, süsen'deki (İris sp.) mozayik hastalığındaki gibidir.
SÜPÜRGEÇALISI (Funda, Pipoçalısı) (Calluna sp.) HASTALIKLARI
(Çiçekli Çalı)
Süpürgeçalısı'nın yaprak ve gövdeleri Pseudophacidium callunae mantarı tarafından hastalandırılabilmektedir.
Prof.Dr.Sabri SÜMER --SÜS BİTKİLERİ HASTALIKLARI ---2008