Tweet
ANKARA ZİRAÎ MÜCADELE İLÂÇ VE ALETLERİ
ENSTİTÜSÜ ÇALIŞMALARINDAN
ZİRAİ MÜCADELE İLÂÇLARININ LABORATUARDA
DENENME TEKNİKLERİ
Talip ÖDEN
Yazı İngilterede Rothamsted Experimental Station'daki Bioassay mevzuunda
altı aylık çalışmaları ihtiva etmektedir. Çalışma süresince bir çok laboratuvarlar
ziyaret edilmiş ve bioassay mevzuunda kullanılan teknik ve metotlar yerlerinde
görülmüş, izahat alınmış ve denemeler yapılmıştır. Bioassay metotları
arasında her laboratuvarm kabul edeceği standart bir metot görülmemiştir.
Laboratuvarlar mevcut imkânlarına göre en uygun metotları kullanmaktadırlar.
Laboratuvarımız henüz başlangıçta olduğu için mümkün olduğu kadar çok
ve çeşitli metotlar görülmesine çalışılmıştır. Ancak bu suretle bize en uygun
olan metodlar seçilebilecektir.
Yazıda metodlarm teferruatından ziyade ana hatları ve kritik noktaları
belirtilmiştir.
BİYOLOJİK DENEMELERDE NAZARİ İTİBARA ALINACAK HUSUSLAR.
Zirai mücadele ile ilgili biyolojik denemelerin neticeleri sonuç olarak
pratiğe intikal ettirilme gayesine matuf olduğundan, denemeler ne kadar ihtimamla
yapılır ve en küçük teferruatlar bile nazarı itibara alınırsa neticeler
o kadar sıhhatli olur.
İnsektisidlerin biyolojik olarak kıymetledirilmelerinde şu noktalara dikkat
edilmelidir:
1 ? Denemeler o şekilde hazırlanmalı ki elde edilen neticelerin sıhhati
istatistik metotlarla kontrol edilebilsin.
2 ? Denemelerin hangi şartlar altında yapıldığı bütün teferruatı ile not
edilmelidir,
3 ? Neticelerin, meselâ dolgu maddesinin toksisitesinden, böceklerin gıdasız
kalmasından veya deneme tekniğinden değilde, tatbik edilen ilâç dolayısıyla
elde edildiğinden emin olmak için her denemeye kontroller ithal edilmelidir.
36
4 _ Böcek popülasyonlarındaki tabii variasyon dolayısı ile vuku bulacak
farkı, hakiki toksisite farklarından ayırmak lâzımdır. Bunun için her deneme
kafi miktarda tekerrürleri ihtiva etmeli ve bu tekerrürlerde uygun şekilde
randomize edilmelidir.
5 ? Bir böcek nevi üzerinde iki veya daha fazla ilâçların tesirinin mukayesesi
mevzu bahis olmadığı zaman, mümkün olduğu hallerde denemeler ilâçların
böcek nevilerine karşı tesirlerindeki farkı belirtmek için muhtelif nevi
veya ırklar üzerinde yapılmalıdır.
6 ? Her böceğe veya böcek grubuna tatbik edilen ilâç miktarı, bütün
deneme boyunca bilinmeli ve tekerrür edilebilmelidir. İnsektisidlerin nisbi
toksisitesini tayin, ancak onların aktiv maddeleri tatbik edildiği zaman mümkün
oıur. Bu suretle deneme böceklerinin muayyen yerlerine eşit miktarlarda
ilâçlar tatbik edilir. Bazı muayyen tekniklerde ilaçlanacak satha tatbik edilen
zehir miktarının bütün deneme boyunca sabit olduğundan emin olmak lâzımdır.
7 ? Tatbik zamanında ilâcın fiziki durumu ve yapısı ve böcekle temasta
bulunduğu zaman içinde vukubulacak değişmeler araştırılmalı ve biyolojik
kıymetlendirme yapılırken nazari itibare alınmalıdır.
8 ? Böceklerin ilâçla temasta bulunduğu müddet her deneme için standardize
edilmeli, reaksiyon için müsaade edilen zaman (muayene zamanı)
ilâcın böcek üzerindeki tesirini gayet iyi belirtecek şekilde olmalıdır. İlâçla
temasta bırakma zamanı ile reaksiyon zamanının tesiri her ilâç ve kullanılan
her böcek için araştırmalıdır. İlâcın böcek üzerindeki tesirini belirten hususlar
bütün deneme boyunca sabit tutulmalıdır.
9 ? Mümkün oldukça bir ilâç benzer kimyevi yapıdaki standart insektisid
ile mukayese suretile kıymetleııdirilmelidir.
10 ? Laboratuvar denemeleri, mümkün oldukça pratik kontrol denemeleri
ile ilgili olmalı ve mümkünse kullanılacak böceklerde mücadelesi arzu edilen
böcekler olmalıdır. Laboratuvar teknikleri ile pratik şartlar arasındaki büyük
farklar, neticeleri kıymetlendirirken hatırlanmalıdır.
11 ? Fumigant, mide, kontak olarak, birlikte tesirler dolayısile meydana
gelecek karışık durumlarda nazarı itibare alınmalıdır.
12 ? Deneme böcekleri ile ilgili aşağıdaki şartlar ilaçlamadan evvel ve
sonra standardize edilmeli, bütün deneme boyunca not edilmeli ve deneme ile
ilgili raporlarda belirtilmelidir: Yaş, cinsiyet, inkişaf durumu, bir nevi içindeki
ırk, gıdalanma durumu, denemeye hazırlanma ve yetiştirme teknikleri,
populasyon yoğunluğu, ısı, rutubet vs. hastalıklı böcek populasyonları denemeleri
için uygun değildir.
13 ? Denemelere canlı nebatlar ithal edildiği zaman nebat variyasyonunun
tesiri araştırılmalı ve hatırda tutulmalıdır. Bilhassa böcek gıdası olarak kullanıldığı
zaman nebata tesir eden şartlara dikkat etmelidir.
37
14 ? Tohumlarla yapılan toksişite denemelerinde tohumun rutubet muhtevasının
toksikanta tesir ettiği bilinmelidir.
DENEME HAŞERELERİNİN TEMİN YOLLARI.
İnsektisidlerin biyolojik olarak kıymetlendirmelerinde, bilhassa göz önünde
tutulacak nokta inanılır neticeler elde etmek olmalıdır.
Denemeler esas olarak ilâç ve bu ilâcm üzerine tatbik edildiği böcekleri
ihtiva eder. Her ikisinde veya yalnız birisinde vukubulacak değişmeler neticelere
tesir eder ve yalnış hükümler verdirebilir. Bu bakımdan ilâç ve böceği
mümkün olduğu kadar standardize etmelidir.
Deneme ve kullanılacak böcekler şu yollardan temin edilir:
1 ? Dışardan (Tarladan):
Bu durumda deneme ya tarlada veya tarladan toplanan böceklerle laboratuvarda
yapılır. Deneme tarlada yapıldığı zaman ilâcm toksisitesi muhit
şartlarının ve böcek popülasyonundaki variyasyonlarm tesiri altındadır. Muhit
tesirleri (Sühunet, yağış, rüzgâr vs.) kontrol edilemiyeceğinden denemenin
başından sonuna kadar bunların not edilmeleri ve kıymetlendirmede nazari
itibara alınması lâzımdır. Bir çok ilâçlar üzerine sühunetin tesiri ihmal edilemiyecek
kadar fazladır. Meselâ: Isının DDT üzerine negativ bir tesiri olduğu
bilinen bir gerçektir. Sabah ve akşam üzeri DDT ile aynı mevzuu üzerinde
yapılan iki ayrı deneme 24 veya 48 saat sonra yapılacak sayımlarda farklı neticeler
verir. Böceklerin inkişaf devrelerinin muhtelif durumlarında olmaları
ve her haşere arasmdada farklar bulunması sebebile böcek ilâcm üzerine doğrudan
doğruya tesir eder. Mümkün olduğu kadar haşerenin homogen bulunduğu
yerlerde deneme açılmalı. Tekerrürleri mümkün olduğu kadar tarlanın
muhtelif yerlerine dağıtmalı ve sayımları yapılırken tamamen bitaraf davranarak
tarlanın her tarafında bu iş yapılmalıdır. İlâcın fazla düştüğü yerlerde,
beslenmenin iyi olduğu ve nebat örtüsünün zayıf veya. kuvvetli olduğu kısımlarda
yapılacak bir sayım yalnış hükümler verdirir. Sayımlar neticesi böceğin
her inkişaf devresine ait olmak üzere ayrı ayrı not edilmelidir, ve hatta mümkünse
cinsiyet üzerinde tesir de nazarı dikkate alınmalıdır.
Dışarıdan toplanarak laboratuvarda deneme mevzuu olacak haşerelerde
yeknesaklık birinci duruma nazaran daha iyidir. Toplama haşerenin tipine
bağlı olarak el veya uygun aletlerle yapılır.
2 ? Laboratuvardan:
Laboratuvarda yetiştirilerek denemede kullanılan haşereler daha homogen
olup, bunlarla yapılacak denemelerde daha sıhhatli neticeler alınabilir. Laboratuvarda
böcek yetiştirirken bilinmesi lâzım gelen hususlar şunlardır:
a) Haşerenin biyolojisi hakkında önceden bir bilgiye sahip olmak,
b) Eğer çok hususi maksatlarda kullanılmıyacaksa, memlekette ekonomik
önemi olan bir haşere olması,
38
c) Hayat devresinin mümkün olduğu kadar kısa olması,
d) Fazla miktarda nesil verebilmesi,
e) Bütün bir mevsim boyunca gıdası temin edilebilecek haşere olması,
f) Hastalıklara karşı mukavim olması,
g) Laboratuvar aletlerile üzerinde çalışabilmeye uygun olmalı,
h) Diapause devresi uzun süren veya diapause'unu kırması güç olan bir
haşere olmamalıdır.
3 ? Dışardan ve laboratuvar:
Bazı hallerde haşere her hangi bir devresinde tarladan toplanarak laboratuvarda
ikinci bir devresi elde edilir ve denemede kullanılır. Meselâ yumurtaların
toplanarak labratuvarda inficardan sonra larf veya nimfler üzerinde,
pup toplanarak erginler üzerinde deneme yapılması gibi.
BÖCEKLERİ DENEMELERE HAZIRLAMA.
Böceğin denemeye hazırlanması onların toplanmasile başlar. Çok çeşitli
toplama cihazları vardır. En basiti penslerdir. Bazı böcekler ışığa doğru hareket
ettiklerinden bu gibi böcekler için bir ışık kaynağı atraktiv olarak kullanı^
labilir.
Tüpler içine emmek suretile toplama en çok kullanılan usullerden biridir.
Laboratuvarımızda da bu tarz toplama kullanılmaktadır. Emme ağız veya bir
motor suretile yapılabilir. Bilhassa dikkat edilecek husus, kuvvetli emme dolayısiyle
böceğin toplama tüpüne çarparak zarara uğramamasına dikkat etmektir.
Beslenme durumu bakımmdan denenecek böceklerin standart kılınması
için bir müddet aç bırakılmaları uygun olur. Aç bırakma müddeti böcek tipine
göre değişir. Meselâ, bir ilâcm mide zehiri olarak kıymeti araştırılacak
denemelerde aç bırakma müddeti o şekilde olmalıdır ki verilecek olan zehirli
gıdayı iştahla ve süratle yiyebilmelidir.
Bazan denemeden evvel böceklerin saklandığı sühunet ve rutubetin, denemenin
sonraki kısımlarına tesir edebileceği hatırlanmalıdır. Deneme için kafes
veya kavanozlardan toplanan böceklerde ilk yakalananlar ile son yakalananlar
arasında, neticeye tesir edebilecek bir fark olabileceği göz önünde
tutulmalı ve bunlar tekerrürler ve denemeler arasında uygun şekilde dağıtılmalıdır.
İlâç tatbiki esnasında böcekleri hareketsiz tutmak lâzımdır. Bu, çok
şekillerde yapılır. Mevcut imkân ve böcek tipine bağlı olarak bu metodlar
değişir. Sıfırın altındaki derecelerde böcekler hareketsiz kalırlarsada sıcağa
maruz kaldıklarında kısa zamanda eski haline dönerler. Bu bakımdan soğutmak
suretile böcekler hareketsiz bırakılırlarsa, bu soğutma bütün tatbikat
boyunca devam etmelidir. Soğutmadan sonra sıcağa getirildikleri zaman böcekler
üzerinde su damlaları meydana gelebilir ve bu da kontak zehirlerin
toksisitesine tesir edebilir. Vakum vasıtasıyla ince bir cam boru ucunda da
böcek hareketsiz tutulabilir. K a r b o n d i o k s i t veya e t e r ile bayıltmak
suretile hareketsiz bırakma en fazla kullanılan usullerdendir. Bun-
39
larm deneme materyalleri üzerine zararlı bir tesiri olup olmadığı ön denemelerle
tespit edilmelidir.
İLÂCIN TATBİK ŞEKİLLERİ VE HER METOTDA NAZARİ İTİBARA
ALINACAK HUSUSLAR
ENSTİTÜSÜ ÇALIŞMALARINDAN
ZİRAİ MÜCADELE İLÂÇLARININ LABORATUARDA
DENENME TEKNİKLERİ
Talip ÖDEN
Yazı İngilterede Rothamsted Experimental Station'daki Bioassay mevzuunda
altı aylık çalışmaları ihtiva etmektedir. Çalışma süresince bir çok laboratuvarlar
ziyaret edilmiş ve bioassay mevzuunda kullanılan teknik ve metotlar yerlerinde
görülmüş, izahat alınmış ve denemeler yapılmıştır. Bioassay metotları
arasında her laboratuvarm kabul edeceği standart bir metot görülmemiştir.
Laboratuvarlar mevcut imkânlarına göre en uygun metotları kullanmaktadırlar.
Laboratuvarımız henüz başlangıçta olduğu için mümkün olduğu kadar çok
ve çeşitli metotlar görülmesine çalışılmıştır. Ancak bu suretle bize en uygun
olan metodlar seçilebilecektir.
Yazıda metodlarm teferruatından ziyade ana hatları ve kritik noktaları
belirtilmiştir.
BİYOLOJİK DENEMELERDE NAZARİ İTİBARA ALINACAK HUSUSLAR.
Zirai mücadele ile ilgili biyolojik denemelerin neticeleri sonuç olarak
pratiğe intikal ettirilme gayesine matuf olduğundan, denemeler ne kadar ihtimamla
yapılır ve en küçük teferruatlar bile nazarı itibara alınırsa neticeler
o kadar sıhhatli olur.
İnsektisidlerin biyolojik olarak kıymetledirilmelerinde şu noktalara dikkat
edilmelidir:
1 ? Denemeler o şekilde hazırlanmalı ki elde edilen neticelerin sıhhati
istatistik metotlarla kontrol edilebilsin.
2 ? Denemelerin hangi şartlar altında yapıldığı bütün teferruatı ile not
edilmelidir,
3 ? Neticelerin, meselâ dolgu maddesinin toksisitesinden, böceklerin gıdasız
kalmasından veya deneme tekniğinden değilde, tatbik edilen ilâç dolayısıyla
elde edildiğinden emin olmak için her denemeye kontroller ithal edilmelidir.
36
4 _ Böcek popülasyonlarındaki tabii variasyon dolayısı ile vuku bulacak
farkı, hakiki toksisite farklarından ayırmak lâzımdır. Bunun için her deneme
kafi miktarda tekerrürleri ihtiva etmeli ve bu tekerrürlerde uygun şekilde
randomize edilmelidir.
5 ? Bir böcek nevi üzerinde iki veya daha fazla ilâçların tesirinin mukayesesi
mevzu bahis olmadığı zaman, mümkün olduğu hallerde denemeler ilâçların
böcek nevilerine karşı tesirlerindeki farkı belirtmek için muhtelif nevi
veya ırklar üzerinde yapılmalıdır.
6 ? Her böceğe veya böcek grubuna tatbik edilen ilâç miktarı, bütün
deneme boyunca bilinmeli ve tekerrür edilebilmelidir. İnsektisidlerin nisbi
toksisitesini tayin, ancak onların aktiv maddeleri tatbik edildiği zaman mümkün
oıur. Bu suretle deneme böceklerinin muayyen yerlerine eşit miktarlarda
ilâçlar tatbik edilir. Bazı muayyen tekniklerde ilaçlanacak satha tatbik edilen
zehir miktarının bütün deneme boyunca sabit olduğundan emin olmak lâzımdır.
7 ? Tatbik zamanında ilâcın fiziki durumu ve yapısı ve böcekle temasta
bulunduğu zaman içinde vukubulacak değişmeler araştırılmalı ve biyolojik
kıymetlendirme yapılırken nazari itibare alınmalıdır.
8 ? Böceklerin ilâçla temasta bulunduğu müddet her deneme için standardize
edilmeli, reaksiyon için müsaade edilen zaman (muayene zamanı)
ilâcın böcek üzerindeki tesirini gayet iyi belirtecek şekilde olmalıdır. İlâçla
temasta bırakma zamanı ile reaksiyon zamanının tesiri her ilâç ve kullanılan
her böcek için araştırmalıdır. İlâcın böcek üzerindeki tesirini belirten hususlar
bütün deneme boyunca sabit tutulmalıdır.
9 ? Mümkün oldukça bir ilâç benzer kimyevi yapıdaki standart insektisid
ile mukayese suretile kıymetleııdirilmelidir.
10 ? Laboratuvar denemeleri, mümkün oldukça pratik kontrol denemeleri
ile ilgili olmalı ve mümkünse kullanılacak böceklerde mücadelesi arzu edilen
böcekler olmalıdır. Laboratuvar teknikleri ile pratik şartlar arasındaki büyük
farklar, neticeleri kıymetlendirirken hatırlanmalıdır.
11 ? Fumigant, mide, kontak olarak, birlikte tesirler dolayısile meydana
gelecek karışık durumlarda nazarı itibare alınmalıdır.
12 ? Deneme böcekleri ile ilgili aşağıdaki şartlar ilaçlamadan evvel ve
sonra standardize edilmeli, bütün deneme boyunca not edilmeli ve deneme ile
ilgili raporlarda belirtilmelidir: Yaş, cinsiyet, inkişaf durumu, bir nevi içindeki
ırk, gıdalanma durumu, denemeye hazırlanma ve yetiştirme teknikleri,
populasyon yoğunluğu, ısı, rutubet vs. hastalıklı böcek populasyonları denemeleri
için uygun değildir.
13 ? Denemelere canlı nebatlar ithal edildiği zaman nebat variyasyonunun
tesiri araştırılmalı ve hatırda tutulmalıdır. Bilhassa böcek gıdası olarak kullanıldığı
zaman nebata tesir eden şartlara dikkat etmelidir.
37
14 ? Tohumlarla yapılan toksişite denemelerinde tohumun rutubet muhtevasının
toksikanta tesir ettiği bilinmelidir.
DENEME HAŞERELERİNİN TEMİN YOLLARI.
İnsektisidlerin biyolojik olarak kıymetlendirmelerinde, bilhassa göz önünde
tutulacak nokta inanılır neticeler elde etmek olmalıdır.
Denemeler esas olarak ilâç ve bu ilâcm üzerine tatbik edildiği böcekleri
ihtiva eder. Her ikisinde veya yalnız birisinde vukubulacak değişmeler neticelere
tesir eder ve yalnış hükümler verdirebilir. Bu bakımdan ilâç ve böceği
mümkün olduğu kadar standardize etmelidir.
Deneme ve kullanılacak böcekler şu yollardan temin edilir:
1 ? Dışardan (Tarladan):
Bu durumda deneme ya tarlada veya tarladan toplanan böceklerle laboratuvarda
yapılır. Deneme tarlada yapıldığı zaman ilâcm toksisitesi muhit
şartlarının ve böcek popülasyonundaki variyasyonlarm tesiri altındadır. Muhit
tesirleri (Sühunet, yağış, rüzgâr vs.) kontrol edilemiyeceğinden denemenin
başından sonuna kadar bunların not edilmeleri ve kıymetlendirmede nazari
itibara alınması lâzımdır. Bir çok ilâçlar üzerine sühunetin tesiri ihmal edilemiyecek
kadar fazladır. Meselâ: Isının DDT üzerine negativ bir tesiri olduğu
bilinen bir gerçektir. Sabah ve akşam üzeri DDT ile aynı mevzuu üzerinde
yapılan iki ayrı deneme 24 veya 48 saat sonra yapılacak sayımlarda farklı neticeler
verir. Böceklerin inkişaf devrelerinin muhtelif durumlarında olmaları
ve her haşere arasmdada farklar bulunması sebebile böcek ilâcm üzerine doğrudan
doğruya tesir eder. Mümkün olduğu kadar haşerenin homogen bulunduğu
yerlerde deneme açılmalı. Tekerrürleri mümkün olduğu kadar tarlanın
muhtelif yerlerine dağıtmalı ve sayımları yapılırken tamamen bitaraf davranarak
tarlanın her tarafında bu iş yapılmalıdır. İlâcın fazla düştüğü yerlerde,
beslenmenin iyi olduğu ve nebat örtüsünün zayıf veya. kuvvetli olduğu kısımlarda
yapılacak bir sayım yalnış hükümler verdirir. Sayımlar neticesi böceğin
her inkişaf devresine ait olmak üzere ayrı ayrı not edilmelidir, ve hatta mümkünse
cinsiyet üzerinde tesir de nazarı dikkate alınmalıdır.
Dışarıdan toplanarak laboratuvarda deneme mevzuu olacak haşerelerde
yeknesaklık birinci duruma nazaran daha iyidir. Toplama haşerenin tipine
bağlı olarak el veya uygun aletlerle yapılır.
2 ? Laboratuvardan:
Laboratuvarda yetiştirilerek denemede kullanılan haşereler daha homogen
olup, bunlarla yapılacak denemelerde daha sıhhatli neticeler alınabilir. Laboratuvarda
böcek yetiştirirken bilinmesi lâzım gelen hususlar şunlardır:
a) Haşerenin biyolojisi hakkında önceden bir bilgiye sahip olmak,
b) Eğer çok hususi maksatlarda kullanılmıyacaksa, memlekette ekonomik
önemi olan bir haşere olması,
38
c) Hayat devresinin mümkün olduğu kadar kısa olması,
d) Fazla miktarda nesil verebilmesi,
e) Bütün bir mevsim boyunca gıdası temin edilebilecek haşere olması,
f) Hastalıklara karşı mukavim olması,
g) Laboratuvar aletlerile üzerinde çalışabilmeye uygun olmalı,
h) Diapause devresi uzun süren veya diapause'unu kırması güç olan bir
haşere olmamalıdır.
3 ? Dışardan ve laboratuvar:
Bazı hallerde haşere her hangi bir devresinde tarladan toplanarak laboratuvarda
ikinci bir devresi elde edilir ve denemede kullanılır. Meselâ yumurtaların
toplanarak labratuvarda inficardan sonra larf veya nimfler üzerinde,
pup toplanarak erginler üzerinde deneme yapılması gibi.
BÖCEKLERİ DENEMELERE HAZIRLAMA.
Böceğin denemeye hazırlanması onların toplanmasile başlar. Çok çeşitli
toplama cihazları vardır. En basiti penslerdir. Bazı böcekler ışığa doğru hareket
ettiklerinden bu gibi böcekler için bir ışık kaynağı atraktiv olarak kullanı^
labilir.
Tüpler içine emmek suretile toplama en çok kullanılan usullerden biridir.
Laboratuvarımızda da bu tarz toplama kullanılmaktadır. Emme ağız veya bir
motor suretile yapılabilir. Bilhassa dikkat edilecek husus, kuvvetli emme dolayısiyle
böceğin toplama tüpüne çarparak zarara uğramamasına dikkat etmektir.
Beslenme durumu bakımmdan denenecek böceklerin standart kılınması
için bir müddet aç bırakılmaları uygun olur. Aç bırakma müddeti böcek tipine
göre değişir. Meselâ, bir ilâcm mide zehiri olarak kıymeti araştırılacak
denemelerde aç bırakma müddeti o şekilde olmalıdır ki verilecek olan zehirli
gıdayı iştahla ve süratle yiyebilmelidir.
Bazan denemeden evvel böceklerin saklandığı sühunet ve rutubetin, denemenin
sonraki kısımlarına tesir edebileceği hatırlanmalıdır. Deneme için kafes
veya kavanozlardan toplanan böceklerde ilk yakalananlar ile son yakalananlar
arasında, neticeye tesir edebilecek bir fark olabileceği göz önünde
tutulmalı ve bunlar tekerrürler ve denemeler arasında uygun şekilde dağıtılmalıdır.
İlâç tatbiki esnasında böcekleri hareketsiz tutmak lâzımdır. Bu, çok
şekillerde yapılır. Mevcut imkân ve böcek tipine bağlı olarak bu metodlar
değişir. Sıfırın altındaki derecelerde böcekler hareketsiz kalırlarsada sıcağa
maruz kaldıklarında kısa zamanda eski haline dönerler. Bu bakımdan soğutmak
suretile böcekler hareketsiz bırakılırlarsa, bu soğutma bütün tatbikat
boyunca devam etmelidir. Soğutmadan sonra sıcağa getirildikleri zaman böcekler
üzerinde su damlaları meydana gelebilir ve bu da kontak zehirlerin
toksisitesine tesir edebilir. Vakum vasıtasıyla ince bir cam boru ucunda da
böcek hareketsiz tutulabilir. K a r b o n d i o k s i t veya e t e r ile bayıltmak
suretile hareketsiz bırakma en fazla kullanılan usullerdendir. Bun-
39
larm deneme materyalleri üzerine zararlı bir tesiri olup olmadığı ön denemelerle
tespit edilmelidir.
İLÂCIN TATBİK ŞEKİLLERİ VE HER METOTDA NAZARİ İTİBARA
ALINACAK HUSUSLAR