Tweet
SÜSBEZELYESİ (Nazende, Kokulubezelye, Mürdümük, Külür, Yalancıbezelye, Tavşanbezelyesi)(Lat/ıyrus sp.) HASTALIK'LARI
(Park-Bahçe Çiçeği)
Yaprak Lekelenmesi : Süsbezelyesi'nde "yaprak lekelenmesi"ne sebep olan mantarlar arasında Isariopsis griseola, Mycosphaerella pinodes, Colletotrichum pisi ve Phyllosticta orobella sayılabilir. Mücadele için, gözükür gözükmez lekelenmiş yapraklar hemen toplanır yok edilir.
Külteme: Peronospora trycoliorum mantarının husule getirdiği "yalancı külleme" hastalığı, Baklagiller (Leguminosea) Familyası mensubu bitkilerde yaygındır ve bahçe süs bezelyesi'ne de saldırdığı bilinmektedir. Genç bitkiler hassastır. Nemli şartlar altında yapraklar bozumsu renkte bir "küf büyümesi ile örtülür. Küf gibi 5 misel büyümesi içerisinde kalın çeperli ve esmer renkli dinlenen sporlar geliştirilir. Mücadele bakımından, bu hastalık süsbezelyesi'nde ciddi hasar yaratmadığından herhangi bir denetim usulü üzerinde çalışılmamıştır.
"Gerçek külleme" hastalığına Microsphaera alni mantarı sebep olmaktadır. Hastalık zaman zaman seralarda ciddi olmaktadır. Yapraklardaki belirti, "büzülme" ve "kuruma"dır. Mücadele bakımından; sera üreticiliğinde hastalığı denetim altına almak için iyi sıcaklık ve uygun havalandırma faydalı olur; "benlat" veya "karathan" püskürtülmesi de denetim sağlamaktadır.
Doku Ölümü : Elma'da (Malus sp4 "acı çürüklük" hastalığına sebep olan Glomerella cingulata mantarı, bahçe süsbezelyesi'ne en tahripçi etki yapmaktadır. Yaprak'lar, çiçek'ler ve sürgün'lerde önce beyazımsı "leke"ler belirir. Bunlar geniş bölgeler halinde yayılır, öyle ki saldırıya uğrayan kısımlar^onunda solar, kurur ve biter. Tohum kabuğu buruşur ve rengini kaybeder. Şiddetli hastalık ile yaprakların çoğunun kaybedilmesi sonucu doğar. Hastalığı takibeden "solma" genç sürgünlerin ucundan aşağı doğru ilerler, bunlar beyazlaşırlar ve bazan kırılıp biterler. Eğer kırılmazlarsa hastalık aşağı doğru ilerler ve daha büyük hasar yaratır. Yaşlı bitki kısımları kolay kolay ölmez. Hastalıklı kısımlara bir büyüteç ile bakıldığı takdirde birçok küçük ve pembemsi renkli kabarcıklar görülebilir, bunlar büyük sayılarda spor taşımaktadır.
Mücadele : Çiçeklenme mevsiminden sonra tüm hastalıklı bitki kısımları toplanır ve yok edilir. Ekim için sadece kabuğu iyi gelişmiş ve sağlam görünüşlü tohumlar seçilir. Hastalık tohum kabuklarına dadandığı için mantarın sporları tohuma tutunmuş durumdadır. Dikim için kullanılacak tohumlar hastalıktan yoksun kabuğu olanlar arasından seçilmelidir. Büyüme mevsimi esnasında bazan "zineb" püskürtülmesi de hastalığın denetim altına alınmasında faydalı olur.
Beyaz Küf : Ramularia deusta var. odorati mantarının sebep olduğu bu "küf hastalığında yaprakların her iki yüzü de örtülür. Yanlışlıkla "gerçek külleme" ile karıştırılır. Yapraklarda bir derece ortama gömülü olabilen solgun, soluk renkli, düzensiz ve uzamış "leke"ler görülür. Yaprak kenarına gelen leke'ler başlangıçta suya sokulmuş gibi görünüştedir, daha sonra kırmızımsı esmer bir "renk bozulması" olur. Yaprağın epidermis hücreleri arasında yer alan stoma açıklıklarında spor taşıyan hüfler demetler halinde gelişir.
Ramularia deusta var. latifolia mantarı çok yıllık olan süsbezeiyesi'ni {Lathyrus latifolius) etkilemektedir.
Mücadele : "Beyaz küf farkedilir edilmez hemen "zineb" püskürtmesi yapılır.
Kök Çürüklüğü : Toprakta yaşayan, sık sık ve yanlışlıkla bir Ascomycetes mensubu olan Thielavia cinsi ile karıştırılan Thielaviopsis basicola mantarı "siyah kök çürüklüğü" hastalığına sebep olmaktadır. Bu mantar seyrek olarak toprak seviyesinden itibaren 10 santimetre kadar yükseklikten sonra gövdeyi istila ederek bitki tepe kısımlarına dadanır. Daha çok kökler tahrip edilir ve kök kılları taşıyan uçları siyahlaşır. Yeni kökler hemen öldürülür, kökçükler bir zaman direnç gösterir. Hastalanmış bitkiler dikkat çekecek kadar bodurlaşmış, soluk sarı renkte ve hastalıklı gözükürler. Gövdeler bitkinin tepe kısmından kolayca koparılır hale gelir. "Siyah kök
çürüklüğü" hastalığı seralarda önemlidir, ancak ticari maksatla açıkta yetiştirilen süsbezelye'lerine saldırdığı bilinmemektedir.
"Kök çürüklüğü" hastalığı yaratan başka mantar'lar arasında; Fusarium sp., Pellicularia filamentosa, Phymatotrichum omnivorum, Pythium sp., Aphanomyces » euteiches ve Phytophthora cactorum vardır.
Mücadele: Bu mantar'lar toprak sakinleri olduğu için, mevcut oldukları seralardaki ve bahçelerdeki toprak buhar ile pastörize edilmeli veya toprak dezenfeksiyonu için kullanılan usuller ile muamele edilmelidir. Eğer böyle ilaçlar ile işleme sokmak uygulanmaz durumda ise serada yeni toprak kullanılır, bina dışındaki yetiştirmelerde "dönüşümlü ekim-dikim" usulüne başvurulur. Thielaviopsis sp. mantarına karşı ekim-dikim öncesinde "thiabendazol (mertekt)" uygulanması tavsiye edilmektedir. Fusarium sp. ve Pellicularia sp. mantarlarının sebep olduğu "kök çürüklüğü"ne karşı ise "benlate" ile toprak ıslatılması etkili olmaktadır.
Yassılaşma: Corynebacterium fascians bakterisi'nin sebep olduğu bu hastalık'da, gövde'lerin dibinde veya toprak seviyesinin aşağısında, sıkışık "cadı süpürgesi", "çarpıklık" ve "yassılaşma" oluşumları gelişir. Bunlar^ çok kısadır, toprak üstünde 2.5-5.0 santimetreden daha fazla uzanmazlar ve 15 santimetreden daha kalın çapa ulaşmazlar. Gövdenin yukarı kısımları bodurlaşmış bile olsa, başka olağandışılık göstermez. Bu bakteri karanfil {Dianthus sp.), kasımpatı (Chrysanthemum sp.) ve başka süs bitkilerinde olağandışı büyüme oluşumlarına sebep olmaktadır.
Mücadele : Etkili bir denetleme usulü geliştirilmemiştir.
Çizgililik: Ervvinia herbicola bakterisi serada yetiştirilen bahçe süsbezelyesi' nde "çizgililik" hastalığı yaratır. Bu hastalık çoğunlukla çiçeklenme zamanında başlar. Bakteri, bu bitkinin gövdesinde, dipten başlayarak ve yukarıya doğru ilerleyerek morumsu esmer "çizgi"lere sebep olur. Yaprak sapı, çiçek sapı ve tohum kabuğu da "çizgilenme"ye uğrar. Yapraklar üzerinde küçük ve yuvarlak "leke görünür, tüm yaprak etkileninceye kadar bunlar birleşir. Yapraklar koyu esmerleşmeye uğrar veya büsbütün hasar görür.
Mücadele: Bu hastalığı husule getiren bakterilertohum üzerinde taşınabilmektedir. Tohumları "streptomisin" çözeltisine batırma faydalı olabilmektedir.
Başka Bakteri Hastalıkları : Süsbezelyesi, Pseudomonas pisi ile "yaprak lekelenmesi" ve Agrobacterium tumefaciens ile "ur" hastalıklarına maruz kalır.
Mozayik: Bezelye'deki (Pisum sativum) mozayik virüsü 3-4 haftalık süsbezelyesi fıdeciklerinde gözükebilir. Yaprakların "kıvrımlanma"sına ve bitkinin "bodurlaşma"sma sebep olur. Yapraklar sararır ve neticede bir mozayik deseni halinde alacalanır. Böyle bitkiler birkaç adet çiçek açarlar. Çiçekler de rengi bozulmuş "çizgilenme"ye uğrar.
Mücadele : Mozayik belirtileri ortaya çıkar çıkmaz hasta bitkiler hemen yok edilir. Virüs, bit'ler (aphid) ile taşındığından bitkilere "malathion" püskürtülür. Süsbezelyesi, çoğu Baklagil bitkilerin virüslerine karşı hassas olduğu için bunları fasulye ve başka baklagil mensubu bitkilere yakın ekmekten kaçınılır.
Lekeli Solgunluk : Domates'deki (Solanum lycopersicum) lekeli solgunluk virüsü'nün etkisi ile, süsbezelyesi'nin yaprak'ları alacalandıktan donra gövde ve yapraklar üzerinde morumsu "leke"ler gelişir. Çiçekler üzerinde rengi kaçmış veya beyazlaşmış leke'ler görülür.
Mücadele : Bu hastalık, ekin bit'leri (thrip) ile taşındığından, "sigon" veya "malathion" püskürtülmesi ile bu böceklerin denetim altına alınması hastalığın
yayılışını önlemede yardımcı olur. Domates (Solanum sp.) ve yıldızçiçeği (Dahlia sp.) ekim-dikimleri, süsbezelyesi'nden ve başka hassas bitkilerden iyi ayırt edilmelidir. Lekeli solgunluk hastalığı taşıyan tüm bitki'ler yok edilmelidir.
Nematod : Meloidogyne incoğnita nematodu kök'ler boyunca oval veya uzun ■» "ur"lar oluşumuna sebep olur. Bu ur'lar, Baklagiller Familyası mensuplarının köklerinde genelde bulunan "kök yumru"ları ile karıştırılmamalıdır. Faydalı bakteri'lerden dolayı oluşan "kök yumrucukları kök'lerin ucuna yakın kısımlarda gelişmektedir. Nematod'lar yüzünden bitki'ler ölmez, ancakyavaş büyüme gösterirler, azçok bodurlaşmış ve sanmsı renktedirler. Bu hastalık, toprakta nematod'ların kışladığı bahçe ekim-dikim alanlarında ciddi hasarlar doğurmaktadır. Daha serin bölgelerde ise daha çok seralarda görülür.
Pratylenchus pratensis nematodu köklerde "siyahlaşma" yaratır.
Mücadele için, nematod'lara karşı kullanılan usuller uygulanır.
Tomurcuk Düşürme : Bu hastalık bütünüyle yanlış yetiştirme uygulamalarından dolayı ortaya çıkar. Hastalık ile yumuşak ve etli-sulu bir gelişme, ayrıca düşük karbonhidrat birikmesi sonuçlarını doğurur. Düşük ışık»şiddeti durumu ile birleşen topraktaki "fosfor eksikliği" durumu kötüleştirdiğine inanılmaktadır.
Mücadele : Eğer mümkünse, bulutu havalarda seraya fazladan ışık sağlanmalıdır. Aşırı sulamadan ve azotlu gübreler ile aşırı gübrelemeden kaçınılır.
Prof.Dr.Sabri SÜMER --SÜS BİTKİLERİ HASTALIKLARI ---2008
(Park-Bahçe Çiçeği)
Yaprak Lekelenmesi : Süsbezelyesi'nde "yaprak lekelenmesi"ne sebep olan mantarlar arasında Isariopsis griseola, Mycosphaerella pinodes, Colletotrichum pisi ve Phyllosticta orobella sayılabilir. Mücadele için, gözükür gözükmez lekelenmiş yapraklar hemen toplanır yok edilir.
Külteme: Peronospora trycoliorum mantarının husule getirdiği "yalancı külleme" hastalığı, Baklagiller (Leguminosea) Familyası mensubu bitkilerde yaygındır ve bahçe süs bezelyesi'ne de saldırdığı bilinmektedir. Genç bitkiler hassastır. Nemli şartlar altında yapraklar bozumsu renkte bir "küf büyümesi ile örtülür. Küf gibi 5 misel büyümesi içerisinde kalın çeperli ve esmer renkli dinlenen sporlar geliştirilir. Mücadele bakımından, bu hastalık süsbezelyesi'nde ciddi hasar yaratmadığından herhangi bir denetim usulü üzerinde çalışılmamıştır.
"Gerçek külleme" hastalığına Microsphaera alni mantarı sebep olmaktadır. Hastalık zaman zaman seralarda ciddi olmaktadır. Yapraklardaki belirti, "büzülme" ve "kuruma"dır. Mücadele bakımından; sera üreticiliğinde hastalığı denetim altına almak için iyi sıcaklık ve uygun havalandırma faydalı olur; "benlat" veya "karathan" püskürtülmesi de denetim sağlamaktadır.
Doku Ölümü : Elma'da (Malus sp4 "acı çürüklük" hastalığına sebep olan Glomerella cingulata mantarı, bahçe süsbezelyesi'ne en tahripçi etki yapmaktadır. Yaprak'lar, çiçek'ler ve sürgün'lerde önce beyazımsı "leke"ler belirir. Bunlar geniş bölgeler halinde yayılır, öyle ki saldırıya uğrayan kısımlar^onunda solar, kurur ve biter. Tohum kabuğu buruşur ve rengini kaybeder. Şiddetli hastalık ile yaprakların çoğunun kaybedilmesi sonucu doğar. Hastalığı takibeden "solma" genç sürgünlerin ucundan aşağı doğru ilerler, bunlar beyazlaşırlar ve bazan kırılıp biterler. Eğer kırılmazlarsa hastalık aşağı doğru ilerler ve daha büyük hasar yaratır. Yaşlı bitki kısımları kolay kolay ölmez. Hastalıklı kısımlara bir büyüteç ile bakıldığı takdirde birçok küçük ve pembemsi renkli kabarcıklar görülebilir, bunlar büyük sayılarda spor taşımaktadır.
Mücadele : Çiçeklenme mevsiminden sonra tüm hastalıklı bitki kısımları toplanır ve yok edilir. Ekim için sadece kabuğu iyi gelişmiş ve sağlam görünüşlü tohumlar seçilir. Hastalık tohum kabuklarına dadandığı için mantarın sporları tohuma tutunmuş durumdadır. Dikim için kullanılacak tohumlar hastalıktan yoksun kabuğu olanlar arasından seçilmelidir. Büyüme mevsimi esnasında bazan "zineb" püskürtülmesi de hastalığın denetim altına alınmasında faydalı olur.
Beyaz Küf : Ramularia deusta var. odorati mantarının sebep olduğu bu "küf hastalığında yaprakların her iki yüzü de örtülür. Yanlışlıkla "gerçek külleme" ile karıştırılır. Yapraklarda bir derece ortama gömülü olabilen solgun, soluk renkli, düzensiz ve uzamış "leke"ler görülür. Yaprak kenarına gelen leke'ler başlangıçta suya sokulmuş gibi görünüştedir, daha sonra kırmızımsı esmer bir "renk bozulması" olur. Yaprağın epidermis hücreleri arasında yer alan stoma açıklıklarında spor taşıyan hüfler demetler halinde gelişir.
Ramularia deusta var. latifolia mantarı çok yıllık olan süsbezeiyesi'ni {Lathyrus latifolius) etkilemektedir.
Mücadele : "Beyaz küf farkedilir edilmez hemen "zineb" püskürtmesi yapılır.
Kök Çürüklüğü : Toprakta yaşayan, sık sık ve yanlışlıkla bir Ascomycetes mensubu olan Thielavia cinsi ile karıştırılan Thielaviopsis basicola mantarı "siyah kök çürüklüğü" hastalığına sebep olmaktadır. Bu mantar seyrek olarak toprak seviyesinden itibaren 10 santimetre kadar yükseklikten sonra gövdeyi istila ederek bitki tepe kısımlarına dadanır. Daha çok kökler tahrip edilir ve kök kılları taşıyan uçları siyahlaşır. Yeni kökler hemen öldürülür, kökçükler bir zaman direnç gösterir. Hastalanmış bitkiler dikkat çekecek kadar bodurlaşmış, soluk sarı renkte ve hastalıklı gözükürler. Gövdeler bitkinin tepe kısmından kolayca koparılır hale gelir. "Siyah kök
çürüklüğü" hastalığı seralarda önemlidir, ancak ticari maksatla açıkta yetiştirilen süsbezelye'lerine saldırdığı bilinmemektedir.
"Kök çürüklüğü" hastalığı yaratan başka mantar'lar arasında; Fusarium sp., Pellicularia filamentosa, Phymatotrichum omnivorum, Pythium sp., Aphanomyces » euteiches ve Phytophthora cactorum vardır.
Mücadele: Bu mantar'lar toprak sakinleri olduğu için, mevcut oldukları seralardaki ve bahçelerdeki toprak buhar ile pastörize edilmeli veya toprak dezenfeksiyonu için kullanılan usuller ile muamele edilmelidir. Eğer böyle ilaçlar ile işleme sokmak uygulanmaz durumda ise serada yeni toprak kullanılır, bina dışındaki yetiştirmelerde "dönüşümlü ekim-dikim" usulüne başvurulur. Thielaviopsis sp. mantarına karşı ekim-dikim öncesinde "thiabendazol (mertekt)" uygulanması tavsiye edilmektedir. Fusarium sp. ve Pellicularia sp. mantarlarının sebep olduğu "kök çürüklüğü"ne karşı ise "benlate" ile toprak ıslatılması etkili olmaktadır.
Yassılaşma: Corynebacterium fascians bakterisi'nin sebep olduğu bu hastalık'da, gövde'lerin dibinde veya toprak seviyesinin aşağısında, sıkışık "cadı süpürgesi", "çarpıklık" ve "yassılaşma" oluşumları gelişir. Bunlar^ çok kısadır, toprak üstünde 2.5-5.0 santimetreden daha fazla uzanmazlar ve 15 santimetreden daha kalın çapa ulaşmazlar. Gövdenin yukarı kısımları bodurlaşmış bile olsa, başka olağandışılık göstermez. Bu bakteri karanfil {Dianthus sp.), kasımpatı (Chrysanthemum sp.) ve başka süs bitkilerinde olağandışı büyüme oluşumlarına sebep olmaktadır.
Mücadele : Etkili bir denetleme usulü geliştirilmemiştir.
Çizgililik: Ervvinia herbicola bakterisi serada yetiştirilen bahçe süsbezelyesi' nde "çizgililik" hastalığı yaratır. Bu hastalık çoğunlukla çiçeklenme zamanında başlar. Bakteri, bu bitkinin gövdesinde, dipten başlayarak ve yukarıya doğru ilerleyerek morumsu esmer "çizgi"lere sebep olur. Yaprak sapı, çiçek sapı ve tohum kabuğu da "çizgilenme"ye uğrar. Yapraklar üzerinde küçük ve yuvarlak "leke görünür, tüm yaprak etkileninceye kadar bunlar birleşir. Yapraklar koyu esmerleşmeye uğrar veya büsbütün hasar görür.
Mücadele: Bu hastalığı husule getiren bakterilertohum üzerinde taşınabilmektedir. Tohumları "streptomisin" çözeltisine batırma faydalı olabilmektedir.
Başka Bakteri Hastalıkları : Süsbezelyesi, Pseudomonas pisi ile "yaprak lekelenmesi" ve Agrobacterium tumefaciens ile "ur" hastalıklarına maruz kalır.
Mozayik: Bezelye'deki (Pisum sativum) mozayik virüsü 3-4 haftalık süsbezelyesi fıdeciklerinde gözükebilir. Yaprakların "kıvrımlanma"sına ve bitkinin "bodurlaşma"sma sebep olur. Yapraklar sararır ve neticede bir mozayik deseni halinde alacalanır. Böyle bitkiler birkaç adet çiçek açarlar. Çiçekler de rengi bozulmuş "çizgilenme"ye uğrar.
Mücadele : Mozayik belirtileri ortaya çıkar çıkmaz hasta bitkiler hemen yok edilir. Virüs, bit'ler (aphid) ile taşındığından bitkilere "malathion" püskürtülür. Süsbezelyesi, çoğu Baklagil bitkilerin virüslerine karşı hassas olduğu için bunları fasulye ve başka baklagil mensubu bitkilere yakın ekmekten kaçınılır.
Lekeli Solgunluk : Domates'deki (Solanum lycopersicum) lekeli solgunluk virüsü'nün etkisi ile, süsbezelyesi'nin yaprak'ları alacalandıktan donra gövde ve yapraklar üzerinde morumsu "leke"ler gelişir. Çiçekler üzerinde rengi kaçmış veya beyazlaşmış leke'ler görülür.
Mücadele : Bu hastalık, ekin bit'leri (thrip) ile taşındığından, "sigon" veya "malathion" püskürtülmesi ile bu böceklerin denetim altına alınması hastalığın
yayılışını önlemede yardımcı olur. Domates (Solanum sp.) ve yıldızçiçeği (Dahlia sp.) ekim-dikimleri, süsbezelyesi'nden ve başka hassas bitkilerden iyi ayırt edilmelidir. Lekeli solgunluk hastalığı taşıyan tüm bitki'ler yok edilmelidir.
Nematod : Meloidogyne incoğnita nematodu kök'ler boyunca oval veya uzun ■» "ur"lar oluşumuna sebep olur. Bu ur'lar, Baklagiller Familyası mensuplarının köklerinde genelde bulunan "kök yumru"ları ile karıştırılmamalıdır. Faydalı bakteri'lerden dolayı oluşan "kök yumrucukları kök'lerin ucuna yakın kısımlarda gelişmektedir. Nematod'lar yüzünden bitki'ler ölmez, ancakyavaş büyüme gösterirler, azçok bodurlaşmış ve sanmsı renktedirler. Bu hastalık, toprakta nematod'ların kışladığı bahçe ekim-dikim alanlarında ciddi hasarlar doğurmaktadır. Daha serin bölgelerde ise daha çok seralarda görülür.
Pratylenchus pratensis nematodu köklerde "siyahlaşma" yaratır.
Mücadele için, nematod'lara karşı kullanılan usuller uygulanır.
Tomurcuk Düşürme : Bu hastalık bütünüyle yanlış yetiştirme uygulamalarından dolayı ortaya çıkar. Hastalık ile yumuşak ve etli-sulu bir gelişme, ayrıca düşük karbonhidrat birikmesi sonuçlarını doğurur. Düşük ışık»şiddeti durumu ile birleşen topraktaki "fosfor eksikliği" durumu kötüleştirdiğine inanılmaktadır.
Mücadele : Eğer mümkünse, bulutu havalarda seraya fazladan ışık sağlanmalıdır. Aşırı sulamadan ve azotlu gübreler ile aşırı gübrelemeden kaçınılır.
Prof.Dr.Sabri SÜMER --SÜS BİTKİLERİ HASTALIKLARI ---2008