Tweet
BESÝNLERÝMÝZ VE SAÐLIÐIMIZ
Besinlerimize üretimden, tüketime dek uygulanan her türlü iþlem aþamasýnda temizlik ve hijyen yönünden gerekli özen gösterilmediðinde, besinlerimiz saðlýðý bozucu hale gelebilir. Saðlýðý bozucu hale gelen besinlerin tüketimini takiben besin kaynaklý hastalýklar ve besin zehirlenmeleri oluþabilir.
Besin kaynaklý hastalýklara ve besin zehirlenmelerine neden olan etmenler arasýnda kimyasal maddeler, doðal besin toksinleri, metaller, tarým ilaçlarý, deterjanlar, plastikler, parazitler ve mikroorganizmalar (bakteri, küf, maya) sayýlabilir. Besin kaynaklý hastalýk veya zehirlenmelere neden olan bu etmenleri birlikte inceleyelim.
1. KÝMYASAL MADDELER
Besinlerimize çok çeþitli kaynaklardan kimyasal maddeler karýþabilir. Örneðin; bakýr ve aliminyum yemek kaplarýndan geçen metaller, iyi yýkanmamýþ sebze ve meyvelerde bulunan tarým ilaçlarý, içinde yoðurt, yað, salça vb. bulunan renkli plastiklerden geçen maddeler, iyi durulanmamýþ kaplardaki deterjan kalýntýlarý,
besinlere izin verilen dozun üzerinde eklenen gýda katký maddeleri kimyasal yolla besinlerimizin saðlýðý bozucu hale gelmesine neden olan maddelerdir. Çok az miktarlarda alýndýklarýnda bu maddeler zehirli olmayabilir ancak, bu maddelerin miktarý belirli bir düzeyi geçerse zehirlenmelere neden olabilir.
2. DOÐAL BESÝN TOKSÝNLERÝ
Bazý besinlerin doðal yapýsýnda bulunan veya saklama koþullarýnýn uygun olmayýþý
nedeniyle oluþan zehirler ölümle sonuçlanabilecek tehlikelere yol açar. Örneðin; bazý mantar türleri, filizlenmiþ patates, deli bal gibi besinler saðlýðýmýz için tehlikeli olabilir.
3. PARAZÝTLER
Kanalizasyon ve dýþký ile kirlenmiþ besinlerde, parazit denilen ve yaþamak için mutlaka baþka bir canlýya gerek duyan zararlý organizmalar bulunabilir. Bu tür zararlýlarý içeren, içerisine kanalizasyon karýþan bir derenin suyu ile sulanan yiyeceklerde parazit olma olasýlýðý oldukça yüksektir. Parazit için bir diðer tehlikeli nokta, etlerin yeterince piþirilmeden tüketilmesidir. Ýyi piþmemiþ bazý etlerden insana parazit geçebilir ve besin kaynaklý hastalýklara neden olabilir.
4. MÝKROORGANÝZMALAR
Mikroorganizmalar gözle görülemeyen mini canlýlardýr. Bunlar küfler, virüsler ve bakteriler olmak üzere üç tiptir.
Küfler yiyecekler üzerinde pamuk görünümünde, bazen de renkli olan mini canlýlardýr. Zehir üreten küfler insan saðlýðý için, özellikle de karaciðer kanserleri yönünden önemli tehlikeler oluþturur. Küfler normal piþirmeyle yok edilemezler. Besinlerde küflenme çok nemli ortamlarda oluþur. Ortamýn sýcak oluþu küflenmeyi hýzlandýrýr. Tahýl ve kuru baklagillerde böcek yeniði olan ve kýrýk taneler daha çabuk küflenerek, diðer tanelerde de küflenmeyi baþlatýr.
Virüsler besinler yoluyla taþýnýr ve insan vücudunda hýzla ürerler. Sarýlýk, nezle, grip gibi hastalýklar virüslerin neden olduðu hastalýklardýr.
Bakteriler besinler aracýlýðýyla oluþan hastalýklarýn ve zehirlenmelerin en önemli nedenlerindendir. Bakterileri ve özelliklerini bilmek, bakteriler aracýlýðý ile oluþabilecek tehlikelere yönelik gerekli önlemleri etkili bir þekilde almayý kolaylaþtýrmak açýsýndan son derece önemlidir.
Saðlýðýmýzý tehdit eden ve birçok besin kaynaklý zehirlenmelere neden olan bakteriler ve onlarýn toksinlerine (zehirlerine) karþý kendimizi nasýl korumalýyýz? Hangi koþullarda bakteriler açýsýndan besinler saðlýðýmýzý bozucu hale gelebilir? Besin kaynaklý hastalýk / zehirlenmelerin belirtileri nelerdir? Besin zehirlenmelerinden korunma yollarý nelerdir? Bu sorularýn yanýtlarýný aþaðýda verilen bilgiler çerçevesinde sýrasýyla görelim ve bakteriler hakkýnda daha çok þey öðrenelim
Besinlerimize üretimden, tüketime dek uygulanan her türlü iþlem aþamasýnda temizlik ve hijyen yönünden gerekli özen gösterilmediðinde, besinlerimiz saðlýðý bozucu hale gelebilir. Saðlýðý bozucu hale gelen besinlerin tüketimini takiben besin kaynaklý hastalýklar ve besin zehirlenmeleri oluþabilir.
Besin kaynaklý hastalýklara ve besin zehirlenmelerine neden olan etmenler arasýnda kimyasal maddeler, doðal besin toksinleri, metaller, tarým ilaçlarý, deterjanlar, plastikler, parazitler ve mikroorganizmalar (bakteri, küf, maya) sayýlabilir. Besin kaynaklý hastalýk veya zehirlenmelere neden olan bu etmenleri birlikte inceleyelim.
1. KÝMYASAL MADDELER
Besinlerimize çok çeþitli kaynaklardan kimyasal maddeler karýþabilir. Örneðin; bakýr ve aliminyum yemek kaplarýndan geçen metaller, iyi yýkanmamýþ sebze ve meyvelerde bulunan tarým ilaçlarý, içinde yoðurt, yað, salça vb. bulunan renkli plastiklerden geçen maddeler, iyi durulanmamýþ kaplardaki deterjan kalýntýlarý,
besinlere izin verilen dozun üzerinde eklenen gýda katký maddeleri kimyasal yolla besinlerimizin saðlýðý bozucu hale gelmesine neden olan maddelerdir. Çok az miktarlarda alýndýklarýnda bu maddeler zehirli olmayabilir ancak, bu maddelerin miktarý belirli bir düzeyi geçerse zehirlenmelere neden olabilir.
2. DOÐAL BESÝN TOKSÝNLERÝ
Bazý besinlerin doðal yapýsýnda bulunan veya saklama koþullarýnýn uygun olmayýþý
nedeniyle oluþan zehirler ölümle sonuçlanabilecek tehlikelere yol açar. Örneðin; bazý mantar türleri, filizlenmiþ patates, deli bal gibi besinler saðlýðýmýz için tehlikeli olabilir.
3. PARAZÝTLER
Kanalizasyon ve dýþký ile kirlenmiþ besinlerde, parazit denilen ve yaþamak için mutlaka baþka bir canlýya gerek duyan zararlý organizmalar bulunabilir. Bu tür zararlýlarý içeren, içerisine kanalizasyon karýþan bir derenin suyu ile sulanan yiyeceklerde parazit olma olasýlýðý oldukça yüksektir. Parazit için bir diðer tehlikeli nokta, etlerin yeterince piþirilmeden tüketilmesidir. Ýyi piþmemiþ bazý etlerden insana parazit geçebilir ve besin kaynaklý hastalýklara neden olabilir.
4. MÝKROORGANÝZMALAR
Mikroorganizmalar gözle görülemeyen mini canlýlardýr. Bunlar küfler, virüsler ve bakteriler olmak üzere üç tiptir.
Küfler yiyecekler üzerinde pamuk görünümünde, bazen de renkli olan mini canlýlardýr. Zehir üreten küfler insan saðlýðý için, özellikle de karaciðer kanserleri yönünden önemli tehlikeler oluþturur. Küfler normal piþirmeyle yok edilemezler. Besinlerde küflenme çok nemli ortamlarda oluþur. Ortamýn sýcak oluþu küflenmeyi hýzlandýrýr. Tahýl ve kuru baklagillerde böcek yeniði olan ve kýrýk taneler daha çabuk küflenerek, diðer tanelerde de küflenmeyi baþlatýr.
Virüsler besinler yoluyla taþýnýr ve insan vücudunda hýzla ürerler. Sarýlýk, nezle, grip gibi hastalýklar virüslerin neden olduðu hastalýklardýr.
Bakteriler besinler aracýlýðýyla oluþan hastalýklarýn ve zehirlenmelerin en önemli nedenlerindendir. Bakterileri ve özelliklerini bilmek, bakteriler aracýlýðý ile oluþabilecek tehlikelere yönelik gerekli önlemleri etkili bir þekilde almayý kolaylaþtýrmak açýsýndan son derece önemlidir.
Saðlýðýmýzý tehdit eden ve birçok besin kaynaklý zehirlenmelere neden olan bakteriler ve onlarýn toksinlerine (zehirlerine) karþý kendimizi nasýl korumalýyýz? Hangi koþullarda bakteriler açýsýndan besinler saðlýðýmýzý bozucu hale gelebilir? Besin kaynaklý hastalýk / zehirlenmelerin belirtileri nelerdir? Besin zehirlenmelerinden korunma yollarý nelerdir? Bu sorularýn yanýtlarýný aþaðýda verilen bilgiler çerçevesinde sýrasýyla görelim ve bakteriler hakkýnda daha çok þey öðrenelim
