Tweet
Mersin’de iki ayda bir yayımlanan Taşeli Yöresi Kültür ve Düşün Dergisi GERÇEMEK, her sayısında bir bitkiyi tanıtıyor. Derginin 13. sayısının (Ocak-Şubat 2009) kapağını süsleyen bitki, şöyle tanıtılıyor:
HAYIT (Vitex agnus castus)
Hayıt, antik çağdan beri Akdeniz havzasında bilinen, 1 ile 3 metre yükseklikte, çalı görünümlü, kokulu bir ağaççıktır. Çoğunlukla dere boylarında yetişen bu bitkinin el şeklinde yaprakları vardır. Hayıt kışın yapraklarını döker. Yaz sonu kimi beyaz kimi mor çiçek açar. Sonbaharda kahverengi, küçük tohumları olur. Dişler arasında zor kırılan tohumları, baharatlı bir koku salıverir insanın boğazına.
Hayıt tohumlarının cinsel arzuyu gemlediği gibi dozuna göre erkeklerdeki cinsel tembelliği giderici özelliğe de sahip olduğu, hayıtın yaraları iyileştirdiği, kadınlarda hormon dengesizliği ile ilgili rahatsızlıkların giderilmesinde etkili olduğu, adet görememe ya da yetersiz görmeyi tedavi ettiği, adet öncesi sancılara iyi geldiği ayrıca anne sütünü arttırdığı da söylenir.
Aydıncık yöresinde eskiden buğday böceklenmesin diye buğday çuvalının içine hayıt yaprağı konur, dalları da sepet yapımında kullanılırdı.
•••
Derginin yazarlarından Doğan Atlay “MUT’TA YUSUFÇUK KUŞU SÖYLENCESİ” başlıklı yazıya bir ek yapmış:
AYDINCIK’TAKİ YUSUFÇUK KUŞU SÖYLENCESİ
Karısı ölen adam yeniden evlenir. Üvey ana çocukları istemez. “Ya bunları başımdan defet ya da ben giderim” diye tutturur.
Göç zamanı gelmiştir. Adam ve karısı, çocuklar uyurken, sararlar göçü deveye, katarlar sürüyü de önlerine ve düşerler yola.
Çocukarı bir uyanır ki kimsecikler yok ortalıkta.
Aç susuz peşinden giderler ama bulamazlar. Akşam olur, karanlık çöker. Karınları da aç çocukların.
Sağdan soldan yabanıl hayvan sesleri de gelmeye başlar.
Korkudan ölecek yavrucaklar. Abla, Tanrı’ya yakarır: “Ya Rabbim, bizi ya taş et ya da kuş” der. Yusuf taş olur, ablası da kuş.
O günden beri başına gelenleri anlatır gibi öter yusufçuk kuşu:
Gu guu guk / Yusufçuk
Çay taştı / El göçtü / Biz kaldık
Gu guu guk / Yusufçuk.
Kaynak: HAYIT diye bir bitki
HAYIT (Vitex agnus castus)
Hayıt, antik çağdan beri Akdeniz havzasında bilinen, 1 ile 3 metre yükseklikte, çalı görünümlü, kokulu bir ağaççıktır. Çoğunlukla dere boylarında yetişen bu bitkinin el şeklinde yaprakları vardır. Hayıt kışın yapraklarını döker. Yaz sonu kimi beyaz kimi mor çiçek açar. Sonbaharda kahverengi, küçük tohumları olur. Dişler arasında zor kırılan tohumları, baharatlı bir koku salıverir insanın boğazına.
Hayıt tohumlarının cinsel arzuyu gemlediği gibi dozuna göre erkeklerdeki cinsel tembelliği giderici özelliğe de sahip olduğu, hayıtın yaraları iyileştirdiği, kadınlarda hormon dengesizliği ile ilgili rahatsızlıkların giderilmesinde etkili olduğu, adet görememe ya da yetersiz görmeyi tedavi ettiği, adet öncesi sancılara iyi geldiği ayrıca anne sütünü arttırdığı da söylenir.
Aydıncık yöresinde eskiden buğday böceklenmesin diye buğday çuvalının içine hayıt yaprağı konur, dalları da sepet yapımında kullanılırdı.
•••
Derginin yazarlarından Doğan Atlay “MUT’TA YUSUFÇUK KUŞU SÖYLENCESİ” başlıklı yazıya bir ek yapmış:
AYDINCIK’TAKİ YUSUFÇUK KUŞU SÖYLENCESİ
Karısı ölen adam yeniden evlenir. Üvey ana çocukları istemez. “Ya bunları başımdan defet ya da ben giderim” diye tutturur.
Göç zamanı gelmiştir. Adam ve karısı, çocuklar uyurken, sararlar göçü deveye, katarlar sürüyü de önlerine ve düşerler yola.
Çocukarı bir uyanır ki kimsecikler yok ortalıkta.
Aç susuz peşinden giderler ama bulamazlar. Akşam olur, karanlık çöker. Karınları da aç çocukların.
Sağdan soldan yabanıl hayvan sesleri de gelmeye başlar.
Korkudan ölecek yavrucaklar. Abla, Tanrı’ya yakarır: “Ya Rabbim, bizi ya taş et ya da kuş” der. Yusuf taş olur, ablası da kuş.
O günden beri başına gelenleri anlatır gibi öter yusufçuk kuşu:
Gu guu guk / Yusufçuk
Çay taştı / El göçtü / Biz kaldık
Gu guu guk / Yusufçuk.
Kaynak: HAYIT diye bir bitki