Tweet
Toprağın Özgül ve Volüm Ağırlığı Toprağın Fiziksel Özelliği / Toprağın Özellikleri / Toprak / EKOLOJİK FAKTÖRLER / SEBZECİLİK
Toprağı oluşturan katı tanelerin birim hacim ağırlığına, birim hacimdeki katı toprağın “kütle ağırlığı veya zerre yoğunluğu veya özgül ağırlığı” denir. Bu durumdaki toprakta hava ve su miktarı hesaba katılmaz. Toprağın sıkılarak bir kütle haline getirildiği düşünülür. Özgül ağırlık birim ölçüsü gr/m3’tür. Eğer 1 cm3 mineral toprağın ağırlığı 2,65 gram ise, bu toprağın özgül ağırlığı 2,65 gr/cm3 tür. Toprak ister sıkı ve isterse gevşek olsun özgül ağırlığı değişmez ve sabit kalır. Toprak özgül ağırlığı, toprakların boşluk hacminin hesaplanmasında kullanılır. Toprağı oluşturan mineral maddelerin bireysel özgül ağırlıkları geniş sınırlar içinde değişmekteyken, onların oluşturduğu toprağın özgül ağırlığı 2,50-2,80 gr/cm3 arasında bulunur. Bunun nedeni, toprağın çoğunluğunu oluşturan kuvars, feldspat ve koloidal sekonder silikat gibi minerallerin özgül ağırlıklarının bu hudutlar arasında olmasıdır. Organik maddelerin özgül ağırlığı 2,40 gr/m3 gibi düşük bir değerde olduğundan ve toprak içindeki organik madde miktarlarının da esasında az bulunmasından toprak özgül ağırlığı üzerinde bir etki meydana getirmez. Normal mineral menşeli bir toprağın özgül ağırlığı 2,65 gr/m3’tür. Toprağın özgül ağırlığını belirlemek için, 100 gr toprak örneği alınır. 500 cm3’lük bir silindir yarısına kadar suyla doldurulur ve sonra örnek toprak silindir içine boşaltılır. Suyun yükseldiği yerden, eski düzeyi çıkarılır. Artan suyun hacmi belirlenir. Bu hacim 40 cm3 ise, toprağın özgül ağırlığı 100/40=2,50 gr/cm3 olarak tespit edilir. Laboratuarda piknometre yöntemi ile daha duyarlı toprak özgül ağırlığını analiz etmek mümkündür.
Toprağın volüm veya toprağın hacim ağırlığı, toprak içindeki boşluklar dikkate alınarak, birim hacmi hacimdeki toprağın ağırlığı olarak hesaplanır. Toprağın volüm hacmini tespit etmek için, doğal konumdaki hacmi belli bir toprak örneği araziden alınıp laboratuara getirilir ve tartılır. Bu toprağın o andaki yaş ağırlığıdır. Bu örnek toprak 105oC’deki kurutma dolabına konur. Ağırlığın değişmediği sabit kaldığı ana kadar dolapta tutulur. Ağırlık sabit kaldığında dolaptan çıkarılır ve tartılır. Bu da toprağın kuru ağırlığıdır. Dolaba konduğu yaş ağırlıktan, dolaptan çıkarıldıktan sonraki kuru ağırlığı düşüldüğünde, toprak içindeki uçan suyun miktarı bulunur. Toprağın kuru ağırlığı toprak hacmine bölünürse, toprağın hacim ağırlığı gr/cm3 olarak hesap edilmiş olur. Kumlu topraklarda zerreler iri ve kaba yapılı olup, birbirleriyle gevşek temas halindedir. Bu yüzden belli hacimdeki kumlu toprakların ağırlığı fazladır. Mil ve kil gibi ince taneli topraklarda zerreler birbirleriyle sıkı temasta olup, adeta kümeleşmiş durumdadır. Bu yüzden milli-tınlı bir toprağın volüm ağırlığı, kumlu-tınlı toprağınkinden fazladır. Nitekim kil, killi-tın ve milli-tın gibi toprakların volüm ağırlığı 1,20-1,80 gr/cm3, kumlu-tın gibi toprağın volüm ağırlığı 1,00-1,60 gr/cm3’tür. Bir toprakta volüm ağırlığı artıyorsa, bu pratikte bitki köklerinin o toprak içinde iyi gelişemeyeceğini gösterir.
Kaynak: Genel Sebzecilik Kitabı Prof. Dr. Atila Günay
Toprağı oluşturan katı tanelerin birim hacim ağırlığına, birim hacimdeki katı toprağın “kütle ağırlığı veya zerre yoğunluğu veya özgül ağırlığı” denir. Bu durumdaki toprakta hava ve su miktarı hesaba katılmaz. Toprağın sıkılarak bir kütle haline getirildiği düşünülür. Özgül ağırlık birim ölçüsü gr/m3’tür. Eğer 1 cm3 mineral toprağın ağırlığı 2,65 gram ise, bu toprağın özgül ağırlığı 2,65 gr/cm3 tür. Toprak ister sıkı ve isterse gevşek olsun özgül ağırlığı değişmez ve sabit kalır. Toprak özgül ağırlığı, toprakların boşluk hacminin hesaplanmasında kullanılır. Toprağı oluşturan mineral maddelerin bireysel özgül ağırlıkları geniş sınırlar içinde değişmekteyken, onların oluşturduğu toprağın özgül ağırlığı 2,50-2,80 gr/cm3 arasında bulunur. Bunun nedeni, toprağın çoğunluğunu oluşturan kuvars, feldspat ve koloidal sekonder silikat gibi minerallerin özgül ağırlıklarının bu hudutlar arasında olmasıdır. Organik maddelerin özgül ağırlığı 2,40 gr/m3 gibi düşük bir değerde olduğundan ve toprak içindeki organik madde miktarlarının da esasında az bulunmasından toprak özgül ağırlığı üzerinde bir etki meydana getirmez. Normal mineral menşeli bir toprağın özgül ağırlığı 2,65 gr/m3’tür. Toprağın özgül ağırlığını belirlemek için, 100 gr toprak örneği alınır. 500 cm3’lük bir silindir yarısına kadar suyla doldurulur ve sonra örnek toprak silindir içine boşaltılır. Suyun yükseldiği yerden, eski düzeyi çıkarılır. Artan suyun hacmi belirlenir. Bu hacim 40 cm3 ise, toprağın özgül ağırlığı 100/40=2,50 gr/cm3 olarak tespit edilir. Laboratuarda piknometre yöntemi ile daha duyarlı toprak özgül ağırlığını analiz etmek mümkündür.
Toprağın volüm veya toprağın hacim ağırlığı, toprak içindeki boşluklar dikkate alınarak, birim hacmi hacimdeki toprağın ağırlığı olarak hesaplanır. Toprağın volüm hacmini tespit etmek için, doğal konumdaki hacmi belli bir toprak örneği araziden alınıp laboratuara getirilir ve tartılır. Bu toprağın o andaki yaş ağırlığıdır. Bu örnek toprak 105oC’deki kurutma dolabına konur. Ağırlığın değişmediği sabit kaldığı ana kadar dolapta tutulur. Ağırlık sabit kaldığında dolaptan çıkarılır ve tartılır. Bu da toprağın kuru ağırlığıdır. Dolaba konduğu yaş ağırlıktan, dolaptan çıkarıldıktan sonraki kuru ağırlığı düşüldüğünde, toprak içindeki uçan suyun miktarı bulunur. Toprağın kuru ağırlığı toprak hacmine bölünürse, toprağın hacim ağırlığı gr/cm3 olarak hesap edilmiş olur. Kumlu topraklarda zerreler iri ve kaba yapılı olup, birbirleriyle gevşek temas halindedir. Bu yüzden belli hacimdeki kumlu toprakların ağırlığı fazladır. Mil ve kil gibi ince taneli topraklarda zerreler birbirleriyle sıkı temasta olup, adeta kümeleşmiş durumdadır. Bu yüzden milli-tınlı bir toprağın volüm ağırlığı, kumlu-tınlı toprağınkinden fazladır. Nitekim kil, killi-tın ve milli-tın gibi toprakların volüm ağırlığı 1,20-1,80 gr/cm3, kumlu-tın gibi toprağın volüm ağırlığı 1,00-1,60 gr/cm3’tür. Bir toprakta volüm ağırlığı artıyorsa, bu pratikte bitki köklerinin o toprak içinde iyi gelişemeyeceğini gösterir.
Kaynak: Genel Sebzecilik Kitabı Prof. Dr. Atila Günay