Tweet
Toprak canlilari besleyen temel bir kaynaktir. Ülkemizde nüfusun büyük bir kismi tarimla ugrasmakta olup, geçimini üretmis oldugu tarimsal ürünlerden karsilamaktadir.
Toprak zaman içerisinde erozyon gibi dis etkilerle veya üzerine ektigimiz ürünleri besleyerek verimli olma özelligini kaybetmektedir, iste toprakta eksilen bu besin maddelerini giderici uygulamaya gübreleme diyoruz.
Her tarim üreticisi için toprak isleme, sulama, zararlilarla mücadele, gübreleme gibi tarimsal islemler üzerinde durulmasi gereken faaliyetler olmakla beraber gübreleme; üretici için ürünün miktarini ve kalitesini belirleyen en önemli bir faktördür.
Iyi bir gübreleme ise kullanacagimiz gübrenin çesidini, en uygun yöntemlerle, tavsiye edilen miktarlarda ve zamaninda uygulanmasiyla beklenen sonucu verecektir.
Toprak zaman içerisinde erozyon gibi dis etkilerle veya üzerine ektigimiz ürünleri besleyerek verimli olma özelligini kaybetmektedir, iste toprakta eksilen bu besin maddelerini giderici uygulamaya gübreleme diyoruz.
Her tarim üreticisi için toprak isleme, sulama, zararlilarla mücadele, gübreleme gibi tarimsal islemler üzerinde durulmasi gereken faaliyetler olmakla beraber gübreleme; üretici için ürünün miktarini ve kalitesini belirleyen en önemli bir faktördür.
Iyi bir gübreleme ise kullanacagimiz gübrenin çesidini, en uygun yöntemlerle, tavsiye edilen miktarlarda ve zamaninda uygulanmasiyla beklenen sonucu verecektir.
TICARET GÜBRELERI
Bilesiminde azot, fosfor ve potasyum gibi bitki besin maddelerinden birini veya birkaçini birarada bulunduran ve ticaret amaci ile pazarlanan gübrelere ticaret gübreleri denilmektedir. Halk arasinda "suni gübre" veya "kimyevi gübre" diye adlandirilan bu gübrelerin degeri dogrudan dogruya bünyelerindeki besin maddesi miktarlari ile ölçülmektedir.
Ticaret gübreleri içerisindeki bitki besin maddelerinin çesidine göre;
1. Azotlu gübreler
2. Fosforlu gübreler
3. Potasyumlu gübreler
4. Kompoze gübreler diye siniflandirilir.
Simdi sirasiyla kullanilan bu ticaret gübrelerinin özelliklerini ve kullanim sekillerini görelim.
1. AZOTLU GÜBRELER Azotlu gübrelerin birçok çesidi olup, yurdumuzda ençok kullanilan azotlu gübreler sunlardir.
- Amonyum sülfat
- Amonyum nitrat (Kireçli ve saf amonyum nitrat)
- Üre
AMONYUM SÜLFAT
Genellikle beyaz renkli olup toz sekere benzedigi için çiftçilerimiz tarafindan seker gübre diye adlandirilir. Aslinda bu gübrenin renkli veya beyaz olmasinin, etkisi ile hiçbir ilgisi olmayip her ikisi de iyi gübredir.
Bu gübrenin kendisi asit karakterli oldugu için nötr ve alkali yani kireçli topraklarda güvenle kullanilabilir. Bu gübrenin içinde agirlinin 1/5 oraninda yani % 21 oraninda azot bitki besin maddesi vardir. Bu nedenle eger bu gübreyi asit reaksiyonlu topraklarda uzun süre ve çok kullanilirsa topraklarin daha fazla asitlesmesine sebep olacagindan topragi verimsizlestirir.
Bilesiminde azot, fosfor ve potasyum gibi bitki besin maddelerinden birini veya birkaçini birarada bulunduran ve ticaret amaci ile pazarlanan gübrelere ticaret gübreleri denilmektedir. Halk arasinda "suni gübre" veya "kimyevi gübre" diye adlandirilan bu gübrelerin degeri dogrudan dogruya bünyelerindeki besin maddesi miktarlari ile ölçülmektedir.
Ticaret gübreleri içerisindeki bitki besin maddelerinin çesidine göre;
1. Azotlu gübreler
2. Fosforlu gübreler
3. Potasyumlu gübreler
4. Kompoze gübreler diye siniflandirilir.
Simdi sirasiyla kullanilan bu ticaret gübrelerinin özelliklerini ve kullanim sekillerini görelim.
1. AZOTLU GÜBRELER Azotlu gübrelerin birçok çesidi olup, yurdumuzda ençok kullanilan azotlu gübreler sunlardir.
- Amonyum sülfat
- Amonyum nitrat (Kireçli ve saf amonyum nitrat)
- Üre
AMONYUM SÜLFAT
Genellikle beyaz renkli olup toz sekere benzedigi için çiftçilerimiz tarafindan seker gübre diye adlandirilir. Aslinda bu gübrenin renkli veya beyaz olmasinin, etkisi ile hiçbir ilgisi olmayip her ikisi de iyi gübredir.
Bu gübrenin kendisi asit karakterli oldugu için nötr ve alkali yani kireçli topraklarda güvenle kullanilabilir. Bu gübrenin içinde agirlinin 1/5 oraninda yani % 21 oraninda azot bitki besin maddesi vardir. Bu nedenle eger bu gübreyi asit reaksiyonlu topraklarda uzun süre ve çok kullanilirsa topraklarin daha fazla asitlesmesine sebep olacagindan topragi verimsizlestirir.
AMONYUM NITRAT
Amonyum Nitrat gübresi piyasada kireçli ve saf olmak üzere iki sekilde satilmaktadir.
Kireçli olani yaklasik olarak agirliginin 1/4 oraninda yani % 26 saf azot besin maddesi bulundurur.
Saf olani agirliginin 1/3 oraninda yani % 33 saf azot besin maddesi bulundurur.
Amonyum nitrat gübresinin içinde bulunan azot besin maddesinin yarisi amonyum yarisi da nitrat seklinde bulunur. Bitki her iki sekildeki azot besin maddesinden de yararlanabildigi için bu gübrenin etkisi hem daha çabuk olmakta hemde devamli olmaktadir.
Amonyum nitrat gübresi ekim zamaninda kullanilabildigi gibi bitkinin büyüyüp gelistigi dönemlerde de basari ile uygulanabilir.
ÜRE
Üre içinde bulunan azot besin maddesi bakimindan diger azotlu gübrelerden daha zengindir. Üre gübresinin içinde agirliginin yarisina yakin % 46 saf azot besin maddesi bulunur.
Üre gübresi topraga atildiktan sonra içindeki organik bünyeli azot toprakta kimyasal degismelere ugrayarak kisa zamanda bitkilerin kolayca faydalanabilecekleri bir hale gelir.
Üre bütün bitkilere basari ile uygulanabilir.
Sonbahar gübrelemesinde kullanildigi gibi, bitkilerin belirli gelisme dönemlerinde, ilkbaharda veya daha sonra da kullanilabilir. Fazla miktarda üre verilmesi gerektiginde hepsi bir defada degil birkaç kisma bölünerek atilmalidir.
Üre topraga verildikten sonra derhal topraga karistirilmalidir. Aksi halde toprak yüzeyinde kalan gübreden azot kaybi olabilir.
2. FOSFORLU GÜBRELER TRIPLE SÜPERFOSFAT
Triple süperfosfat gübresi kirli beyaz veya gri renkli yuvarlak danecikler halinde olup bu gübreye çiftçilerimiz taban gübresi veya TSP’ de demektedir.
Triple süperfosfat gübresinin kullanilmasinda dikkat edilecek en önemli konu gübrenin ekim veya dikimden hemen önce verilmesini ve mümkün oldugu kadar tohum ve kök derinligine gömülmesini saglamaktir.
Bu gübre uzun süre rutubetli yerlerde saklandiginda su çekerek topaklasabilir. Bu keseklerin tekrar tanecikler seklinde dagitilarak kullanilmasinda tarimsal yönden bir sakinca yoktur. Kullanimi kolaylastirmak için bunlari kirmaliyiz.
3. POTASYUMLU GÜBRELER
Topraklarimiz genellikle azot ve fosfor bakimindan fakir potasyum besin maddesi bakimindan ise yeterli durumda oldugundan ülkemizde potasyumlu gübre kullanimi azot ve fosforlu gübre kullanimina göre daha az olmaktadir.
Kullandigimiz potasyumlu gübreler sunlardir.
- Potasyum sülfat
- Potasyum klorür
POTASYUM SULFAT
Potasyum sülfat gübresi kirli beyaz renkli küçük kristal tanecikler halindedir. Agirliginin yarisi oraninda % 50 potasyum besin maddesi bulundurur. Bu gübreyi bütün bitki çesitlerinde uygulayabiliriz.
Potasyum sülfat gübresi rutubetli yerlerde saklanmamasi gerekir. Bu gübre rutubetli yerlerde keseklesir. Keseklesmis olan bu gübre ufalanarak tekrar kullanilabilir. Ancak ufalanmis olan gübre mibzerle atilmamali elle veya gübre serpicisi ile atilmalidir.
POTASYUM KLORÜR Potasyum klorür gübresi agirliginin yarisindan biraz fazla % 60 potasyum besin maddesi bulundurur. Içinde bulunan klor maddesi nedeniyle potasyum klorür gübresi tütün ve patates gibi bazi bitkilerin kalitesini düsürebilecegi için bu bitkilere potasyum sülfat gübresi kullanilmalidir.
4. KOMPEZE GÜBRELER
Kompoze gübreler birden daha fazla bitki besin maddesini birarada bulunduran gübrelerdir.
Kompoze gübrenin içerisindeki bitki besin maddeleri sirasi ile azot, fosfor ve potasyumdur. Bu besin maddeleri % olarak ifade edilmektedir. Örnegin 20-20-0 olusumundan meydana gelen bir kompoze gübrenin 100 kilosunda 20 kilo saf azot, 20 kilo saf fosfor var. Potasyum ise yok demektir.
Kompoze gübreler birkaç çesit bitki besin maddesini birlikte bulundurduklari için çiftçileri çesitli gübreleri ayri ayri alma tasima, depolama ve tarlaya verme sikintisindan kurtarmis olur. Bu gübrenin kullanimi daha az emek ve zaman harcayarak çiftçiye ekonomi ve kolaylik saglar.
Bütün bu iyi yönlerine ragmen her zaman kompoze gübre kullanamayiz çünkü:
a) Kompoze gübrelerin içinde bulunan bitki besin maddeleri miktari ekecegimiz bitkinin istegine her zaman uygun olmayabilir. Az olabilir, istenenden çok olabilir.
b) Kompoze gübrenin içinde bulunan bitki besin maddeleri iklime ve topragimizin özelligine göre ayri ayri ve farkli usullerle verilmesi gerekiyor olabilir. kompoze gübrelerde besin maddeleri birarada oldugundan bu imkansizdir.
Kompoze gübrelerin bu özellikleri gözönünde bulundurularak yararin daha çok olacaginin düsünüldügü hallerde kompoze gübrelerin kullanilmasi uygun olabilmektedir.
Yurdumuzun çesitli bölgelerindeki topraklarinda genellikle potasyum besin maddesi yeterli miktarlarda bulundugundan kullanilacak kompoze gübreler çogunlukla içinde potasyum bulunmayan kompoze gübreler olmasi gerekir. Tarlamizdan aldigimiz toprak örneklerinin analiz sonuçlarina göre topragimizda azot ve fosfor yaninda potasyum eksikligi de görülüyorsa o zaman içinde azot, fosfor ve potasyum bulunduran kompoze gübreleri kullanmaliyiz.
Genellikle kompoze gübreler içinde tek besin maddesi bulunan diger gübrelerden daha pahalidir. Bunun sebebi birçok besin maddesinin bir araya getirilerek içindeki besin maddesi miktarinin artirilmis olmasidir.
DIAMONYUM FOSFAT
Diamonyum fosfat gübresi kompoze bir gübredir. Diamonyum fosfat gübresi halk arasinda DAP diye adlandirilmaktadir. 100 kg diamonyum fosfat gübresinde 18 kg saf azot ve 46 kg fosfor bulunur. Yani içerisindeki her bir kilo azota karsilik 2,5 kg. fosfor bulunur. Bu nedenle daha ziyade fosforlu bir gübre gibi kullanilir.
Diamonyum fosfat gübresi iri ve kirli beyaz renkte granül tanecikleri halindedir.
Diamonyum fosfat gübresi içerisinde bulundurdugu fosfor ve azot besin maddeleri nedeniyle Orta Anadolu ve geçit bölgelerinde yetistirilecek bugday için çok uygun bir gübredir.
Bu gübrenin hububat ve benzeri bitkilere sonbaharda, ekim esnasinda, mibzerle tohum derinligine ve bant halinde verilmesi en uygun verme seklidir. Mibzerle ekimin yapilmadigi hallerde diamonyum fosfat gübresi ekimden hemen önce tarla yüzeyine serpilip sonra ekim yapilarak gübrenin toprakla karismasi temin edilmelidir.
HANGI BITKIYE HANGI GÜBREYI KULLANACAGINA KARAR VERMEDEN MUTLAKA TOPRAGINI TAHLIL ETTIR. TAHLIL SONUCUNA GÖRE GÜBRE KULLAN.
GÜBRELEMENIN KURALLARI
Bitkilerin beslenmeleri için gerekli olan bitki besin maddelerinin basinda AZOT, FOSFOR ve POTASYUM gelir. Bunlar bitkilerin ençok ihtiyaç duyduklari besin maddeleri olup, tarim topraklarinda da genellikle yeteri kadar bulunmamaktadir.
Gerek ürünler beslenmek için gerekse toprak içinde sizan sular önemli miktarda besin maddelerini topraktan uzaklastirir. Bunun sonucu topraklar fakir düser, bitkiler yeterince besleyemez hale gelir. Bu nedenlerle ayni topraktan sürekli bir sekilde iyi ürün almak için o topraga eksik olan bitki besin maddelerinin verilmesi gerekir. Buda gübreleme ile olur.
Gübrelerden en iyi sekilde yararlanabilmek için gübrenin topraga verilme zaman ve sekline dikkat etmek gerekir. Sadece kullanilacak gübrenin çesidi ve miktarini bilmekle is bitmez. Gübreden beklenen yararin saglanabilmesi için gübrenin EN UYGUN ZAMAN ve EN DOGRU bir sekilde topraga verilmesi gerekir.
GÜBREYI NASIL VE NE ZAMAN KULLANMALIYIZ?
Bu sorunun cevabini gübrelerin verilme sekli ve gübrelerin uygulama zamani olarak iki baslik altinda görecegiz.
1. GÜBRELERIN VERILME SEKLI
Gübreler genellikle EL veya MAKINA ile topragin üstüne SERPILEREK verilmekte ya da tohum veya bitkiden belirli uzakliklarda olmak üzere çizgi halindeki bir BANDA veya bitki etrafindaki OCAGA verilmektedir.
A. Serpme Usulü gübreleme:
- Gübre, ya ekimden önce toprak yüzeyine serpildikten sonra belirli toprak isleme aletleri ile topraga gömülür ve sonra ekim yapilir.
- Ya da ekimden hemen önce toprak yüzeyine serpilen gübre ekim islemi ile toprakla karistirilir.
Birçok hallerde ekimden sonra da serpme usulü ile gübre tatbik edilmektedir. Bazi bitkilere ihtiyaçlari olan gübrenin tamami bir defada ekimden önce veya ekim esnasinda verilmeyip, gübrenin bir kismi ekimde bir kismi da bitkinin belirli bir büyüme döneminde verilmekte ve böylece gübreden daha çok yararlanilmaktadir.
Tarlada bitki varken yapilan bu ikinci gübreleme serpme usulü ile yapildigi gibi gübre serpicisi gibi aletlerle de yapilabilir.
Bitki büyümeye basladiktan sonra verilen gübreler genellikle AZOTLU ve özellikle NITRATLI gübrelerdir. Fosforlu gübreler bitki büyüdükten sonra serpme olarak verilmemeli; Fosforlu gübreler ekimden hemen önce veya ekim sirasinda tohum derinligine gömülmelidir.
Amonyum Nitrat gübresi piyasada kireçli ve saf olmak üzere iki sekilde satilmaktadir.
Kireçli olani yaklasik olarak agirliginin 1/4 oraninda yani % 26 saf azot besin maddesi bulundurur.
Saf olani agirliginin 1/3 oraninda yani % 33 saf azot besin maddesi bulundurur.
Amonyum nitrat gübresinin içinde bulunan azot besin maddesinin yarisi amonyum yarisi da nitrat seklinde bulunur. Bitki her iki sekildeki azot besin maddesinden de yararlanabildigi için bu gübrenin etkisi hem daha çabuk olmakta hemde devamli olmaktadir.
Amonyum nitrat gübresi ekim zamaninda kullanilabildigi gibi bitkinin büyüyüp gelistigi dönemlerde de basari ile uygulanabilir.
ÜRE
Üre içinde bulunan azot besin maddesi bakimindan diger azotlu gübrelerden daha zengindir. Üre gübresinin içinde agirliginin yarisina yakin % 46 saf azot besin maddesi bulunur.
Üre gübresi topraga atildiktan sonra içindeki organik bünyeli azot toprakta kimyasal degismelere ugrayarak kisa zamanda bitkilerin kolayca faydalanabilecekleri bir hale gelir.
Üre bütün bitkilere basari ile uygulanabilir.
Sonbahar gübrelemesinde kullanildigi gibi, bitkilerin belirli gelisme dönemlerinde, ilkbaharda veya daha sonra da kullanilabilir. Fazla miktarda üre verilmesi gerektiginde hepsi bir defada degil birkaç kisma bölünerek atilmalidir.
Üre topraga verildikten sonra derhal topraga karistirilmalidir. Aksi halde toprak yüzeyinde kalan gübreden azot kaybi olabilir.
2. FOSFORLU GÜBRELER TRIPLE SÜPERFOSFAT
Triple süperfosfat gübresi kirli beyaz veya gri renkli yuvarlak danecikler halinde olup bu gübreye çiftçilerimiz taban gübresi veya TSP’ de demektedir.
Triple süperfosfat gübresinin kullanilmasinda dikkat edilecek en önemli konu gübrenin ekim veya dikimden hemen önce verilmesini ve mümkün oldugu kadar tohum ve kök derinligine gömülmesini saglamaktir.
Bu gübre uzun süre rutubetli yerlerde saklandiginda su çekerek topaklasabilir. Bu keseklerin tekrar tanecikler seklinde dagitilarak kullanilmasinda tarimsal yönden bir sakinca yoktur. Kullanimi kolaylastirmak için bunlari kirmaliyiz.
3. POTASYUMLU GÜBRELER
Topraklarimiz genellikle azot ve fosfor bakimindan fakir potasyum besin maddesi bakimindan ise yeterli durumda oldugundan ülkemizde potasyumlu gübre kullanimi azot ve fosforlu gübre kullanimina göre daha az olmaktadir.
Kullandigimiz potasyumlu gübreler sunlardir.
- Potasyum sülfat
- Potasyum klorür
POTASYUM SULFAT
Potasyum sülfat gübresi kirli beyaz renkli küçük kristal tanecikler halindedir. Agirliginin yarisi oraninda % 50 potasyum besin maddesi bulundurur. Bu gübreyi bütün bitki çesitlerinde uygulayabiliriz.
Potasyum sülfat gübresi rutubetli yerlerde saklanmamasi gerekir. Bu gübre rutubetli yerlerde keseklesir. Keseklesmis olan bu gübre ufalanarak tekrar kullanilabilir. Ancak ufalanmis olan gübre mibzerle atilmamali elle veya gübre serpicisi ile atilmalidir.
POTASYUM KLORÜR Potasyum klorür gübresi agirliginin yarisindan biraz fazla % 60 potasyum besin maddesi bulundurur. Içinde bulunan klor maddesi nedeniyle potasyum klorür gübresi tütün ve patates gibi bazi bitkilerin kalitesini düsürebilecegi için bu bitkilere potasyum sülfat gübresi kullanilmalidir.
4. KOMPEZE GÜBRELER
Kompoze gübreler birden daha fazla bitki besin maddesini birarada bulunduran gübrelerdir.
Kompoze gübrenin içerisindeki bitki besin maddeleri sirasi ile azot, fosfor ve potasyumdur. Bu besin maddeleri % olarak ifade edilmektedir. Örnegin 20-20-0 olusumundan meydana gelen bir kompoze gübrenin 100 kilosunda 20 kilo saf azot, 20 kilo saf fosfor var. Potasyum ise yok demektir.
Kompoze gübreler birkaç çesit bitki besin maddesini birlikte bulundurduklari için çiftçileri çesitli gübreleri ayri ayri alma tasima, depolama ve tarlaya verme sikintisindan kurtarmis olur. Bu gübrenin kullanimi daha az emek ve zaman harcayarak çiftçiye ekonomi ve kolaylik saglar.
Bütün bu iyi yönlerine ragmen her zaman kompoze gübre kullanamayiz çünkü:
a) Kompoze gübrelerin içinde bulunan bitki besin maddeleri miktari ekecegimiz bitkinin istegine her zaman uygun olmayabilir. Az olabilir, istenenden çok olabilir.
b) Kompoze gübrenin içinde bulunan bitki besin maddeleri iklime ve topragimizin özelligine göre ayri ayri ve farkli usullerle verilmesi gerekiyor olabilir. kompoze gübrelerde besin maddeleri birarada oldugundan bu imkansizdir.
Kompoze gübrelerin bu özellikleri gözönünde bulundurularak yararin daha çok olacaginin düsünüldügü hallerde kompoze gübrelerin kullanilmasi uygun olabilmektedir.
Yurdumuzun çesitli bölgelerindeki topraklarinda genellikle potasyum besin maddesi yeterli miktarlarda bulundugundan kullanilacak kompoze gübreler çogunlukla içinde potasyum bulunmayan kompoze gübreler olmasi gerekir. Tarlamizdan aldigimiz toprak örneklerinin analiz sonuçlarina göre topragimizda azot ve fosfor yaninda potasyum eksikligi de görülüyorsa o zaman içinde azot, fosfor ve potasyum bulunduran kompoze gübreleri kullanmaliyiz.
Genellikle kompoze gübreler içinde tek besin maddesi bulunan diger gübrelerden daha pahalidir. Bunun sebebi birçok besin maddesinin bir araya getirilerek içindeki besin maddesi miktarinin artirilmis olmasidir.
DIAMONYUM FOSFAT
Diamonyum fosfat gübresi kompoze bir gübredir. Diamonyum fosfat gübresi halk arasinda DAP diye adlandirilmaktadir. 100 kg diamonyum fosfat gübresinde 18 kg saf azot ve 46 kg fosfor bulunur. Yani içerisindeki her bir kilo azota karsilik 2,5 kg. fosfor bulunur. Bu nedenle daha ziyade fosforlu bir gübre gibi kullanilir.
Diamonyum fosfat gübresi iri ve kirli beyaz renkte granül tanecikleri halindedir.
Diamonyum fosfat gübresi içerisinde bulundurdugu fosfor ve azot besin maddeleri nedeniyle Orta Anadolu ve geçit bölgelerinde yetistirilecek bugday için çok uygun bir gübredir.
Bu gübrenin hububat ve benzeri bitkilere sonbaharda, ekim esnasinda, mibzerle tohum derinligine ve bant halinde verilmesi en uygun verme seklidir. Mibzerle ekimin yapilmadigi hallerde diamonyum fosfat gübresi ekimden hemen önce tarla yüzeyine serpilip sonra ekim yapilarak gübrenin toprakla karismasi temin edilmelidir.
HANGI BITKIYE HANGI GÜBREYI KULLANACAGINA KARAR VERMEDEN MUTLAKA TOPRAGINI TAHLIL ETTIR. TAHLIL SONUCUNA GÖRE GÜBRE KULLAN.
GÜBRELEMENIN KURALLARI
Bitkilerin beslenmeleri için gerekli olan bitki besin maddelerinin basinda AZOT, FOSFOR ve POTASYUM gelir. Bunlar bitkilerin ençok ihtiyaç duyduklari besin maddeleri olup, tarim topraklarinda da genellikle yeteri kadar bulunmamaktadir.
Gerek ürünler beslenmek için gerekse toprak içinde sizan sular önemli miktarda besin maddelerini topraktan uzaklastirir. Bunun sonucu topraklar fakir düser, bitkiler yeterince besleyemez hale gelir. Bu nedenlerle ayni topraktan sürekli bir sekilde iyi ürün almak için o topraga eksik olan bitki besin maddelerinin verilmesi gerekir. Buda gübreleme ile olur.
Gübrelerden en iyi sekilde yararlanabilmek için gübrenin topraga verilme zaman ve sekline dikkat etmek gerekir. Sadece kullanilacak gübrenin çesidi ve miktarini bilmekle is bitmez. Gübreden beklenen yararin saglanabilmesi için gübrenin EN UYGUN ZAMAN ve EN DOGRU bir sekilde topraga verilmesi gerekir.
GÜBREYI NASIL VE NE ZAMAN KULLANMALIYIZ?
Bu sorunun cevabini gübrelerin verilme sekli ve gübrelerin uygulama zamani olarak iki baslik altinda görecegiz.
1. GÜBRELERIN VERILME SEKLI
Gübreler genellikle EL veya MAKINA ile topragin üstüne SERPILEREK verilmekte ya da tohum veya bitkiden belirli uzakliklarda olmak üzere çizgi halindeki bir BANDA veya bitki etrafindaki OCAGA verilmektedir.
A. Serpme Usulü gübreleme:
- Gübre, ya ekimden önce toprak yüzeyine serpildikten sonra belirli toprak isleme aletleri ile topraga gömülür ve sonra ekim yapilir.
- Ya da ekimden hemen önce toprak yüzeyine serpilen gübre ekim islemi ile toprakla karistirilir.
Birçok hallerde ekimden sonra da serpme usulü ile gübre tatbik edilmektedir. Bazi bitkilere ihtiyaçlari olan gübrenin tamami bir defada ekimden önce veya ekim esnasinda verilmeyip, gübrenin bir kismi ekimde bir kismi da bitkinin belirli bir büyüme döneminde verilmekte ve böylece gübreden daha çok yararlanilmaktadir.
Tarlada bitki varken yapilan bu ikinci gübreleme serpme usulü ile yapildigi gibi gübre serpicisi gibi aletlerle de yapilabilir.
Bitki büyümeye basladiktan sonra verilen gübreler genellikle AZOTLU ve özellikle NITRATLI gübrelerdir. Fosforlu gübreler bitki büyüdükten sonra serpme olarak verilmemeli; Fosforlu gübreler ekimden hemen önce veya ekim sirasinda tohum derinligine gömülmelidir.
B. Bant usulü gübreleme
Bant usulü gübreleme genellikle mibzerle yapilmakta ise de bazi hallerde pulluk ve hatta çapa gibi basit aletler kullanilmaktadir. Gerek yurdumuzda ve gerekse diger ülkelerde yapilan birçok arastirma, gübrelerin bant halinde verilmesinin daha yararli oldugunu göstermektedir. Gübre banda verildigi zaman gene bitkinin henüz fazla gelismemis olan kökleri bitki yanindaki bu gübreden kolaylikla yararlanmakta ve daha çabuk büyümektedir.
Banta verilen gübrenin içindeki bitki besin maddesi özellikle fosfor bitkiye faydaliligini daha uzun bir süre devam ettirmektedir. Serpme olarak verilen gübredeki fosfor ise kisa bir sürede topraktaki kireç ve diger maddelerle birleserek bitkinin hemen yararlanamayacagi veya zorlukla yararlanacagi bir yapiya dönüsürler. Bu nedenle de bitki banda verilen gübreden daha çok yararlanmaktadir. Bitki banda verilen gübreden serpmeye oranla % 15-% 10 daha çok yararlanabilmektedir.
2. GÜBRELERIN UYGULAMA ZAMANI
Gübrelerin mahsul artisina olan etkisini çogaltmak için gübre uygulama zamani
- Bölgenin iklimine
- Topragin karakterine
- Gübrelenecek bitkinin cinsine ve
- Verilecek gübrenin çesidine göre ayarlanmasi gerekir.Bütün mesele bitkinin ihtiyaci oldugu zaman ona gerekli olan besin maddesini saglamaktir. Bu nedenle bazi bölgelerde yetistirilen belirli bitkiler için verilmesi gerekli olan gübrenin tamami bir defada ve genellikle ekimde verilirken bazi hallerde bu miktar bölünmek suretiyle bitkinin çesitli gelisme dönemlerinde bir kaç defada verilmektedir. Gübrelerin çok erken veya çok geç verilmesi halinde bitkiye faydasi büyük ölçüde azalir.
Gübre verme zamani konusunda üzerinde durulmasi gereken en önemli konulardan birisi de tohumun çimlenmesi sirasinda toprakta yeteri kadar bitkiye yarayisli besin maddesi bulunmasini saglamak ve gübreleme zamanini buna göre ayarlamaktir. Aksi halde topraga verdigimiz gübreden beklenen faydayi saglayamayiz.
Çesitli bölgelerde ekilecek çesitli bitkiler için gübre verme zamani konusunda herkesin uyacagi bir tek zaman vermek mümkün degildir. Bununla beraber gübre verme zamani ile ilgili olarak asagidaki genel kurallara uymakta yarar vardir.
Fosforlu gübrelerin verme zamani:
Fosforlu gübreler ekimden veya dikimden hemen önce veya ekim sirasinda verilmeli ve topraga mutlaka gömülmelidir. Çok erken verilmesi halinde toprakta zamanla bitkinin hemen yararlanamayacagi sekle dönüseceginden; bitki büyüdükten sonra verilmesi halinde ise topragin üstünde kalacagi için bitkiye yararli olamayacaktir.
Su halde fosforlu gübrenin tamami gözlük ve yazlik ekimlerde EKIMDEN HEMEN ÖNCE veya EKIM SIRASINDA topraga tohum derinligine gömmek gerekir.
Bant usulü gübreleme genellikle mibzerle yapilmakta ise de bazi hallerde pulluk ve hatta çapa gibi basit aletler kullanilmaktadir. Gerek yurdumuzda ve gerekse diger ülkelerde yapilan birçok arastirma, gübrelerin bant halinde verilmesinin daha yararli oldugunu göstermektedir. Gübre banda verildigi zaman gene bitkinin henüz fazla gelismemis olan kökleri bitki yanindaki bu gübreden kolaylikla yararlanmakta ve daha çabuk büyümektedir.
Banta verilen gübrenin içindeki bitki besin maddesi özellikle fosfor bitkiye faydaliligini daha uzun bir süre devam ettirmektedir. Serpme olarak verilen gübredeki fosfor ise kisa bir sürede topraktaki kireç ve diger maddelerle birleserek bitkinin hemen yararlanamayacagi veya zorlukla yararlanacagi bir yapiya dönüsürler. Bu nedenle de bitki banda verilen gübreden daha çok yararlanmaktadir. Bitki banda verilen gübreden serpmeye oranla % 15-% 10 daha çok yararlanabilmektedir.
2. GÜBRELERIN UYGULAMA ZAMANI
Gübrelerin mahsul artisina olan etkisini çogaltmak için gübre uygulama zamani
- Bölgenin iklimine
- Topragin karakterine
- Gübrelenecek bitkinin cinsine ve
- Verilecek gübrenin çesidine göre ayarlanmasi gerekir.Bütün mesele bitkinin ihtiyaci oldugu zaman ona gerekli olan besin maddesini saglamaktir. Bu nedenle bazi bölgelerde yetistirilen belirli bitkiler için verilmesi gerekli olan gübrenin tamami bir defada ve genellikle ekimde verilirken bazi hallerde bu miktar bölünmek suretiyle bitkinin çesitli gelisme dönemlerinde bir kaç defada verilmektedir. Gübrelerin çok erken veya çok geç verilmesi halinde bitkiye faydasi büyük ölçüde azalir.
Gübre verme zamani konusunda üzerinde durulmasi gereken en önemli konulardan birisi de tohumun çimlenmesi sirasinda toprakta yeteri kadar bitkiye yarayisli besin maddesi bulunmasini saglamak ve gübreleme zamanini buna göre ayarlamaktir. Aksi halde topraga verdigimiz gübreden beklenen faydayi saglayamayiz.
Çesitli bölgelerde ekilecek çesitli bitkiler için gübre verme zamani konusunda herkesin uyacagi bir tek zaman vermek mümkün degildir. Bununla beraber gübre verme zamani ile ilgili olarak asagidaki genel kurallara uymakta yarar vardir.
Fosforlu gübrelerin verme zamani:
Fosforlu gübreler ekimden veya dikimden hemen önce veya ekim sirasinda verilmeli ve topraga mutlaka gömülmelidir. Çok erken verilmesi halinde toprakta zamanla bitkinin hemen yararlanamayacagi sekle dönüseceginden; bitki büyüdükten sonra verilmesi halinde ise topragin üstünde kalacagi için bitkiye yararli olamayacaktir.
Su halde fosforlu gübrenin tamami gözlük ve yazlik ekimlerde EKIMDEN HEMEN ÖNCE veya EKIM SIRASINDA topraga tohum derinligine gömmek gerekir.
Potasyumlu gübrelerin verme zamani:
Topraklarimizda genellikle yeteri kadar potasyum bulunmakla beraber bazi alanlarda potasyum eksikligi olabilir. Toprak analizleri yaptirilarak potasyum eksikligi tespit edilen yerlere potasyumlu gübre verilmesi gerekir.
Bu gübrede de fosforlu gübreler gibi ekim ve dikim zamaninda verilmelidir.
Azotlu gübrelerin verilme zamani:
Azotlu gübreler toprakta çok hareketli gübreler olduklari için fazla yagislarla ve sulama suyu ile yikanarak; veya gaz halinde uçmak suretiyle kayiplara ugrayabilirler. Bu gibi kayiplari önlemek ve bitkinin bu besin maddesine en fazla ihtiyaci oldugu zamanda onu toprakta hazir bulundurmak için bazen bitki için gerekli azot miktarinin hepsini bir defada ekim veya dikimde vermeyip bitkinin çesitli büyüme devrelerinde olmak üzere birkaç kisma bölünerek verilmelidir.
Azotlu gübrenin bölünerek verilmesine karar verildigi zaman ekim ve dikimde mutlaka yarisina yakin bir kisminin verilmesi çok faydali olur. Gübrenin geri kalan kismi bitki gelismesinin hizli oldugu dönemlerde ve çok geç kalinmadan verilmelidir.
Topraklarimizda genellikle yeteri kadar potasyum bulunmakla beraber bazi alanlarda potasyum eksikligi olabilir. Toprak analizleri yaptirilarak potasyum eksikligi tespit edilen yerlere potasyumlu gübre verilmesi gerekir.
Bu gübrede de fosforlu gübreler gibi ekim ve dikim zamaninda verilmelidir.
Azotlu gübrelerin verilme zamani:
Azotlu gübreler toprakta çok hareketli gübreler olduklari için fazla yagislarla ve sulama suyu ile yikanarak; veya gaz halinde uçmak suretiyle kayiplara ugrayabilirler. Bu gibi kayiplari önlemek ve bitkinin bu besin maddesine en fazla ihtiyaci oldugu zamanda onu toprakta hazir bulundurmak için bazen bitki için gerekli azot miktarinin hepsini bir defada ekim veya dikimde vermeyip bitkinin çesitli büyüme devrelerinde olmak üzere birkaç kisma bölünerek verilmelidir.
Azotlu gübrenin bölünerek verilmesine karar verildigi zaman ekim ve dikimde mutlaka yarisina yakin bir kisminin verilmesi çok faydali olur. Gübrenin geri kalan kismi bitki gelismesinin hizli oldugu dönemlerde ve çok geç kalinmadan verilmelidir.
HANGI ÇESIT AZOTLU GÜBRE KULLANMALI
Güzlük ekimler için yapilacak azotlu gübre tatbikatlarinda genellikle Amonyum sülfat veya üre gübrelerini ilkbahar veya yazin yapilacak gübrelemelerde ise Amonyum nitrat gübresinin kullanilmasi tercih edilmelidir.
Buna ragmen azotlu gübre çesitleri arasinda mahsulü artirma yönünden büyük bir fark olmamasi nedeniyle herhangi bir azotlu gübrenin piyasada bulunmamasi halinde onun yerine diger bir azotlu gübrenin kullanilmasi uygun olur.
Güzlük ekimler için yapilacak azotlu gübre tatbikatlarinda genellikle Amonyum sülfat veya üre gübrelerini ilkbahar veya yazin yapilacak gübrelemelerde ise Amonyum nitrat gübresinin kullanilmasi tercih edilmelidir.
Buna ragmen azotlu gübre çesitleri arasinda mahsulü artirma yönünden büyük bir fark olmamasi nedeniyle herhangi bir azotlu gübrenin piyasada bulunmamasi halinde onun yerine diger bir azotlu gübrenin kullanilmasi uygun olur.