Tweet
4. ÜZÜM ÇEŞİTLERİ
Asmanın anavatanı olması ve bağ yetiştiriciliği için çok elverişli iklim ve toprak özelliklerine sahip olması nedeniyle Türkiye çok sayıda üzüm çeşidine sahiptir. Bilinen 1000 in üzerinde üzüm çeşidi veya tipi olmasına rağmen bunlardan ancak 50 kadarı geniş çapta yetiştirilir.
Çeşitlerin olgunlaşma zamanları anaç, yer, yöney, ekoloji, terbiye sistemi vb birçok faktör tarafından az veya çok etkilemektedir. Bu nedenle her yöre için geçerli tek bir hasat tarihi vermek olanaksızdır. Burada akdeniz iklimine sahip yörelerdeki hasat tarihleri esas alınmıştır. Bu iklimde olgunlaşma tarihleri çok erkenci çeşitler için temmuz başı veya öncesi; erkenci çeşitler için temmuz ortası veya sonu; orta mevsim çeşitler için ağustos ortası veya sonu; geçci çeşitler için ise eylül ayıdır. Bu tarihler yaylalara veya soğuk yörelere doğru gittikçe 1-1.5 aya kadar gecikebilmektedir.
Alphonse Lavalle: Asmaları orta kuvvette fakat çok verimlidir. Kısa budanır, kordon terbiye uygulanır. Salkımları orta irilikte, kısa, konik veya çoğunlukla omuzlu,seyrekten sıkıya kadar değişir. Taneler iri(6-7g), uç kısımlarından basık, çekirdekli, koyu siyah renkte ve sıkı etlidir. Tane kabuğu orta kalınlıktadır. Erkenci orta mevsimde yani ağustosun ilk yarısında olgunlaşan bir çeşittir. Tane sap bağlantısı kuvvetlidir. Depolanmaya ve taşınmaya elverişlidir. Fazla salkım nedeniyle, yapılacak çiçek ve salkım seyreltmesi kaliteyi yükseltir.
Cardinal: Erkenci üzüm çeşitleri içinde en iri taneli, yuvarlak şekilli, kırmızı renkte taneleri olan çekirdekli bir çeşittir, özellikle sıcak yörelerde olgunlaşma zamanı taneler heterojen renklenme gösterir ve tanenin bazı kısımları yeşil kalır. Çeşit boncuklanma eğilimindedir. Salkımları seyrek ve orta iriliktedir. Taneler iri(7-8g), yuvarlak ve uç kısmına doğru basıktır. Çiçek salkımı veya salkım seyreltmesi gerekir. Ben düşme başlangıcında yapılan "Ethrel" uygulamaları ve saikım etrafındaki yaprakların alınması renklenmeyi arttırır. Asmalar kuvvetli gelişir ve verimi oldukça yüksektir(2-3 ton/da).Kısa budanır.
Çavuş: Dişi çiçekli bir çeşittir. Mutlaka tozlayıcı ister. Hafızali, Razakı, Hamburg misketi, Balbal gibi çeşitler tozlayıcı olarak kullanılabilir. Asmaları kuvvetli gelişir ve orta verimlidir. Bazı araştırıcılar kısa, bazıları ise karışık budamayı önermektedir. Salkımları orta irilikte, konik ve dallıdır. Yola dayanımı iyi değildir. Erkenci-orta mevsimde olgunlaşır. Taneleri iri (4-7g), oval, kabuğu ince, çekirdekli ve sarı-yeşil renktedir.
Çekirdeksiz: Yuvarlak ve Sultani çekirdeksiz diye iki çeşidi vardır. Yuvarlak çekirdeksizin daha yaygın yetiştiği kabul edilir. Esas olarak kurutmalık amaçla yetiştirilir. Sofralık amaçlı kullanımda çiçeklenme ve ince koruk (taneler 3-4 mm çapta) döneminde 20-40ppm gibberelik asit uygulanır.
Asmaları kuvvetli ve verimlidir. Uygun koşullarda dekardan
4 tona kadar ürün alınabilir. Dip gözleri verimsiz olduğu
için mutlaka uzun budanmalıdır. Goble şeklinde terbiye
edilirse orta budama uygulanır. T şeklindeki telli terbiye
sistemlerinde yetiştirilmesi uygundur. Taneleri küçük
(1.5g), kısa-uzun oval şekilli, sarı renktedir. Salkımları uzun, silindirik ve orta iriliktedir. Ağustos ortasından itibaren hasat edilebilir.
İtalia: Asmaları kuvvetlidir ve verimlidir. Kısa veya orta budanması önerilir. Salkımları orta iri ve konik şekillidir. Taneler salkımı iyi doldurur. îri(6-7g), çekirdekli, uzun oval, misket kokulu ve sarı renkli taneleri vardır. Tanelerin kabuğu kalın olmasına rağmen, taneler çabuk berelenir ve özellikle kasalara sürtündüğü noktalarda kararır. Orta mevsimde olgunlaşır. Güneş yanıklığına dayanıklıdır.
Müşküle: özellikle îznik ve yöresinde yetiştirilen sarı renkte,çekirdekli ve son turfanda bir çeşitttir. Salkımlar konik şekilli ve iridir. Asma üzerinde ve depoda uzun süre saklanabilir. Taşımaya dayanıklıdır. Kısa budanır. îznik ve civarında ekimde olgunlaşır. Taneler şeffaf görünüştedir ve içindeki çekirdekler kolayca gözükür. Tane iriliği 4-5 gramdır.
Perlette: Asmaları kuvvetli ve verimlidir. Salkımları çok sıkıdır. Bu sıkılığı gidermek için tane seyreltmesi yapılabilir. Salkımı orta irilikte konik ve omuzludur. Taneleri yuvarlak, sarı, orta irilikte(2-3g), çekirdeksiz ve hafif aromatiktir. Güneş yanıklığına dayanıklıdır. Erkenci bir çeşittir. Orta budama yapılması önerilir.
Razakı: Taneleri iri(6-7g), çekirdekli, oval, sarı renkli bir çeşitttir. Kabuk kalınca olup tane sap bağlantısı iyidir. Depolamaya ve taşınmaya elverişlidir. Kurutmalık olarak ta kullanılır. Orta mevsimde olgunlaşır. Güneş yanıklığına dayanıklıdır. Çiçeklenme dönemindeki yağmur ve soğuk boncuklanmaya neden olur. Salkımları iri ve konik şekillidir. Orta budama uygulanmalıdır. Hafızali ve Beyrut Hurması çeşitlerinin bu çeşitle aynı olduğu belirtilmiştir. Verimli bir çeşittir.
Atasarısi: Orta mevsimde olgunlaşan, elips şeklinde sarı renkli ve çok iri(lOg) tanelere sahip bir çeşittir. Tane kabuğu orta kalınlıkta, tane eti az sulu ve gevrek olup tanede 2-3 çekirdek içerir. Asma gelişimi kuvvetli, verimi yüksektir.
Uslu: Çok erkenci, kırmızı renkte , yumuşak çekirdekli, iri taneli (6-7g), ince kabuklu ve gevrek meyve etine sahip bir çeşittir. Asmaları kuvvetli gelişir.
Trakya îlkeren: Çok erkenci bir çeşittir. Taneleri;yuvarlak, siyah renkli, yumuşak çekirdekli ve iridir (5g).
Tane kabuğu orta kalınlıktadır. Asma gelişimi kuvvetli ve verimi yüksektir.
BAĞCILIK KİTABI Prof. Dr. H. İbrahim UZUN
Asmanın anavatanı olması ve bağ yetiştiriciliği için çok elverişli iklim ve toprak özelliklerine sahip olması nedeniyle Türkiye çok sayıda üzüm çeşidine sahiptir. Bilinen 1000 in üzerinde üzüm çeşidi veya tipi olmasına rağmen bunlardan ancak 50 kadarı geniş çapta yetiştirilir.
Çeşitlerin olgunlaşma zamanları anaç, yer, yöney, ekoloji, terbiye sistemi vb birçok faktör tarafından az veya çok etkilemektedir. Bu nedenle her yöre için geçerli tek bir hasat tarihi vermek olanaksızdır. Burada akdeniz iklimine sahip yörelerdeki hasat tarihleri esas alınmıştır. Bu iklimde olgunlaşma tarihleri çok erkenci çeşitler için temmuz başı veya öncesi; erkenci çeşitler için temmuz ortası veya sonu; orta mevsim çeşitler için ağustos ortası veya sonu; geçci çeşitler için ise eylül ayıdır. Bu tarihler yaylalara veya soğuk yörelere doğru gittikçe 1-1.5 aya kadar gecikebilmektedir.
Alphonse Lavalle: Asmaları orta kuvvette fakat çok verimlidir. Kısa budanır, kordon terbiye uygulanır. Salkımları orta irilikte, kısa, konik veya çoğunlukla omuzlu,seyrekten sıkıya kadar değişir. Taneler iri(6-7g), uç kısımlarından basık, çekirdekli, koyu siyah renkte ve sıkı etlidir. Tane kabuğu orta kalınlıktadır. Erkenci orta mevsimde yani ağustosun ilk yarısında olgunlaşan bir çeşittir. Tane sap bağlantısı kuvvetlidir. Depolanmaya ve taşınmaya elverişlidir. Fazla salkım nedeniyle, yapılacak çiçek ve salkım seyreltmesi kaliteyi yükseltir.
Cardinal: Erkenci üzüm çeşitleri içinde en iri taneli, yuvarlak şekilli, kırmızı renkte taneleri olan çekirdekli bir çeşittir, özellikle sıcak yörelerde olgunlaşma zamanı taneler heterojen renklenme gösterir ve tanenin bazı kısımları yeşil kalır. Çeşit boncuklanma eğilimindedir. Salkımları seyrek ve orta iriliktedir. Taneler iri(7-8g), yuvarlak ve uç kısmına doğru basıktır. Çiçek salkımı veya salkım seyreltmesi gerekir. Ben düşme başlangıcında yapılan "Ethrel" uygulamaları ve saikım etrafındaki yaprakların alınması renklenmeyi arttırır. Asmalar kuvvetli gelişir ve verimi oldukça yüksektir(2-3 ton/da).Kısa budanır.
Çavuş: Dişi çiçekli bir çeşittir. Mutlaka tozlayıcı ister. Hafızali, Razakı, Hamburg misketi, Balbal gibi çeşitler tozlayıcı olarak kullanılabilir. Asmaları kuvvetli gelişir ve orta verimlidir. Bazı araştırıcılar kısa, bazıları ise karışık budamayı önermektedir. Salkımları orta irilikte, konik ve dallıdır. Yola dayanımı iyi değildir. Erkenci-orta mevsimde olgunlaşır. Taneleri iri (4-7g), oval, kabuğu ince, çekirdekli ve sarı-yeşil renktedir.
Çekirdeksiz: Yuvarlak ve Sultani çekirdeksiz diye iki çeşidi vardır. Yuvarlak çekirdeksizin daha yaygın yetiştiği kabul edilir. Esas olarak kurutmalık amaçla yetiştirilir. Sofralık amaçlı kullanımda çiçeklenme ve ince koruk (taneler 3-4 mm çapta) döneminde 20-40ppm gibberelik asit uygulanır.
Asmaları kuvvetli ve verimlidir. Uygun koşullarda dekardan
4 tona kadar ürün alınabilir. Dip gözleri verimsiz olduğu
için mutlaka uzun budanmalıdır. Goble şeklinde terbiye
edilirse orta budama uygulanır. T şeklindeki telli terbiye
sistemlerinde yetiştirilmesi uygundur. Taneleri küçük
(1.5g), kısa-uzun oval şekilli, sarı renktedir. Salkımları uzun, silindirik ve orta iriliktedir. Ağustos ortasından itibaren hasat edilebilir.
İtalia: Asmaları kuvvetlidir ve verimlidir. Kısa veya orta budanması önerilir. Salkımları orta iri ve konik şekillidir. Taneler salkımı iyi doldurur. îri(6-7g), çekirdekli, uzun oval, misket kokulu ve sarı renkli taneleri vardır. Tanelerin kabuğu kalın olmasına rağmen, taneler çabuk berelenir ve özellikle kasalara sürtündüğü noktalarda kararır. Orta mevsimde olgunlaşır. Güneş yanıklığına dayanıklıdır.
Müşküle: özellikle îznik ve yöresinde yetiştirilen sarı renkte,çekirdekli ve son turfanda bir çeşitttir. Salkımlar konik şekilli ve iridir. Asma üzerinde ve depoda uzun süre saklanabilir. Taşımaya dayanıklıdır. Kısa budanır. îznik ve civarında ekimde olgunlaşır. Taneler şeffaf görünüştedir ve içindeki çekirdekler kolayca gözükür. Tane iriliği 4-5 gramdır.
Perlette: Asmaları kuvvetli ve verimlidir. Salkımları çok sıkıdır. Bu sıkılığı gidermek için tane seyreltmesi yapılabilir. Salkımı orta irilikte konik ve omuzludur. Taneleri yuvarlak, sarı, orta irilikte(2-3g), çekirdeksiz ve hafif aromatiktir. Güneş yanıklığına dayanıklıdır. Erkenci bir çeşittir. Orta budama yapılması önerilir.
Razakı: Taneleri iri(6-7g), çekirdekli, oval, sarı renkli bir çeşitttir. Kabuk kalınca olup tane sap bağlantısı iyidir. Depolamaya ve taşınmaya elverişlidir. Kurutmalık olarak ta kullanılır. Orta mevsimde olgunlaşır. Güneş yanıklığına dayanıklıdır. Çiçeklenme dönemindeki yağmur ve soğuk boncuklanmaya neden olur. Salkımları iri ve konik şekillidir. Orta budama uygulanmalıdır. Hafızali ve Beyrut Hurması çeşitlerinin bu çeşitle aynı olduğu belirtilmiştir. Verimli bir çeşittir.
Atasarısi: Orta mevsimde olgunlaşan, elips şeklinde sarı renkli ve çok iri(lOg) tanelere sahip bir çeşittir. Tane kabuğu orta kalınlıkta, tane eti az sulu ve gevrek olup tanede 2-3 çekirdek içerir. Asma gelişimi kuvvetli, verimi yüksektir.
Uslu: Çok erkenci, kırmızı renkte , yumuşak çekirdekli, iri taneli (6-7g), ince kabuklu ve gevrek meyve etine sahip bir çeşittir. Asmaları kuvvetli gelişir.
Trakya îlkeren: Çok erkenci bir çeşittir. Taneleri;yuvarlak, siyah renkli, yumuşak çekirdekli ve iridir (5g).
Tane kabuğu orta kalınlıktadır. Asma gelişimi kuvvetli ve verimi yüksektir.
BAĞCILIK KİTABI Prof. Dr. H. İbrahim UZUN