ODUNU TAHR
İP EDEN BAŞLICA DENİZ ZARARLILARI

ÖZET

ğaç malzeme, kendine has özellikleri sayesinde yüzyıllardır deniz ortamında yapı ve araç malzemesi olarak

kullan

ılmaktadır. Diğer yapı materyalleriyle kıyaslandığında ahşap malzemeyi üstün kılan çok sayıda avantaj

mevcuttur. Bunlardan en önemlileri; yenilenebilir bir kaynak olmas

ı, ahşap koruyucu maddelerle emprenye

şleminden sonra gösterdiği dayanım, yüksek direnç ve elastiklik özelliğidir. Bununla birlikte,

mikroorganizmalar deniz ortam

ında ağaç malzemenin yüzeyini çürütmelerine karşın esas tahribatı odun delici

organizmalar yapmaktad

ır. Odun delici organizmalar yumuşakçalar ve kabuklular olmak üzere iki gruba

ayr

ılmaktadır. Yumuşakçalar grubuna giren önemli odun zararlısı organizmalar Teredinid’ler ve Pholad’lardır.

Odun delici kabuklular

ın en önemli cinsleri ise Limnoria, Sphaeroma ve Chelura’dır. Odun delici

organizmalar

ın yayılışını etkileyen en önemli faktörler, deniz suyu sıcaklığı ve tuzluluk oranıdır.

1. GİRİŞ

Ahşap malzeme denizde kullanılan en ekonomik ve uygun yapı malzemelerinden birisidir. Denizde kullanılandiğer yapı malzemeleriyle kıyaslandığında ahşap malzemeyi üstün kılan özellikler; her zaman bulunabilmesi,

estetik olu

şu, geçmişe dayanan performansı, tasarımı, kullanımı ve imalattaki esnekliği, ekonomikliği, tamir ve

bak

ımının kolaylığı, uygun şekilde emprenye edilip inşa edildiğinde deniz ortamında gösterdiği dayanım, yüksek

direnci ve elastiklik özelli

ğidir (SFPA,1997).

şap malzeme yüzyıllardır deniz ortamında yapı malzemesi olarak kullanılmış ve bu süre boyunca, insanlar

onu zararl

ı organizmalara karşı korumanın yollarını araştırmışlardır. Mikroorganizmalar, deniz suyu içerisinde

bulunan odunun yüzey k

ısımlarını çürütmelerine rağmen, esas tahribatı odun delici organizmalar olan

yumu

şakçalar ve kabuklular yapmaktadır. Mikroorganizmaların yaptığı yüzeysel çürüklük, deniz zararlılarının

odun yüzeylerine yerle

şmelerini hızlandırmaktadır (Eaton,1985).

Liman in

şaatlarında kullanılan ahşap malzemenin çürümesi sonucu önemli ölçüde masraflar ortaya çıkmaktadır.

Amerika’da deniz in

şaatlarında kullanılan ahşap yapılarda oluşturulan zarar 500 milyon dolar olarak

hesaplanm

ıştır (Helsing, 1979).

2. DEN

İZDE MEVCUT ODUN ZARARLILARI

Denizde odunun çürümesi, ba

şlıca olarak odun delici yumuşakçalar ve kabuklular tarafından

gerçekle

ştirilmektedir. Bunların teşhis metotları Turner (1971a), ve Kuhne (1971) tarafından verilmektedir.

Denizde ya

şayan odun delici canlılar dört çeşittir, bunların ikisi kabuklular ve diğer ikiside yumuşakçalardır.

Tablo1. Denizde çok yayg

ın olarak görülen odun delici organizmalar (Eaton, 1985).

Yumu

şakçalar (Molluscs) Kabuklular (Crustaceans)

a) Teredinidler

Bacttronophorus

Bankia

Dicyathifer

Lyrodus

Nausitoria

Neoteredo

Nototeredo

Psiloteredo

Teredo

Teredora

Teredothyra

Sphathoteredo

Uperotus

b) Pholads (Piddocks)

Lignopholas

Martesia

Xylophaga

Isopodlar

Limnoriidae

Limnoria

Paralimnoria

Phycolimnoria

Sphaeromatidae

Cymodoce

Exosphaeroma

Sphaeroma

Amphipodlar

Cheluridae

Chelura