Tweet
Toprak / EKOLOJİK FAKTÖRLER / SEBZECİLİK
Toprak bitkilerin üstünde barındığı bir ortamdır. Esasında toprak “Arzın dış tabakasını kaplayan, kaya ve organik maddelerin türlü ayrışım ürünlerinin karışımından meydana gelen, bitkilere durak yeri, besin kaynağı olan, belli oranda su ve hava içeren üç boyutlu bir varlık” olarak tarif edilir (AKALAN 1977). Oldukça karmaşık bir yapıya sahip olan toprak, katı, sıvı ve gaz üç ayrı özelliği olan fiziksel bir kitledir. Toprağın % 50’si katı madde ve % 50’si boşluktur. Katı maddelerin % 45’i mineral, % 5’i bitkisel ve hayvansal kökenli organik maddelerden meydana gelir. Genel bir ifadeyle, boşlukların % 25’i su ve geri kalan % 25’i kısmını da hava doldurur. Bu durumda toprağın 4 ana birleşenini mineral maddeler, organik maddeler, su ve hava teşkil eder.
Kızgın bir ateş kütlesi halinde güneşten kopan dünyanın, kendi etrafında dönmesi ve güneşten uzaklaşmasıyla, dış tabakaları soğumaya ve katılaşmaya başlamıştır. Böylece dünyanın oluşumu sırasında ana kayalar oluşmuştur. Dünya çevresinde atmosferin meydana gelmesiyle, çevrede su ve havanın bulunmasına, bir sürü fiziksel, kimyasal olayların ve canlıların da ortaya çıkmasıyla diğer biyolojik olayların meydana gelmesine, bu tabakaların değişikliğe uğramasına sebep olmuştur. Ana kayalar parçalanmış, sonuçta değişik büyüklükte mineral ve organik parçalar ortaya çıkmıştır. Bunların bir kısmı yağmur sularıyla sürüklenip taşınmış veya suda erimiş ve yıkanıp gitmiştir. Kalan parçalar ve taneler çeşitli ayrışım olayları sonucu kısmen yalın, kısmen birbirleriyle birleşerek yeni bileşikler meydana getirmiştir. Sert kayalardan ve sertleşmiş çökelti materyalden meydana gelen, olduğu yerde kalan ana materyale “Yerinde Oluşmuş Otoktan Materyal” denir. Yerinden kaldırılmış, taşınmış çeşitli büyüklükte parçalardan oluşan materyale ise “Taşınmış Alloktan Materyal” adı verilir. Taşıma su ile yapılmışsa “Allüviyal Materyal”, buzullarla olmuşsa “Glasiyel veya Moren”, rüzgar gücüyle sürüklenmişse “Aolik veya Lös” yer çekimi yüzünden derinlere çekilmişse “Kolluviyal” ve çürümeye başlamış veya çürümüşse “Organik Materyal” dir.
Kaynak: Genel Sebzecilik Kitabı Prof. Dr. Atila Günay
Toprak bitkilerin üstünde barındığı bir ortamdır. Esasında toprak “Arzın dış tabakasını kaplayan, kaya ve organik maddelerin türlü ayrışım ürünlerinin karışımından meydana gelen, bitkilere durak yeri, besin kaynağı olan, belli oranda su ve hava içeren üç boyutlu bir varlık” olarak tarif edilir (AKALAN 1977). Oldukça karmaşık bir yapıya sahip olan toprak, katı, sıvı ve gaz üç ayrı özelliği olan fiziksel bir kitledir. Toprağın % 50’si katı madde ve % 50’si boşluktur. Katı maddelerin % 45’i mineral, % 5’i bitkisel ve hayvansal kökenli organik maddelerden meydana gelir. Genel bir ifadeyle, boşlukların % 25’i su ve geri kalan % 25’i kısmını da hava doldurur. Bu durumda toprağın 4 ana birleşenini mineral maddeler, organik maddeler, su ve hava teşkil eder.
Kızgın bir ateş kütlesi halinde güneşten kopan dünyanın, kendi etrafında dönmesi ve güneşten uzaklaşmasıyla, dış tabakaları soğumaya ve katılaşmaya başlamıştır. Böylece dünyanın oluşumu sırasında ana kayalar oluşmuştur. Dünya çevresinde atmosferin meydana gelmesiyle, çevrede su ve havanın bulunmasına, bir sürü fiziksel, kimyasal olayların ve canlıların da ortaya çıkmasıyla diğer biyolojik olayların meydana gelmesine, bu tabakaların değişikliğe uğramasına sebep olmuştur. Ana kayalar parçalanmış, sonuçta değişik büyüklükte mineral ve organik parçalar ortaya çıkmıştır. Bunların bir kısmı yağmur sularıyla sürüklenip taşınmış veya suda erimiş ve yıkanıp gitmiştir. Kalan parçalar ve taneler çeşitli ayrışım olayları sonucu kısmen yalın, kısmen birbirleriyle birleşerek yeni bileşikler meydana getirmiştir. Sert kayalardan ve sertleşmiş çökelti materyalden meydana gelen, olduğu yerde kalan ana materyale “Yerinde Oluşmuş Otoktan Materyal” denir. Yerinden kaldırılmış, taşınmış çeşitli büyüklükte parçalardan oluşan materyale ise “Taşınmış Alloktan Materyal” adı verilir. Taşıma su ile yapılmışsa “Allüviyal Materyal”, buzullarla olmuşsa “Glasiyel veya Moren”, rüzgar gücüyle sürüklenmişse “Aolik veya Lös” yer çekimi yüzünden derinlere çekilmişse “Kolluviyal” ve çürümeye başlamış veya çürümüşse “Organik Materyal” dir.
Kaynak: Genel Sebzecilik Kitabı Prof. Dr. Atila Günay