Tweet
MEYVELERDE HASAT SONRASINDA GÖRÜLEN BAZI FİZYOLOJİK BOZUKULUKLAR
Bu kayıplara neden olan etkenlerden biri de fizyolojik bozulmalardır. Meyvelerde fazlaca görülen fizyolojik bozulmalardan bazıları şunlardır.
Kabuk Yanığı ( Scald )
Granny Smith
Kabuk yüzeyinde tutunan aromatik maddeler kabuk yanığına neden olur. Renk önce bronzlaşır, hemen sonraki devrede epidermis hücreleri ve öncelikle hipodermis hücre tabakalarının çoğunluğu kahverengileşir. İleri devrede bu hücreler ölür ve çöküntülü yüzeyler oluşabilir. Bu tabaka kabuğun gaz geçirgenliğini düşürür ve alkol, asetaldehid birikimini artırır. Olgunlukla ilgili olarak ham meyve tipi ve yaşlı meyve tipi kabuk yanığı şeklinde incelenebilir. İlki meyve yeşil iken, ikincisi meyve sarı (geç) iken görülür.
Meyvenin salgıladığı alfa farnesene diye tanımlanan maddenin oksidatif şekli kararmaya neden olur. Kabuk yanığını etkileyen faktörler. Çeşit, hava koşulları, olgunluk, meyve iriliği ve depolama şeklinde sıralanabilir. Kabuk yanığını azaltmak için dayanıklı çeşitler yetiştirilir, ağaçlar yeterli ışık alacak şekilde budanır, meyve zamanında hasat edilmeli ve kısa zamanda depoya konulmalıdır. Roma Beauty, Delicious, Winesap, Yellow Newtown, Staymen ve Granny Smith çeşitleri kabuk yanığına duyarlıdır. Duyarlı çeşitler için depo nemi % 85–90 olarak ayarlanmalı ve depo yeterince havalandırılmalıdır. Meyvelerin madeni yağların emdirildiği kağıtlara sarılması da korunma yöntemlerinden biridir. Bu kağıtlar kabuktan çıkan ucu yağları tutar ve ucucu yağ difizyonunu artırır.
Acı Benek ( Bitter Pit )
Acı benek elmalarda Ca noksanlığından kaynaklanan fiziksel bir hastalıktır. Genellikle depolamanın ilk birkaç haftası içinde gelişir. Erken derim yapılan meyvelerde acı beneğin görülme ihtimali daha fazladır. Meyvede Ca eksikliği varsa; meyve eti sertliği, suda çözünebilir kuru maddelerin miktarı ve titre edilebilir asitlik düşüktür. Bu meyvelerin acı beneğe yakalanma riski daha fazladır. Elmalarda çeşide bağlı olarak meyve etinde 2-10 mm çapındaki küçük kahverengi lezyonlar gelişir. Kabuk altındaki doku koyulaşır ve mantarlaşır. Idared
Derimde veya soğuk depolama periyodundan sonra yüzeyde lekeler gelişir. Bu çoğunlukla kaliks yakınındaki kabuk üzerinde çok fazla ıslatılmış lekeler olarak gözükmeye başlar. Bu lekeler genellikle çok koyu renge döner, kabuğu çevreledikten sonra çukurlaşır ve depoda 1-2 ay sonra tamamen gelişmiştir. Acı beneğe duyarlı elma çeşitleri şunlardır; Granny Smith, Yellow Newtown, Jonathan, Golden delicious (California), Gravenstein, Red Delicious (California), Baldwin, Boskoop, Bromley’s Sedling, Cleopatra, Cox’s Orange Pippin, Grimes Golden, Merton, Rhoda Island Greening, Worcester, Stayman (Canada), Sturmer, White Winter Pearmaine, Prima Starking, Starkrimson, Marigold, Northern spy ve York Imperial.
Belirtiler petal yaprakların düşmesinden 4-6 hafta sonra başlayabilir. Efekte olmuş dokular yüksek solunum oranına sahiptir ve etilen üretir. Bu etkilenmiş alanlar içinde organik iyonların hareketiyle protein ve pektin sentezinin bir periyodudur. Nişasta taneleri olan etkilenmiş alanlar sağlıklı dokuda gözükmez. Elma etindeki mineral dengesizlik; Ca ‘un düşük seviyesiyle gelişir ve yüksek potasyum ve Magnezyum konsantrasyonuyla ilişkilidir. Düşük Ca seviyesi hücre membranlarının seçici geçirgenliğini bozar, bu da hücre zararlanması ve negrosis için en önemlisidir.
Acı benek ağaçlarımızın kuvvetinin devam ettirilmesiyle kontrol altına alınabilir. Ağır budama ve fazla azot uygulamalarından kaçınılmalıdır. Meyvede yararlanılabilir Ca azaltılırken geniş oranda K ve Mg uygulamalarından kaçınılmalıdır. Yapraktan verilen ilaçlar (K ve Mg içeren) hastalığa eğilimli meyve bahçelerinde acı benek gelişmesini geciktirmiştir. Büyüme sezonu süresince Ca uygulamalarıyla önerilen sonuçlar acı beneğin önlenmesinde derim sonrası Ca’la vakum infiltrasyonu daha üstündür. Acı benek yayılımını azaltan kültürel uygulamalar; yıllık bakım, besleme, ağaç kuvveti, küçük meyve gövdesi, Ca ilaçlaması ve zamanında yapılan derimdir. Yazın Mg ve N uygulamasından, toprak nemindeki düzensizlikten, toprak pH’ sının düşürülmesiyle sonuçlanan gübrelemeden kaçınılmalıdır. Erken ve aşırı seyreltme acı beneği artırabilir. Dinlenme döneminde aşırı budama yapılmamalıdır. Kalsiyum klorid (CaCl2) ve kalsiyum nitratla (Ca(NO3)2) yapılan yaz ilaçlamaları veya hasat sonrası Ca solüsyonuna daldırılması tavsiye edilmiştir. Hem kalsiyum klorit hem de kalsiyum nitratla yapılan yaz ilaçlamaları acı beneğin yayılımını azaltmada etkilidir fakat bunda çeşitler de önemlidir. Kırmızımsı kahverengileşmeyi önlemek için yapılan ilaç uygulaması hızlı kuruyan şartlar altında yapılmalıdır. Derimden sonra, depolamadan önce yapılan daldırma işlemleri acı beneğin belirtilerini azaltabilir. Su içinde % 2-3 ‘lük kalsiyum klorit uygulanır. Kalsiyum daldırmaları meyve zararlanmasına neden olabilir.
İç Sulanması ( Water Core )
Meyvenin öz bölgesinde, iletim demetleri yakınında ve bazı durumlarda da korteks dokusu içinde dağınık alanlar şeklinde camsı, sulu bir görünüş belirir. Başlangıçta dışarıdan anlaşılmaz, ileri devrede Delicious’ta olduğu gibi çiçek ucunda kabuk rengi kararır. Bozukluk, floemden gelen sıvının hücre aralarına dolmasından ileri gelir. Bu sıvıda bulunan sorbotil fruktoza dönmeden kalır ve birikir. Meyvenin özgül ağırlığı artar. Hasat esnasında bozukluk hafif derecede ise kaybolabilir. İleri derecede bozukluk ise kaybolmaz ve meyvenin bozulmasına neden olur. İç sulanmasına duyarlı çeşitler; Winesap, Mutsu, Newtown, Delicious, Jonathan, Baldwin ve McIntosh olarak belirlenmiştir. Gece gündüz sıcaklık farkları, fazla ışıklanma iç sulanmasını artırır. 00 C gece sıcaklığı tehlikelidir. Bol güneş gören ve genç ağaçların iri meyveleri hassastır. Aşırı budama, gübreleme ve seyreltme gibi yaprak/meyve oranını artıran uygulamalar iç sulanmasını artırır. Meyveler bozukluk belirtisi göstermeden hasat edilmelidir. Mümkünse meyveler aşırı ışıktan korunmalıdır. İç sulanmasına karşı kalsiyum gübrelemesinin koruyucu etkisi vardır.
Yaşlanma Bozukluğu
Aşırı olgunlaşma devresinde görülen bir bozulmadır. Bozulan bölgeler kurur. Kabuk altında içe doğru yayılan bir kahverengileşme görülür. Meyve eti yumuşar ve süngerimsi bir şekilde kurur. Bozukluk ilk olarak meyvenin uç tarafında başlar. Bozukluk görülen dokularda kalsiyum eksikliği vardır. Depodan çıktıktan sonra bozukluk ilerler. Yaşlanma bozukluğuna Jonathan, Delicious ve Staymen çeşitleri hassastır. Zamanında yapılmayan derim, uzun depolama ve yüksek depo nemi bozukluğu artırıcı etki yapar. Meyve yaşlandıkça pektine bağlanan kalsiyum, yapıdan ayrılır ve organik asitlerle çöker, hücre zarının direnci azalır. Bu metabolizmadaki bozulma ile asetaldehit oluşur ve bu dokuya zehir etkisi yapar.
Karbondioksit Zararları
Karbondioksit zararları daha çok CA (Kontrollü Atmosferli depolar) da görülür. Yüksek karbondioksit konsantrasyonu toksik dozda süksinik asit birikimine yol açar. Meyvenin özünün kararmasına neden olur. Bunlar, sağlam dokudan keskin sınırlarla ayrılmış kırmızı-kahverengi bölgler şeklindedir. Sulu gibi görünen lekeler daha sonra kurur. Kuruyan bölgelerde oyuklar oluşur. En fazla Granny Smith, Cox’s Orange ve McIntosh çeşitleri duyarlıdır. % 3-5 karbondioksit zarara neden olur. Karbondioksit zararı yaşlanma ve düşük sıcaklık zararları ile de ilişkili bulunmuştur. Derimde ve depolamada gecikme zararlanmayı artırır.
Düşük Oksijen Zararları
Ortamda oksijen azlığı solunum seyrini bozar, anaerob solunum giderek artmaya başlar. Meyvede dokular içinde asetaldehit ve etil alkol oluşur. Alkol birikimi 100 mg/100 g’ı geçince doku zarar görür ve aroma bozulmaya başlar. Cortland, McIntosh, Cox’s Orange, Jonathan ve Delicious çeşitleri hassastır. Cox’s Orange elmasında anaerob solunum dördüncü günden sonra zarar meydana getirir. Elmalar için % 2.5 oksijen miktarı uygun bir seviyedir.
ebkae.gov.tr
Bu kayıplara neden olan etkenlerden biri de fizyolojik bozulmalardır. Meyvelerde fazlaca görülen fizyolojik bozulmalardan bazıları şunlardır.
Kabuk Yanığı ( Scald )
Granny Smith
Kabuk yüzeyinde tutunan aromatik maddeler kabuk yanığına neden olur. Renk önce bronzlaşır, hemen sonraki devrede epidermis hücreleri ve öncelikle hipodermis hücre tabakalarının çoğunluğu kahverengileşir. İleri devrede bu hücreler ölür ve çöküntülü yüzeyler oluşabilir. Bu tabaka kabuğun gaz geçirgenliğini düşürür ve alkol, asetaldehid birikimini artırır. Olgunlukla ilgili olarak ham meyve tipi ve yaşlı meyve tipi kabuk yanığı şeklinde incelenebilir. İlki meyve yeşil iken, ikincisi meyve sarı (geç) iken görülür.
Meyvenin salgıladığı alfa farnesene diye tanımlanan maddenin oksidatif şekli kararmaya neden olur. Kabuk yanığını etkileyen faktörler. Çeşit, hava koşulları, olgunluk, meyve iriliği ve depolama şeklinde sıralanabilir. Kabuk yanığını azaltmak için dayanıklı çeşitler yetiştirilir, ağaçlar yeterli ışık alacak şekilde budanır, meyve zamanında hasat edilmeli ve kısa zamanda depoya konulmalıdır. Roma Beauty, Delicious, Winesap, Yellow Newtown, Staymen ve Granny Smith çeşitleri kabuk yanığına duyarlıdır. Duyarlı çeşitler için depo nemi % 85–90 olarak ayarlanmalı ve depo yeterince havalandırılmalıdır. Meyvelerin madeni yağların emdirildiği kağıtlara sarılması da korunma yöntemlerinden biridir. Bu kağıtlar kabuktan çıkan ucu yağları tutar ve ucucu yağ difizyonunu artırır.
Acı Benek ( Bitter Pit )
Acı benek elmalarda Ca noksanlığından kaynaklanan fiziksel bir hastalıktır. Genellikle depolamanın ilk birkaç haftası içinde gelişir. Erken derim yapılan meyvelerde acı beneğin görülme ihtimali daha fazladır. Meyvede Ca eksikliği varsa; meyve eti sertliği, suda çözünebilir kuru maddelerin miktarı ve titre edilebilir asitlik düşüktür. Bu meyvelerin acı beneğe yakalanma riski daha fazladır. Elmalarda çeşide bağlı olarak meyve etinde 2-10 mm çapındaki küçük kahverengi lezyonlar gelişir. Kabuk altındaki doku koyulaşır ve mantarlaşır. Idared
Derimde veya soğuk depolama periyodundan sonra yüzeyde lekeler gelişir. Bu çoğunlukla kaliks yakınındaki kabuk üzerinde çok fazla ıslatılmış lekeler olarak gözükmeye başlar. Bu lekeler genellikle çok koyu renge döner, kabuğu çevreledikten sonra çukurlaşır ve depoda 1-2 ay sonra tamamen gelişmiştir. Acı beneğe duyarlı elma çeşitleri şunlardır; Granny Smith, Yellow Newtown, Jonathan, Golden delicious (California), Gravenstein, Red Delicious (California), Baldwin, Boskoop, Bromley’s Sedling, Cleopatra, Cox’s Orange Pippin, Grimes Golden, Merton, Rhoda Island Greening, Worcester, Stayman (Canada), Sturmer, White Winter Pearmaine, Prima Starking, Starkrimson, Marigold, Northern spy ve York Imperial.
Belirtiler petal yaprakların düşmesinden 4-6 hafta sonra başlayabilir. Efekte olmuş dokular yüksek solunum oranına sahiptir ve etilen üretir. Bu etkilenmiş alanlar içinde organik iyonların hareketiyle protein ve pektin sentezinin bir periyodudur. Nişasta taneleri olan etkilenmiş alanlar sağlıklı dokuda gözükmez. Elma etindeki mineral dengesizlik; Ca ‘un düşük seviyesiyle gelişir ve yüksek potasyum ve Magnezyum konsantrasyonuyla ilişkilidir. Düşük Ca seviyesi hücre membranlarının seçici geçirgenliğini bozar, bu da hücre zararlanması ve negrosis için en önemlisidir.
Acı benek ağaçlarımızın kuvvetinin devam ettirilmesiyle kontrol altına alınabilir. Ağır budama ve fazla azot uygulamalarından kaçınılmalıdır. Meyvede yararlanılabilir Ca azaltılırken geniş oranda K ve Mg uygulamalarından kaçınılmalıdır. Yapraktan verilen ilaçlar (K ve Mg içeren) hastalığa eğilimli meyve bahçelerinde acı benek gelişmesini geciktirmiştir. Büyüme sezonu süresince Ca uygulamalarıyla önerilen sonuçlar acı beneğin önlenmesinde derim sonrası Ca’la vakum infiltrasyonu daha üstündür. Acı benek yayılımını azaltan kültürel uygulamalar; yıllık bakım, besleme, ağaç kuvveti, küçük meyve gövdesi, Ca ilaçlaması ve zamanında yapılan derimdir. Yazın Mg ve N uygulamasından, toprak nemindeki düzensizlikten, toprak pH’ sının düşürülmesiyle sonuçlanan gübrelemeden kaçınılmalıdır. Erken ve aşırı seyreltme acı beneği artırabilir. Dinlenme döneminde aşırı budama yapılmamalıdır. Kalsiyum klorid (CaCl2) ve kalsiyum nitratla (Ca(NO3)2) yapılan yaz ilaçlamaları veya hasat sonrası Ca solüsyonuna daldırılması tavsiye edilmiştir. Hem kalsiyum klorit hem de kalsiyum nitratla yapılan yaz ilaçlamaları acı beneğin yayılımını azaltmada etkilidir fakat bunda çeşitler de önemlidir. Kırmızımsı kahverengileşmeyi önlemek için yapılan ilaç uygulaması hızlı kuruyan şartlar altında yapılmalıdır. Derimden sonra, depolamadan önce yapılan daldırma işlemleri acı beneğin belirtilerini azaltabilir. Su içinde % 2-3 ‘lük kalsiyum klorit uygulanır. Kalsiyum daldırmaları meyve zararlanmasına neden olabilir.
İç Sulanması ( Water Core )
Meyvenin öz bölgesinde, iletim demetleri yakınında ve bazı durumlarda da korteks dokusu içinde dağınık alanlar şeklinde camsı, sulu bir görünüş belirir. Başlangıçta dışarıdan anlaşılmaz, ileri devrede Delicious’ta olduğu gibi çiçek ucunda kabuk rengi kararır. Bozukluk, floemden gelen sıvının hücre aralarına dolmasından ileri gelir. Bu sıvıda bulunan sorbotil fruktoza dönmeden kalır ve birikir. Meyvenin özgül ağırlığı artar. Hasat esnasında bozukluk hafif derecede ise kaybolabilir. İleri derecede bozukluk ise kaybolmaz ve meyvenin bozulmasına neden olur. İç sulanmasına duyarlı çeşitler; Winesap, Mutsu, Newtown, Delicious, Jonathan, Baldwin ve McIntosh olarak belirlenmiştir. Gece gündüz sıcaklık farkları, fazla ışıklanma iç sulanmasını artırır. 00 C gece sıcaklığı tehlikelidir. Bol güneş gören ve genç ağaçların iri meyveleri hassastır. Aşırı budama, gübreleme ve seyreltme gibi yaprak/meyve oranını artıran uygulamalar iç sulanmasını artırır. Meyveler bozukluk belirtisi göstermeden hasat edilmelidir. Mümkünse meyveler aşırı ışıktan korunmalıdır. İç sulanmasına karşı kalsiyum gübrelemesinin koruyucu etkisi vardır.
Yaşlanma Bozukluğu
Aşırı olgunlaşma devresinde görülen bir bozulmadır. Bozulan bölgeler kurur. Kabuk altında içe doğru yayılan bir kahverengileşme görülür. Meyve eti yumuşar ve süngerimsi bir şekilde kurur. Bozukluk ilk olarak meyvenin uç tarafında başlar. Bozukluk görülen dokularda kalsiyum eksikliği vardır. Depodan çıktıktan sonra bozukluk ilerler. Yaşlanma bozukluğuna Jonathan, Delicious ve Staymen çeşitleri hassastır. Zamanında yapılmayan derim, uzun depolama ve yüksek depo nemi bozukluğu artırıcı etki yapar. Meyve yaşlandıkça pektine bağlanan kalsiyum, yapıdan ayrılır ve organik asitlerle çöker, hücre zarının direnci azalır. Bu metabolizmadaki bozulma ile asetaldehit oluşur ve bu dokuya zehir etkisi yapar.
Karbondioksit Zararları
Karbondioksit zararları daha çok CA (Kontrollü Atmosferli depolar) da görülür. Yüksek karbondioksit konsantrasyonu toksik dozda süksinik asit birikimine yol açar. Meyvenin özünün kararmasına neden olur. Bunlar, sağlam dokudan keskin sınırlarla ayrılmış kırmızı-kahverengi bölgler şeklindedir. Sulu gibi görünen lekeler daha sonra kurur. Kuruyan bölgelerde oyuklar oluşur. En fazla Granny Smith, Cox’s Orange ve McIntosh çeşitleri duyarlıdır. % 3-5 karbondioksit zarara neden olur. Karbondioksit zararı yaşlanma ve düşük sıcaklık zararları ile de ilişkili bulunmuştur. Derimde ve depolamada gecikme zararlanmayı artırır.
Düşük Oksijen Zararları
Ortamda oksijen azlığı solunum seyrini bozar, anaerob solunum giderek artmaya başlar. Meyvede dokular içinde asetaldehit ve etil alkol oluşur. Alkol birikimi 100 mg/100 g’ı geçince doku zarar görür ve aroma bozulmaya başlar. Cortland, McIntosh, Cox’s Orange, Jonathan ve Delicious çeşitleri hassastır. Cox’s Orange elmasında anaerob solunum dördüncü günden sonra zarar meydana getirir. Elmalar için % 2.5 oksijen miktarı uygun bir seviyedir.
ebkae.gov.tr