Tweet
SIĞIR BESİSİNE BAŞLARKEN;
Besiye alacağımız hayvanların ırk, yaş, cinsiyet ve ağırlık
yönünden aynı özellikte olması yapacağımız beside bize kolaylıklar sağlar.
Hayvanın kesime gideceği tarih, bulunduğu bölgedeki
hastalıklar, nakil ve satın alındıktan sonra mevcut hayvanlardan ayrı
bir yerde tecrit edilmesi, iç ve dış parazit mücadelesi, aşılama ve
koruyucu tedavilere de önem verilmelidir. Sağlığı yerinde olmayan
sığırlar ile yapılacak besi kârlı olmaz.
Öncelikle iyi besiye gelen kültür veya melez ırklardan genç,
dişleri sağlam, sağlıklı, derisi ince, parlak ve erkek hayvanları
seçmeliyiz. Bunları alırken aşıları yapıldıysa aşı belgesi istenmeli,
yapılmadıysa hemen aşıları yaptırılmalıdır.
Ahırımıza sonradan koyacağımız hayvanları 7-10 gün ayrı bir
yerde karantinada tutup, sonra hastalıksız ve sağlam olduğu tespit
edilenleri kendi sürümüze katmalıyız. Bir çok bulaşıcı hastalığın sonradan
alınan hayvanlarla bulaştığı unutulmamalıdır. Ahırımıza gelen hayvanların
bireysel özelliklerini takip edebilmek için her birine kulak küpesi takılması,
her birine ait verim kayıt defteri tutulması uygun olur. Böylece
hayvanlarımızı daha iyi tanırız.
HANGİ HAYVANLARI BESİYE ALALIM?
1. IRK;
Yerli ırkların besi kabiliyeti kültür ırklarına göre düşüktür. Buna karşılık
yerli ırklar uygun zaman ve oranda beslendiklerinde karlı olabilir. Ayrıca,
Şarole gibi etçi ırklar ile Holştayn (Avrupa menşeli), İsviçre Esmeri
gibi ırkların melezlenmesinden elde edilen yavruların et tutma
kabiliyetleri daha yüksektir.
2. YAŞ
Genç hayvanlar yaşlılara göre daha iyi besi tutarlar. Kültür ırkları; 1-
1.5 yaşında, yerli ırklar 2 yaşında besiye alınmalıdır.
3. CİNSİYET;
Erkek hayvanlar, enenmiş ve dişi hayvanlara göre daha iyi beslenirler.
4. KONDİSYON;
Genellikle derin, geniş, uzun gövdeli, kısa boyunlu, küçük başlı, geniş
ve düz sırtlı ve uzun sağrılı hayvanlar besi için uygundur. Buna
karşılık, hastalık dışındaki sebeplerden dolayı zayıf kalmış hayvanlar da
besi için tercih edilebilir. Çünkü zayıflar, besililere göre daha fazla canlı
ağırlık artışı sağladığı gibi, daha ucuza alınabilmesinden dolayı ekonomik
de olmaktadır.
BESİ PERFORMANSI
Besi döneminde hayvanların 1 kg canlı ağırlık artışı için ne
kadar yem tükettiğinin saptanması ile ölçülür. İşletmemizde kantar
varsa problem yok. Eğer yoksa o zaman göğüs çevresini ölçerek
hayvanların ağırlıklarını tahmin yöntemini kullanabiliriz. Bu yöntem bize az
çok hayvanların besi durumları hakkında fikir verecektir. Besiye aldığımız
hayvanları belli periyotlarda örneğin ayda bir ağırlıklarını ölçmeliyiz ki besi
tutmayanları boşa beslemeyelim
Şekil 1. Göğüs çevresinin ölçülmesi
Böyle bir ölçüm için hayvanın dört ayak üstünde ayakta
durması ve başının normal pozisyonda olması sağlanmalıdır.
GÖĞÜS ÇEVRESİNDEN CANLI AĞIRLIK TAHMİN TABLOSU
BESİ YÖNTEMLERİ NELER ?
Eğer hayvanlar 120 günden daha az sürede tane yem veya kesif
yemle besleniyorsa, buna kısa süreli besi denir. Besleme süresi 120-220
gün arasında olursa, buna orta süreli besi denir. Besleme süresi 220
günü geçerse buna da uzun süreli besi denir.
Ülkemizde, Tam yemleme dediğimiz entansif besi veya mera da
semirtme gibi ekstansif veya yarı entansif yöntemlerle besicilik yapılmakta
olup, Bunlar arasında uygun metodun seçiminde en önemli faktörler; Besi
sonucunda elde edilecek ürünün uygun fiyatla satılıp satılamayacağı ile
ilgili öngörüler ve besi yapılacak bölgedeki çevre şartlarıdır. Doğru olan
ürünün uygun fiyatla satılabileceği durumlarda entansif besiyi tercih
etmektir. Ancak ürünün uygun fiyatla satılamayacağı durumlarda en
önemli girdi olan kesif yem giderinin düşük olacağı Extansif veya yarı
entansif merada besleme ve semirtmede düşünülebilir.
BESİ YEMİNE ALIŞTIRMA
İlk gün sadece bol ot ve içebildiği kadar su verilir. İkinci günden
başlayarak hayvan başına 500 gram tane yem (kırma veya ezme olarak)
ve yiyebildiği kadar ot verilir. Her gün tane yem miktarı 300’er gram
arttırılarak her 100 kg canlı ağırlığa 1,5 kg tane yem düşünceye kadar
miktar arttırılmaya devam edilir. Yeme alıştırma 2 hafta sürer yeme alışan
hayvanın dışkısı ne fazla katı nede cıvık olur.
Yeme alışan hayvana verilen kesif besi yemi miktarı yavaş yavaş
arttırılarak her 100 kg canlı ağırlığa 2-2.5 kg’a kadar yükseltilir. Buna
karşılık kaba yem miktarı da yavaş yavaş azaltılarak her 100 kg canlı
ağırlık için 0,5-0,8 kg’a kadar azaltılır.
Yem miktarları ve yemin ne kadarı kaba ne kadarı kesif olacağı
besi dönemine göre değişir. Pratik olarak besi başında % 70 kaba %30
kesif yem; daha sonraları %30 kaba, % 70 kesif yem; semirtme
döneminde % 10-15 kaba, % 85-90 kesif yem verilmesi gerekir.
KABA YEMLER
Beside sadece kuru yonca veya kuru ot kullanılması halinde her
100 kg canlı ağırlığa günde 600-800 gr kuru yonca veya kuru ot
hesaplanır.Sadece silaj kullanılacaksa her 100 kg canlı ağırlığa günde en
fazla 6-8 kg silaj hesaplanır.Yaş pancar posası kaba yem olarak tek
başına kullanılamaz. Kuru ot veya kuru yoncanın 1 kg’ı yerine 5 kg yaş
pancar posası hesap edilerek ot veya yonca ile birlikte kullanılır. Yaş
pancar posası hayvanın canlı ağırlığının en fazla %5'i kadar verilmelidir.
KESİF YEMLER
Tek çeşit yemle beslemek doğru değildir. Elimizdeki değişik
yemleri birbiri ile karıştırarak vermeliyiz. Böylece hem yemin yarayışlılığını,
hem de lezzetini arttırmış oluruz.
Tane yemler bütün olarak veya un halinde yedirilmemelidir.
Yem karışım içinde arpa kırmasının oranı yarıdan fazla
olmamalıdır. Yulaf ezmesinin oranı 1/3 den fazla olmamalıdır.
BESİ SIĞIRLARININ ÖĞÜNLERİ
Besi sığırları ya ferdi (tek tek) ya da topluca (grup olarak)
yemlenirler. Günde iki veya üç kez yemleme yapılır. İlk yemleme
sabah erken, son yemleme ise karanlık çökmeden önce yapılmalıdır.
Üç yemleme yapılacaksa ikincisi öğlen üzeri yapılmalıdır.
Yemlemeler devamlı olarak daha önce belirlenmiş ve eşit aralıklı
yemleme saatlerinde yapılmalı, bu saatleri değiştirmemelidir. Önce
kesif yem verilmeli bu tüketildikten sonra kaba yem verilmelidir.
BESİDEKİ HAYVANLAR İÇİN ÖRNEK YEM RASYONLARI
180 kg Canlı ağırlıkta, günlük 700 gram Canlı Ağırlık Artışı
istenilen kültür ırkı veya melezi erkek besi tosunları için günlük yem
rasyonu;
Kuru çayır otu (2.kalite) 1 kg + buğday samanı 1,2 kg + arpa
kırması 1,6 kg + Ayçiçeği küspesi 0,68 kg + kepek 0,8 kg + kireçtaşı 0,15
kg + tuz 0,05 kg + vitamin karması 0,05 kg + mineral karması 0,05 kg
230 kg Canlı ağırlıkta, günlük 900 gram Canlı Ağırlık Artışı
istenilen kültür ırkı veya melezi erkek besi tosunları için günlük yem
rasyonu;
Kuru çayır otu (2.kalite) 2 kg + yaş pancarı posası 7 kg + arpa
kırması 1 kg + mısır kırması 1,5 kg + kepek 1,050 kg + Ayçiçeği küspesi
0,1 kg + Kireçtaşı 0,075 kg + tuz 0,05 kg + vitamin karması 0,05 kg +
mineral karması 0,05 kg
270 kg Canlı ağırlıkta, günlük 1100 gram Canlı Ağırlık Artışı
istenilen kültür ırkı veya melezi erkek besi tosunları için günlük yem
rasyonu;
Korunga 2 kg + buğday samanı 1 kg + mısır silajı (%30 kuru
madde) + arpa kırması 2,5 kg + kepek 0,8 kg + Ayçiçeği küspesi 0,65 kg
+ kireç taşı 0,15 kg + tuz 0,05 kg + vitamin karması 0,05 kg + mineral
karması 0,05 kg
320 kg Canlı ağırlıkta, günlük 1100 gram Canlı Ağırlık Artışı
istenilen kültür ırkı veya melezi erkek besi tosunları için günlük yem
rasyonu;
Kuru çayır otu (2.kalite) 2,5 kg + mısır kırması 2 kg + Pamuk
tohumu küspesi 0,25 kg + kepek 0,75 kg + kireçtaşı 0,075 kg + tuz 0,05
kg + vitamin karması 0,05 kg + mineral karması 0,05 kg
410 kg Canlı ağırlıkta, günlük 1100 gram Canlı Ağırlık Artışı
istenilen kültür ırkı veya melezi erkek besi tosunları için günlük yem
rasyonu;
Mısır silajı (%30 kuru madde) 12 kg + kuru çayır otu 3 kg + arpa
kırması 1,2 kg + mısır kırması 1 kg + Pamuk tohumu küspesi 0,4 kg +
melas 1 kg + kireçtaşı 0,075 kg + tuz 0,05 kg + vitamin karması 0,05 kg +
mineral karması 0,05 kg
Hayvan önüne konulan yemi tamamen tüketebiliyorsa, bir
sonraki gün yem miktarı % 10 arttırılarak verilmelidir.
KESİF YEMLERİN DEPOLANMASI
Kesif yemlerin çuvallar içerisinde muhafazasında dikkat edilecek
önemli nokta, çuvalların dört-beş taneden fazla üst üste ve yan yana
konmamasıdır. Çuvallar arasında hava sirkülasyonu olmalıdır. Bir başka
önemli nokta öne gelen yemlerin önce tüketilmesidir.
Zaman zaman yem ve su depolarımızı uygun ilaçlı sularla
yıkamalıyız.
Kaynak : tedgem.gov.tr
Besiye alacağımız hayvanların ırk, yaş, cinsiyet ve ağırlık
yönünden aynı özellikte olması yapacağımız beside bize kolaylıklar sağlar.
Hayvanın kesime gideceği tarih, bulunduğu bölgedeki
hastalıklar, nakil ve satın alındıktan sonra mevcut hayvanlardan ayrı
bir yerde tecrit edilmesi, iç ve dış parazit mücadelesi, aşılama ve
koruyucu tedavilere de önem verilmelidir. Sağlığı yerinde olmayan
sığırlar ile yapılacak besi kârlı olmaz.
Öncelikle iyi besiye gelen kültür veya melez ırklardan genç,
dişleri sağlam, sağlıklı, derisi ince, parlak ve erkek hayvanları
seçmeliyiz. Bunları alırken aşıları yapıldıysa aşı belgesi istenmeli,
yapılmadıysa hemen aşıları yaptırılmalıdır.
Ahırımıza sonradan koyacağımız hayvanları 7-10 gün ayrı bir
yerde karantinada tutup, sonra hastalıksız ve sağlam olduğu tespit
edilenleri kendi sürümüze katmalıyız. Bir çok bulaşıcı hastalığın sonradan
alınan hayvanlarla bulaştığı unutulmamalıdır. Ahırımıza gelen hayvanların
bireysel özelliklerini takip edebilmek için her birine kulak küpesi takılması,
her birine ait verim kayıt defteri tutulması uygun olur. Böylece
hayvanlarımızı daha iyi tanırız.
HANGİ HAYVANLARI BESİYE ALALIM?
1. IRK;
Yerli ırkların besi kabiliyeti kültür ırklarına göre düşüktür. Buna karşılık
yerli ırklar uygun zaman ve oranda beslendiklerinde karlı olabilir. Ayrıca,
Şarole gibi etçi ırklar ile Holştayn (Avrupa menşeli), İsviçre Esmeri
gibi ırkların melezlenmesinden elde edilen yavruların et tutma
kabiliyetleri daha yüksektir.
2. YAŞ
Genç hayvanlar yaşlılara göre daha iyi besi tutarlar. Kültür ırkları; 1-
1.5 yaşında, yerli ırklar 2 yaşında besiye alınmalıdır.
3. CİNSİYET;
Erkek hayvanlar, enenmiş ve dişi hayvanlara göre daha iyi beslenirler.
4. KONDİSYON;
Genellikle derin, geniş, uzun gövdeli, kısa boyunlu, küçük başlı, geniş
ve düz sırtlı ve uzun sağrılı hayvanlar besi için uygundur. Buna
karşılık, hastalık dışındaki sebeplerden dolayı zayıf kalmış hayvanlar da
besi için tercih edilebilir. Çünkü zayıflar, besililere göre daha fazla canlı
ağırlık artışı sağladığı gibi, daha ucuza alınabilmesinden dolayı ekonomik
de olmaktadır.
BESİ PERFORMANSI
Besi döneminde hayvanların 1 kg canlı ağırlık artışı için ne
kadar yem tükettiğinin saptanması ile ölçülür. İşletmemizde kantar
varsa problem yok. Eğer yoksa o zaman göğüs çevresini ölçerek
hayvanların ağırlıklarını tahmin yöntemini kullanabiliriz. Bu yöntem bize az
çok hayvanların besi durumları hakkında fikir verecektir. Besiye aldığımız
hayvanları belli periyotlarda örneğin ayda bir ağırlıklarını ölçmeliyiz ki besi
tutmayanları boşa beslemeyelim
Şekil 1. Göğüs çevresinin ölçülmesi
Böyle bir ölçüm için hayvanın dört ayak üstünde ayakta
durması ve başının normal pozisyonda olması sağlanmalıdır.
GÖĞÜS ÇEVRESİNDEN CANLI AĞIRLIK TAHMİN TABLOSU
BESİ YÖNTEMLERİ NELER ?
Eğer hayvanlar 120 günden daha az sürede tane yem veya kesif
yemle besleniyorsa, buna kısa süreli besi denir. Besleme süresi 120-220
gün arasında olursa, buna orta süreli besi denir. Besleme süresi 220
günü geçerse buna da uzun süreli besi denir.
Ülkemizde, Tam yemleme dediğimiz entansif besi veya mera da
semirtme gibi ekstansif veya yarı entansif yöntemlerle besicilik yapılmakta
olup, Bunlar arasında uygun metodun seçiminde en önemli faktörler; Besi
sonucunda elde edilecek ürünün uygun fiyatla satılıp satılamayacağı ile
ilgili öngörüler ve besi yapılacak bölgedeki çevre şartlarıdır. Doğru olan
ürünün uygun fiyatla satılabileceği durumlarda entansif besiyi tercih
etmektir. Ancak ürünün uygun fiyatla satılamayacağı durumlarda en
önemli girdi olan kesif yem giderinin düşük olacağı Extansif veya yarı
entansif merada besleme ve semirtmede düşünülebilir.
BESİ YEMİNE ALIŞTIRMA
İlk gün sadece bol ot ve içebildiği kadar su verilir. İkinci günden
başlayarak hayvan başına 500 gram tane yem (kırma veya ezme olarak)
ve yiyebildiği kadar ot verilir. Her gün tane yem miktarı 300’er gram
arttırılarak her 100 kg canlı ağırlığa 1,5 kg tane yem düşünceye kadar
miktar arttırılmaya devam edilir. Yeme alıştırma 2 hafta sürer yeme alışan
hayvanın dışkısı ne fazla katı nede cıvık olur.
Yeme alışan hayvana verilen kesif besi yemi miktarı yavaş yavaş
arttırılarak her 100 kg canlı ağırlığa 2-2.5 kg’a kadar yükseltilir. Buna
karşılık kaba yem miktarı da yavaş yavaş azaltılarak her 100 kg canlı
ağırlık için 0,5-0,8 kg’a kadar azaltılır.
Yem miktarları ve yemin ne kadarı kaba ne kadarı kesif olacağı
besi dönemine göre değişir. Pratik olarak besi başında % 70 kaba %30
kesif yem; daha sonraları %30 kaba, % 70 kesif yem; semirtme
döneminde % 10-15 kaba, % 85-90 kesif yem verilmesi gerekir.
KABA YEMLER
Beside sadece kuru yonca veya kuru ot kullanılması halinde her
100 kg canlı ağırlığa günde 600-800 gr kuru yonca veya kuru ot
hesaplanır.Sadece silaj kullanılacaksa her 100 kg canlı ağırlığa günde en
fazla 6-8 kg silaj hesaplanır.Yaş pancar posası kaba yem olarak tek
başına kullanılamaz. Kuru ot veya kuru yoncanın 1 kg’ı yerine 5 kg yaş
pancar posası hesap edilerek ot veya yonca ile birlikte kullanılır. Yaş
pancar posası hayvanın canlı ağırlığının en fazla %5'i kadar verilmelidir.
KESİF YEMLER
Tek çeşit yemle beslemek doğru değildir. Elimizdeki değişik
yemleri birbiri ile karıştırarak vermeliyiz. Böylece hem yemin yarayışlılığını,
hem de lezzetini arttırmış oluruz.
Tane yemler bütün olarak veya un halinde yedirilmemelidir.
Yem karışım içinde arpa kırmasının oranı yarıdan fazla
olmamalıdır. Yulaf ezmesinin oranı 1/3 den fazla olmamalıdır.
BESİ SIĞIRLARININ ÖĞÜNLERİ
Besi sığırları ya ferdi (tek tek) ya da topluca (grup olarak)
yemlenirler. Günde iki veya üç kez yemleme yapılır. İlk yemleme
sabah erken, son yemleme ise karanlık çökmeden önce yapılmalıdır.
Üç yemleme yapılacaksa ikincisi öğlen üzeri yapılmalıdır.
Yemlemeler devamlı olarak daha önce belirlenmiş ve eşit aralıklı
yemleme saatlerinde yapılmalı, bu saatleri değiştirmemelidir. Önce
kesif yem verilmeli bu tüketildikten sonra kaba yem verilmelidir.
BESİDEKİ HAYVANLAR İÇİN ÖRNEK YEM RASYONLARI
180 kg Canlı ağırlıkta, günlük 700 gram Canlı Ağırlık Artışı
istenilen kültür ırkı veya melezi erkek besi tosunları için günlük yem
rasyonu;
Kuru çayır otu (2.kalite) 1 kg + buğday samanı 1,2 kg + arpa
kırması 1,6 kg + Ayçiçeği küspesi 0,68 kg + kepek 0,8 kg + kireçtaşı 0,15
kg + tuz 0,05 kg + vitamin karması 0,05 kg + mineral karması 0,05 kg
230 kg Canlı ağırlıkta, günlük 900 gram Canlı Ağırlık Artışı
istenilen kültür ırkı veya melezi erkek besi tosunları için günlük yem
rasyonu;
Kuru çayır otu (2.kalite) 2 kg + yaş pancarı posası 7 kg + arpa
kırması 1 kg + mısır kırması 1,5 kg + kepek 1,050 kg + Ayçiçeği küspesi
0,1 kg + Kireçtaşı 0,075 kg + tuz 0,05 kg + vitamin karması 0,05 kg +
mineral karması 0,05 kg
270 kg Canlı ağırlıkta, günlük 1100 gram Canlı Ağırlık Artışı
istenilen kültür ırkı veya melezi erkek besi tosunları için günlük yem
rasyonu;
Korunga 2 kg + buğday samanı 1 kg + mısır silajı (%30 kuru
madde) + arpa kırması 2,5 kg + kepek 0,8 kg + Ayçiçeği küspesi 0,65 kg
+ kireç taşı 0,15 kg + tuz 0,05 kg + vitamin karması 0,05 kg + mineral
karması 0,05 kg
320 kg Canlı ağırlıkta, günlük 1100 gram Canlı Ağırlık Artışı
istenilen kültür ırkı veya melezi erkek besi tosunları için günlük yem
rasyonu;
Kuru çayır otu (2.kalite) 2,5 kg + mısır kırması 2 kg + Pamuk
tohumu küspesi 0,25 kg + kepek 0,75 kg + kireçtaşı 0,075 kg + tuz 0,05
kg + vitamin karması 0,05 kg + mineral karması 0,05 kg
410 kg Canlı ağırlıkta, günlük 1100 gram Canlı Ağırlık Artışı
istenilen kültür ırkı veya melezi erkek besi tosunları için günlük yem
rasyonu;
Mısır silajı (%30 kuru madde) 12 kg + kuru çayır otu 3 kg + arpa
kırması 1,2 kg + mısır kırması 1 kg + Pamuk tohumu küspesi 0,4 kg +
melas 1 kg + kireçtaşı 0,075 kg + tuz 0,05 kg + vitamin karması 0,05 kg +
mineral karması 0,05 kg
Hayvan önüne konulan yemi tamamen tüketebiliyorsa, bir
sonraki gün yem miktarı % 10 arttırılarak verilmelidir.
KESİF YEMLERİN DEPOLANMASI
Kesif yemlerin çuvallar içerisinde muhafazasında dikkat edilecek
önemli nokta, çuvalların dört-beş taneden fazla üst üste ve yan yana
konmamasıdır. Çuvallar arasında hava sirkülasyonu olmalıdır. Bir başka
önemli nokta öne gelen yemlerin önce tüketilmesidir.
Zaman zaman yem ve su depolarımızı uygun ilaçlı sularla
yıkamalıyız.
Kaynak : tedgem.gov.tr