Tweet
Brokkoli (Brassica oleracea L. subvar. cymosa)
Genel Özellikleri
Brokkoli yeşil sürgünleri yenilen bir sebze türüdür. Birçok yerde karnabahara benzetilir.
Bitkisi, yeşil çiçek tomurcukları ile kalın ve etli çiçek saplarından oluşan bir baştan ibarettir. Başın çapı 5-25 cm., ağırlığı ise 100-400 g kadardır.
Bitki oluşumu sırasında önce ortada baş oluşur. Bu başın kesilmesi halinde de yaprak koltuklarından çıkan sürgünler hızla gelişirler ve yukarıda belirtildiği gibi üzerinde yeşil tomurcukları bulunan etli sürgünler meydana getirirler. Yan sürgünlerin birleşmesiyle oluşan başların çapları ana baştan daha küçük olup 5-10 cm., ağırlıkları 10-50g’ dır.
Çiçek taslakları çiçeklenmeden önce bileşik salkımlardaki normal tomurcuklar içinde gelişir. Bu salkımlar yapraksız ve yeşil renklidir. Bunun yanında mor renkli olanları da vardır. Ancak bunların ticari değeri yoktur.
Bitki büyüklüğü lahana ve karnabahardan fazladır. Yaprakları saplı ve oval şekillidir. Bunun dışında brokkolinin gerek çiçeklerinin özellikleri ve gerekse çiçeklenme ve döllenme biyolojisi karnabaharda olduğu gibidir.
İklim İstekleri
Brokkolnin yenilen kısımlarını oluşturan yeşil sürgünlerinin kalitesinin korunması açısından yaz aylarındaki kurak ve sıcak havalar uygun değildir. Sıcak havalarda sürgünlerdeki çiçek tomurcukları hem normal gelişme göztermez, hem de gevşek yapılı olur. Bu nedenle yaz aylarında ortalama sıcaklığı 20 C’ nin üzerinde olan yerlerde brokkoli yetiştiriciliği önemli olmamaktadır.
Brokkoli, düşük sıcaklıklara dayanıklılığı çeşitlere ve gelişme dönemine göre farklılık gösterir. Geçci çeşitlerde vegetatif devrelerin don tehlikesiyle karşılaştıklarından, erkenci çeşitlere göre daha dayanıklıdır. Baş oluşturan bitkiler hafif donlardan bile zarar görebilir. Brokkolide don zararı, salkımların kahverengine dönüşmesi ve çürümesi şeklindedir.
Toprak İstekleri
Çiçek tomurcukları dikimden sonra hızla gelişir. Bu nedenle fakir topraklarda gübreleme yapmak gerekir. Aksi halde kof sürgünler meydana gelir. Brokkoli nemli topraklardan hoşlanır. Kuru topraklarda sürgünler lifli bir yapı kazanır. Bitkiler kışı toprakta geçireceklerse bu tür topraklarda iyi drenaj yapılması gerekir. Toprak tuzluluğuna nispeten dayanıklıdır.
Gübreleme
Brokkoli’nin gübrelenmesinde dekara 20 kg P2O5 ve 20 kg K2O verilmelidir. Ayrıca azotlu gübreler, 68 kg/da olmak üzere dikimden sonra ve ana başlar hasat edildikten sonraki devrelerde 1-2 kez tekrarlanabilir.
Yetiştirme Tekniği
Brokkoliler tohumlarıyla üretilir. Tohumlar genellikle yastıklara ekilir. Fideler tohum ekiminden 4-7 hafta sonra da dikilir. Özellikle erkenci çeşitlerde fazla gelişmiş iri bitkileri kullanmamak gerekir. Çünkü bu tür bitkiler tarlada gevşek baş oluşturur. Don tehlikesinin bulunduğu yerlerde erkencilik açısından kış aylarında ekim yapılır.
Fidelerin dikimi erkenci çeşitlerde Mart-Nisan, geçci çeşitlerde ise Ağustos-Eylül aylarındadır. Don tehlikesinin bulunduğu yerlerde dikim Haziran-Temmuz’da yapılmalıdır.
Erkenci çeşitler, geçci çeşitlere nazaran daha küçük bitkiler oluşturur. Bu yüzden daha sık dikim yapılabilir. Özellikle ana başların hasatı düşünülüyorsa aralık ve mesafeler azaltılabilir. Pratikte sıra arası 75-100 cm arası ve sıra üzeri 50-75 cm arasındadır.
Aralıkların daraltılmasıyla bitki gün sayısı artar ve birim alanda elde edilen sürgün miktarı da artar. Geniş aralıklarla dikimlerde elde edilen sürgünlerde koflaşma meydana gelir. Buna karşılık sık dikimlerde bakım ve hasat işleri zor olur. Ayrıca sık dikilen bitkilerde olgunlaşma gecikir.
Hasat ve Depolama
Brokkolide hasat zamanının doğru olarak belirlenmesi çok önemlidir. Sürgünlerin tomurcuklar açılmadan ve çiçek salkımları henüz sıkılığını kaybetmeden hasat edilmesi gerekir.
Erkenci çeşitlerde hasat Temmuz donlarının bulunduğu bölgelerde hasatın Eylül-Ekim’ de bitirilmesi gerekir. Don tehlikesinin olmadığı yerlerde ise hasat Ocak ayından Mayıs ayına kadar yapılabilir.
Brokkoli yan sürgünleri tam olarak gelişirse, hasat birkaç defada yapılır. Sıcak havalarda hasat en az 2 hafta sürer. Bazen 10’ un üzerinde hasat yapılabilir. Bazı çeşitler birkaç sürgün verir. Bunların hasatı kısa sürede gerçekleşir. Yan sürgünlerinin sayısı artırılmak isteniyorsa ana büyüme ucunun erken devrede kesilmesi gerekir. Buna karşılık verim düşebilir ve hasat sayısı artar.
Brokkoli’nin hemen satışa sunulması yararlıdır. Bununla beraber büşük sıcaklıklarda 7-10 gün süreyle muhafaza edilebilirler. 0 C sıcaklıkta 20-40 gün saklanabilir. Muhafazanın uzaması halinde sürgünler sararıp pörsümektedir.
Brokkolinin taze tüketimi yanında dondurularak da depolanması mümkündür. -12 C ve -18 C de dondurulmuş olarak 6-16 ay muhafaza etmek mümkündür.
Verim
Sürgünler çoğunlukla 15 cm olduklarında hasat edilir. Kesildikten sonra yaprakları koparılır. 750-1000 g’lık demetler halinde satışa sunulur. Verim dekara ortalama 0.5-1.0 ton kadardır.
bahcenet.com
Genel Özellikleri
Brokkoli yeşil sürgünleri yenilen bir sebze türüdür. Birçok yerde karnabahara benzetilir.
Bitkisi, yeşil çiçek tomurcukları ile kalın ve etli çiçek saplarından oluşan bir baştan ibarettir. Başın çapı 5-25 cm., ağırlığı ise 100-400 g kadardır.
Bitki oluşumu sırasında önce ortada baş oluşur. Bu başın kesilmesi halinde de yaprak koltuklarından çıkan sürgünler hızla gelişirler ve yukarıda belirtildiği gibi üzerinde yeşil tomurcukları bulunan etli sürgünler meydana getirirler. Yan sürgünlerin birleşmesiyle oluşan başların çapları ana baştan daha küçük olup 5-10 cm., ağırlıkları 10-50g’ dır.
Çiçek taslakları çiçeklenmeden önce bileşik salkımlardaki normal tomurcuklar içinde gelişir. Bu salkımlar yapraksız ve yeşil renklidir. Bunun yanında mor renkli olanları da vardır. Ancak bunların ticari değeri yoktur.
Bitki büyüklüğü lahana ve karnabahardan fazladır. Yaprakları saplı ve oval şekillidir. Bunun dışında brokkolinin gerek çiçeklerinin özellikleri ve gerekse çiçeklenme ve döllenme biyolojisi karnabaharda olduğu gibidir.
İklim İstekleri
Brokkolnin yenilen kısımlarını oluşturan yeşil sürgünlerinin kalitesinin korunması açısından yaz aylarındaki kurak ve sıcak havalar uygun değildir. Sıcak havalarda sürgünlerdeki çiçek tomurcukları hem normal gelişme göztermez, hem de gevşek yapılı olur. Bu nedenle yaz aylarında ortalama sıcaklığı 20 C’ nin üzerinde olan yerlerde brokkoli yetiştiriciliği önemli olmamaktadır.
Brokkoli, düşük sıcaklıklara dayanıklılığı çeşitlere ve gelişme dönemine göre farklılık gösterir. Geçci çeşitlerde vegetatif devrelerin don tehlikesiyle karşılaştıklarından, erkenci çeşitlere göre daha dayanıklıdır. Baş oluşturan bitkiler hafif donlardan bile zarar görebilir. Brokkolide don zararı, salkımların kahverengine dönüşmesi ve çürümesi şeklindedir.
Toprak İstekleri
Çiçek tomurcukları dikimden sonra hızla gelişir. Bu nedenle fakir topraklarda gübreleme yapmak gerekir. Aksi halde kof sürgünler meydana gelir. Brokkoli nemli topraklardan hoşlanır. Kuru topraklarda sürgünler lifli bir yapı kazanır. Bitkiler kışı toprakta geçireceklerse bu tür topraklarda iyi drenaj yapılması gerekir. Toprak tuzluluğuna nispeten dayanıklıdır.
Gübreleme
Brokkoli’nin gübrelenmesinde dekara 20 kg P2O5 ve 20 kg K2O verilmelidir. Ayrıca azotlu gübreler, 68 kg/da olmak üzere dikimden sonra ve ana başlar hasat edildikten sonraki devrelerde 1-2 kez tekrarlanabilir.
Yetiştirme Tekniği
Brokkoliler tohumlarıyla üretilir. Tohumlar genellikle yastıklara ekilir. Fideler tohum ekiminden 4-7 hafta sonra da dikilir. Özellikle erkenci çeşitlerde fazla gelişmiş iri bitkileri kullanmamak gerekir. Çünkü bu tür bitkiler tarlada gevşek baş oluşturur. Don tehlikesinin bulunduğu yerlerde erkencilik açısından kış aylarında ekim yapılır.
Fidelerin dikimi erkenci çeşitlerde Mart-Nisan, geçci çeşitlerde ise Ağustos-Eylül aylarındadır. Don tehlikesinin bulunduğu yerlerde dikim Haziran-Temmuz’da yapılmalıdır.
Erkenci çeşitler, geçci çeşitlere nazaran daha küçük bitkiler oluşturur. Bu yüzden daha sık dikim yapılabilir. Özellikle ana başların hasatı düşünülüyorsa aralık ve mesafeler azaltılabilir. Pratikte sıra arası 75-100 cm arası ve sıra üzeri 50-75 cm arasındadır.
Aralıkların daraltılmasıyla bitki gün sayısı artar ve birim alanda elde edilen sürgün miktarı da artar. Geniş aralıklarla dikimlerde elde edilen sürgünlerde koflaşma meydana gelir. Buna karşılık sık dikimlerde bakım ve hasat işleri zor olur. Ayrıca sık dikilen bitkilerde olgunlaşma gecikir.
Hasat ve Depolama
Brokkolide hasat zamanının doğru olarak belirlenmesi çok önemlidir. Sürgünlerin tomurcuklar açılmadan ve çiçek salkımları henüz sıkılığını kaybetmeden hasat edilmesi gerekir.
Erkenci çeşitlerde hasat Temmuz donlarının bulunduğu bölgelerde hasatın Eylül-Ekim’ de bitirilmesi gerekir. Don tehlikesinin olmadığı yerlerde ise hasat Ocak ayından Mayıs ayına kadar yapılabilir.
Brokkoli yan sürgünleri tam olarak gelişirse, hasat birkaç defada yapılır. Sıcak havalarda hasat en az 2 hafta sürer. Bazen 10’ un üzerinde hasat yapılabilir. Bazı çeşitler birkaç sürgün verir. Bunların hasatı kısa sürede gerçekleşir. Yan sürgünlerinin sayısı artırılmak isteniyorsa ana büyüme ucunun erken devrede kesilmesi gerekir. Buna karşılık verim düşebilir ve hasat sayısı artar.
Brokkoli’nin hemen satışa sunulması yararlıdır. Bununla beraber büşük sıcaklıklarda 7-10 gün süreyle muhafaza edilebilirler. 0 C sıcaklıkta 20-40 gün saklanabilir. Muhafazanın uzaması halinde sürgünler sararıp pörsümektedir.
Brokkolinin taze tüketimi yanında dondurularak da depolanması mümkündür. -12 C ve -18 C de dondurulmuş olarak 6-16 ay muhafaza etmek mümkündür.
Verim
Sürgünler çoğunlukla 15 cm olduklarında hasat edilir. Kesildikten sonra yaprakları koparılır. 750-1000 g’lık demetler halinde satışa sunulur. Verim dekara ortalama 0.5-1.0 ton kadardır.
bahcenet.com