Tweet
SÝLAJIN ÖNEMÝ
Ýþyerleri, kâr etmek amacý ile kurulmuþ ve iþletmeye açýlmýþlardýr
Bunun için bütün kuruluþlar, zirai, ticari veya sanayi olsun ürünlerinin maliyet fiyatýný, satýþ fiyatlarýnýn altýnda tutmak zorundadýrlar. Aksi halde iflas etmek kaçýnýlmaz olur.
Onun için yöneticiler, planlý programlý ve bu plan ve programlarýn tatbikatýnda otoriter olmak zorundadýrlar.
Bir hayvancýlýk iþletmesi de zarar etmemek için hayvan baþýna verimi, kaliteyi ve^kârlýlýðý yüksek tutmak zorundadýr.
Sonuçta, hayvancýlýðýn endüstriyel bir faaliyet dalý olduðunu anlamak istemeyen - iþi bilmeyen- öðrenmek istemeyen iþletme sahipleri er veya geç kapýlarýna kilit vuracaktýr.
Bir iþletmeci, iyi bir piyasa tahmincisi planlamacý organizasyoncu- iþi takip ve kontrol yapýyorsa mutlaka baþarýlý olacaktýr.
Konumuz: Büyük ve Küçükbaþ Hayvancýlýkta Uluslararasý ve Ülkesel Rekabete DayanýklýÝþletmelerin Kurulmasýolduðuna göre:
Bu iþletmelerin ürettikleri mahsuller olan et ve sütün maliyetini etkileyen girdi kalemlerini incelemekte fayda vardýr. ?öyle ki;
Et ve süt maliyetlerinde:
1. sýrayý % 65.0' i yem girdisi
2. sýrayý % 17.0' si inek sermaye faizi
3. sýrayý % 6.0 inek amortismaný
4. sýrayý % 5.0 bakýcý masrafý
5. sýrayý % 3.9 genel idare masrafý
6. sýrayý % 7 ahýr kirasý
7. sýrayý % 0.4 su ve elektrik masrafý
8. sýrayý % 0.3 veteriner ve ilaç masrafý
9. sýrayý % 0.2^alet ve ekipman masrafý
10. arayý % 0.2 hayvan hayat sigortasý
þeklinde sýralanmaktadýr.
Ýþletmelerin bulunduklarýülkesel ekonomik ortam ve iþletmecinin idare þekline göðe bu girdi kalemlerinin oranlarýnda yer ve zamana göre % 20'lere varan deðiþiklikler olmaktadýr.
Ancak sýralama deðiþmemekte ve baþ sýrayý%
60 - 75 olarak yem girdisi almaktadýr.
Bu sebeple akýll[ bir iþletmeci öncelikle yem sorununu çözmek ister. 1 kg süt üretimi için — 55-60 gr. bitki proteini, 1 kg et üretimi için —350- 400 gr bitki proteini gereklidir. Çünkü; hayvan tarafýndan 1 litre sütteki 35-40 gr protein veya 1 kg etteki 190-200 gr protein ancak yukarýdaki kadar bitki proteini ile üretilebilmektedir.
Elinde bitki besin maddeleri analiz sonuçlarý olan bir üretici; bitkinin piyasa fiyatýný bildiði gibi, ihtiva ettiði bir birim besin maddesine kaç lira ödediðini de kolayca hesaplayabilir.
Örneðin : 1 kg fiyatý 50.000 TL olan karma besi yemi % 16 Ham protein ihtiva ediyorsa-1 gr karma yem proteini 50.000 :160 = 312,5 TL /gr protein iken;
1998 Maliyet fiyatý 3830 TL/ kg olan mýsýr silajý, eðer % 5.5 hamprotein ihtiva ediyorsa- 1 gr silaj proteine 69.63 TL ödüyor demektir.
Yani Silaj proteini fabrikasyon karma yeme göre beþ kat daha ucuz olur.
Aþaðýdaki tabloya bakýldýðýnda 1 gr ham protein için hangi bitkiye ne kadar para ödendiði kolayca hesaplanabilir.
Yemin Adý %Ham 1 kg Yemdeki i*Ým> Protein Göre Kaç Kat
Protein Miktarý "yal'l"-l Maliyeti (TL) Pah* Olduðu
Fabr. Karma Besi Yem 16.0 160 g 58.000 362.5 5.2
Yonca Kuru Otu 16.0 160 g 50.000 312.5 4.5
Hububat Samaný 2.0 20 g 20.000 1000.0 14.3
Dane Arpa Kýrmasý 12.0 120 g 48.000 400.0 9.8
Dane Buðday Kýrmasý 14.3 143 g 55.000 385.0 5.5
Dane Yulaf Kýrmasý 12.0 120 g 50.000 417.0 5.9
Dane Mýsýr Kýrmasý 8.8 88 g 50.000 568.0 8.1
Buðday Kepeði 18.0 180 g 45.000 250.0 3.6
Ayçiçeði Küspesi 44.1 441 g 45.000 102.0 1.5
Mýsýr Silajý 5.5 55 g 3.830 70.0 - '
Yaþ Pancar Posasý 1.0 10 g 3.500 350.0 5.0
Yukarýdaki tablo bize kaliteden taviz vermeden en ucuz karma yemi hangi yemlerden yapacaðýmýzý göstermeye yeterlidir.
Günlük yemlemede kullanýlan kaliteli kaba yemlerin
kesif yemlere oraný 60/40 civarýnda olursa besleme
dengeli olur.
Geviþ getiren hayvanlarýn yemlenmesinde bizi asýl ilgilendirmesi gereken KABA YEMLER dýr.
Dünya bir rekabet dünyasýdýr. Yakýn bir gelecekte üretim hakký, en çok ve en ucuza imal eden iþletmelerin bulunduðu ülkelerin eline geçecektir.
- Hayvansal ürün maliyetlerini azaltmak için, iþletme içinde yapýlabilecek iþler eksiksiz yapýlmalý ve kaliteli kaba yemler iþletmede üretilmelidir.
Örneðin;
Günde 12-13 litre kadar süt veren süt sýðýrlarýný, günde 650- 750 gr canlý aðýrlýk artýþý?saðlayan besi sýðýrlarýný ilave yem vermeden sadece silaj ile beslemek mümkündür.
Hayvancýlýkta kârlýlýk, elde edilenin sarf edilene oranýdýr. ?öyle ki hayvana verilen 1 kg yem karþýlýðý para ile kaç kg et veya kaç litre süt elde ediliyor ise yapýlan iþin kârlýlýk oraný ortaya çýkar.
Ülkemizde de Hayvancýlýk sektöründe kârlýlýðý yakalayabilmenin yolu; yaz aylarýnda ucuz ve bol olan kaliteli kaba yemleri silolayarak yýl boyunca enflasyonist baskýlardan büyük ölçüde kurtulmaktan geçer.
Prof.Dr.Hasan BATMAZ
Ýþyerleri, kâr etmek amacý ile kurulmuþ ve iþletmeye açýlmýþlardýr
Bunun için bütün kuruluþlar, zirai, ticari veya sanayi olsun ürünlerinin maliyet fiyatýný, satýþ fiyatlarýnýn altýnda tutmak zorundadýrlar. Aksi halde iflas etmek kaçýnýlmaz olur.
Onun için yöneticiler, planlý programlý ve bu plan ve programlarýn tatbikatýnda otoriter olmak zorundadýrlar.
Bir hayvancýlýk iþletmesi de zarar etmemek için hayvan baþýna verimi, kaliteyi ve^kârlýlýðý yüksek tutmak zorundadýr.
Sonuçta, hayvancýlýðýn endüstriyel bir faaliyet dalý olduðunu anlamak istemeyen - iþi bilmeyen- öðrenmek istemeyen iþletme sahipleri er veya geç kapýlarýna kilit vuracaktýr.
Bir iþletmeci, iyi bir piyasa tahmincisi planlamacý organizasyoncu- iþi takip ve kontrol yapýyorsa mutlaka baþarýlý olacaktýr.
Konumuz: Büyük ve Küçükbaþ Hayvancýlýkta Uluslararasý ve Ülkesel Rekabete DayanýklýÝþletmelerin Kurulmasýolduðuna göre:
Bu iþletmelerin ürettikleri mahsuller olan et ve sütün maliyetini etkileyen girdi kalemlerini incelemekte fayda vardýr. ?öyle ki;
Et ve süt maliyetlerinde:
1. sýrayý % 65.0' i yem girdisi
2. sýrayý % 17.0' si inek sermaye faizi
3. sýrayý % 6.0 inek amortismaný
4. sýrayý % 5.0 bakýcý masrafý
5. sýrayý % 3.9 genel idare masrafý
6. sýrayý % 7 ahýr kirasý
7. sýrayý % 0.4 su ve elektrik masrafý
8. sýrayý % 0.3 veteriner ve ilaç masrafý
9. sýrayý % 0.2^alet ve ekipman masrafý
10. arayý % 0.2 hayvan hayat sigortasý
þeklinde sýralanmaktadýr.
Ýþletmelerin bulunduklarýülkesel ekonomik ortam ve iþletmecinin idare þekline göðe bu girdi kalemlerinin oranlarýnda yer ve zamana göre % 20'lere varan deðiþiklikler olmaktadýr.
Ancak sýralama deðiþmemekte ve baþ sýrayý%
60 - 75 olarak yem girdisi almaktadýr.
Bu sebeple akýll[ bir iþletmeci öncelikle yem sorununu çözmek ister. 1 kg süt üretimi için — 55-60 gr. bitki proteini, 1 kg et üretimi için —350- 400 gr bitki proteini gereklidir. Çünkü; hayvan tarafýndan 1 litre sütteki 35-40 gr protein veya 1 kg etteki 190-200 gr protein ancak yukarýdaki kadar bitki proteini ile üretilebilmektedir.
Elinde bitki besin maddeleri analiz sonuçlarý olan bir üretici; bitkinin piyasa fiyatýný bildiði gibi, ihtiva ettiði bir birim besin maddesine kaç lira ödediðini de kolayca hesaplayabilir.
Örneðin : 1 kg fiyatý 50.000 TL olan karma besi yemi % 16 Ham protein ihtiva ediyorsa-1 gr karma yem proteini 50.000 :160 = 312,5 TL /gr protein iken;
1998 Maliyet fiyatý 3830 TL/ kg olan mýsýr silajý, eðer % 5.5 hamprotein ihtiva ediyorsa- 1 gr silaj proteine 69.63 TL ödüyor demektir.
Yani Silaj proteini fabrikasyon karma yeme göre beþ kat daha ucuz olur.
Aþaðýdaki tabloya bakýldýðýnda 1 gr ham protein için hangi bitkiye ne kadar para ödendiði kolayca hesaplanabilir.
Tablo 1
I Ýhtiva Ettiði JHam Proteinini 1knVwT, I 1gHam I Silaj Proteinine
Protein Miktarý "yal'l"-l Maliyeti (TL) Pah* Olduðu
Fabr. Karma Besi Yem 16.0 160 g 58.000 362.5 5.2
Yonca Kuru Otu 16.0 160 g 50.000 312.5 4.5
Hububat Samaný 2.0 20 g 20.000 1000.0 14.3
Dane Arpa Kýrmasý 12.0 120 g 48.000 400.0 9.8
Dane Buðday Kýrmasý 14.3 143 g 55.000 385.0 5.5
Dane Yulaf Kýrmasý 12.0 120 g 50.000 417.0 5.9
Dane Mýsýr Kýrmasý 8.8 88 g 50.000 568.0 8.1
Buðday Kepeði 18.0 180 g 45.000 250.0 3.6
Ayçiçeði Küspesi 44.1 441 g 45.000 102.0 1.5
Mýsýr Silajý 5.5 55 g 3.830 70.0 - '
Yaþ Pancar Posasý 1.0 10 g 3.500 350.0 5.0
Yukarýdaki tablo bize kaliteden taviz vermeden en ucuz karma yemi hangi yemlerden yapacaðýmýzý göstermeye yeterlidir.
Günlük yemlemede kullanýlan kaliteli kaba yemlerin
kesif yemlere oraný 60/40 civarýnda olursa besleme
dengeli olur.
Geviþ getiren hayvanlarýn yemlenmesinde bizi asýl ilgilendirmesi gereken KABA YEMLER dýr.
Dünya bir rekabet dünyasýdýr. Yakýn bir gelecekte üretim hakký, en çok ve en ucuza imal eden iþletmelerin bulunduðu ülkelerin eline geçecektir.
- Hayvansal ürün maliyetlerini azaltmak için, iþletme içinde yapýlabilecek iþler eksiksiz yapýlmalý ve kaliteli kaba yemler iþletmede üretilmelidir.
Örneðin;
Günde 12-13 litre kadar süt veren süt sýðýrlarýný, günde 650- 750 gr canlý aðýrlýk artýþý?saðlayan besi sýðýrlarýný ilave yem vermeden sadece silaj ile beslemek mümkündür.
Hayvancýlýkta kârlýlýk, elde edilenin sarf edilene oranýdýr. ?öyle ki hayvana verilen 1 kg yem karþýlýðý para ile kaç kg et veya kaç litre süt elde ediliyor ise yapýlan iþin kârlýlýk oraný ortaya çýkar.
Ülkemizde de Hayvancýlýk sektöründe kârlýlýðý yakalayabilmenin yolu; yaz aylarýnda ucuz ve bol olan kaliteli kaba yemleri silolayarak yýl boyunca enflasyonist baskýlardan büyük ölçüde kurtulmaktan geçer.
Prof.Dr.Hasan BATMAZ