Tweet
Bahçe bitkilerinin özel iklim istekleri
Sebze türlerinin iklim istekleri
Sebze türlerinin sıcaklık istekleri gelişme dönemlerine göre farklılık gösterir. Tohumların çimlenmesi ve gelişme dönemi sıcaklık istekleri yönünden kritik dönemlerdir. Çizelge 4.1'de sebze tohumlarının çimlenmesi için gerekli sıcaklık sınırları verilmiştir.
Yaprak, soğan ve yumruları tüketilen ve kışlık sebzeler olarak kabul edilen türlerde tohumların optimum çimlenme sıcaklığı 21-26°C, en düşük sıcaklık ise 3-10°C arasında değişmektedir. Yazlık türlerin bir çoğunda tohumlar 15°C'nin altında çimlenememekte, en iyi
çimlenmeyi 30-35°C arasında gösterebilmektedirler. Düşük sıcaklık dereceleri tohumların geç ve uzun bir zaman diliminde çimlenmesine neden olarak gelişmeyi aksatmaktadır. Örneğin domates tohumları 10°C'de 43 günde çimlenip toprak yüzüne çıkarlar. 15°C'de 14, 20°C, 8 ve 25°C'de 6 günde çıkmaktadır. Aynı sebze türleri gelişme dönemindeki sıcaklık istekleri de farklılık gösterir (Çizelge 4.2). Yine kışlık sebze türlerinin tüketilen kısımlarının kaliteli olarak oluşabilmesi için düşük sıcaklık (15-21°C) isterler; meyveleri tüketilen
Kışlık sebze türleri O°C'nin altındaki -25°C'deki sıcaklıklardan zarar görmezken, yazlık türler +1 ve + 2°C'de üşüme zararı gösterirler. En düşük sıcaklık sınırları altındaki sıcaklıklarda gelişme yavaşlar veya durur. Yazlık sebze türlerinde çiçeklenrne dönemindeki düşük sıcaklıklar çiçek tozlarının oluşmasını engelleyerek veya canlılıklarını azaltarak döllenme ve sonuçta meyve tutumu sorunlarının ortaya çıkmasına neden olurlar. Yine bu dönemdeki aşırı yağışlar, dişicik tepesinin yıkanmasına neden olarak döllenmeyi olumsuz yönde etkilerler.
Kışlık ve yazlık sebze türlerinin yetiştiriciliğinde yüksek sıcaklıklar da zararlı etkide bulunur. Optimumun üzerindeki sıcaklıklar domates,biber, hıyar, karpuz ve fasulyelerde dişicik tepesinin kurumasına, buna bağlı olarak döllenme bozukluklarına, meyvelerin küçük kalmasına ve hızlı olgunlaşmalarına neden olur. Böylece verim ve kalite düşer. Kışlık sebze türlerinde ise baş ve yumru bağlama dönemindeki yüksek sıcaklıklar baş ve yumruların oluşamamasma, küçük kalmasına; yaprakları tüketilen türlerde (ıspanak) yaprakların kaba yapılı olmasına neden olarak kaliteyi düşürür. Yine daha önceki konularda açıklandığı gibi kışlık sebze türlerinde fide dönemindeki uzun süreli düşük sıcaklıklar erken çiçeklenmeye neden olarak yumru oluşumunu engeller.
Sebze yetiştiriciliğinde sıcaklık kadar gün uzunluğu ve nem de kaliteyi etkileyen iklim faktörleridir. Uzun günler, soğan, ıspanak, marul gibi türlerde erken çiçeklenmeye neden olarak yumru ve yaprak oluşmasını engeller. Bu nedenle gün uzunluğuna duyarlı türlerin yetiştiriciliğinin sonbahar, kış ve erken ilkbahar dönemlerinde yapılması gerekir.
Tüm sebze türleri gelişme, meyve ve yaprak kalitesi açısından %60-80 civarındaki nemden hoşlanırlar. Ancak aşırı yüksek nem, yaprak ve meyve hastalıklarının artmasına neden olur.
Kaynak: Genel Bahçe Bitkileri - Prof.Dr Atila GÜNAY
Sebze türlerinin iklim istekleri
Sebze türlerinin sıcaklık istekleri gelişme dönemlerine göre farklılık gösterir. Tohumların çimlenmesi ve gelişme dönemi sıcaklık istekleri yönünden kritik dönemlerdir. Çizelge 4.1'de sebze tohumlarının çimlenmesi için gerekli sıcaklık sınırları verilmiştir.
Yaprak, soğan ve yumruları tüketilen ve kışlık sebzeler olarak kabul edilen türlerde tohumların optimum çimlenme sıcaklığı 21-26°C, en düşük sıcaklık ise 3-10°C arasında değişmektedir. Yazlık türlerin bir çoğunda tohumlar 15°C'nin altında çimlenememekte, en iyi
çimlenmeyi 30-35°C arasında gösterebilmektedirler. Düşük sıcaklık dereceleri tohumların geç ve uzun bir zaman diliminde çimlenmesine neden olarak gelişmeyi aksatmaktadır. Örneğin domates tohumları 10°C'de 43 günde çimlenip toprak yüzüne çıkarlar. 15°C'de 14, 20°C, 8 ve 25°C'de 6 günde çıkmaktadır. Aynı sebze türleri gelişme dönemindeki sıcaklık istekleri de farklılık gösterir (Çizelge 4.2). Yine kışlık sebze türlerinin tüketilen kısımlarının kaliteli olarak oluşabilmesi için düşük sıcaklık (15-21°C) isterler; meyveleri tüketilen
Kışlık sebze türleri O°C'nin altındaki -25°C'deki sıcaklıklardan zarar görmezken, yazlık türler +1 ve + 2°C'de üşüme zararı gösterirler. En düşük sıcaklık sınırları altındaki sıcaklıklarda gelişme yavaşlar veya durur. Yazlık sebze türlerinde çiçeklenrne dönemindeki düşük sıcaklıklar çiçek tozlarının oluşmasını engelleyerek veya canlılıklarını azaltarak döllenme ve sonuçta meyve tutumu sorunlarının ortaya çıkmasına neden olurlar. Yine bu dönemdeki aşırı yağışlar, dişicik tepesinin yıkanmasına neden olarak döllenmeyi olumsuz yönde etkilerler.
Kışlık ve yazlık sebze türlerinin yetiştiriciliğinde yüksek sıcaklıklar da zararlı etkide bulunur. Optimumun üzerindeki sıcaklıklar domates,biber, hıyar, karpuz ve fasulyelerde dişicik tepesinin kurumasına, buna bağlı olarak döllenme bozukluklarına, meyvelerin küçük kalmasına ve hızlı olgunlaşmalarına neden olur. Böylece verim ve kalite düşer. Kışlık sebze türlerinde ise baş ve yumru bağlama dönemindeki yüksek sıcaklıklar baş ve yumruların oluşamamasma, küçük kalmasına; yaprakları tüketilen türlerde (ıspanak) yaprakların kaba yapılı olmasına neden olarak kaliteyi düşürür. Yine daha önceki konularda açıklandığı gibi kışlık sebze türlerinde fide dönemindeki uzun süreli düşük sıcaklıklar erken çiçeklenmeye neden olarak yumru oluşumunu engeller.
Sebze yetiştiriciliğinde sıcaklık kadar gün uzunluğu ve nem de kaliteyi etkileyen iklim faktörleridir. Uzun günler, soğan, ıspanak, marul gibi türlerde erken çiçeklenmeye neden olarak yumru ve yaprak oluşmasını engeller. Bu nedenle gün uzunluğuna duyarlı türlerin yetiştiriciliğinin sonbahar, kış ve erken ilkbahar dönemlerinde yapılması gerekir.
Tüm sebze türleri gelişme, meyve ve yaprak kalitesi açısından %60-80 civarındaki nemden hoşlanırlar. Ancak aşırı yüksek nem, yaprak ve meyve hastalıklarının artmasına neden olur.
Kaynak: Genel Bahçe Bitkileri - Prof.Dr Atila GÜNAY