Tweet
Toprağın Organik Maddesi / Toprağın Kimyasal Özelliği / Toprağın Özellikleri / Toprak / EKOLOJİK FAKTÖRLER / SEBZECİLİK
Topraklarda az miktarda bulunan organik madde, toprak verimliliğini arttırmanın yanı sıra toprakların fiziksel, kimyasal ve biyolojik özellikleri üzerinde de önemli derecede etkili olur. Toprakların organik madde kaynağını toprakta ayrışan bitkisel artıklar ile hayvansal artıklar teşkil eder. Ancak asıl kaynak bitkisel olanıdır. Toprağa karışan organik artıklar mikroorganizmaların hücumuna uğrayarak hızla ayrışmaya başlar. Toprakta mikroorganizmaların faaliyet gösterebilmesi için toprağın yeteri kadar sıcak, nemli ve havalanır, pH’ının nötr ve tuz içeriğinin yeterli olması gerekir. Organik maddenin çürümesiyle toprakta humus (hümüs) meydana gelir. Humus organik maddenin aktif olan kısmı, belli bir kimyasal bileşimi bulunmayan, sürekli değişim içinde olan, organik maddenin ileri düzeyde ayrışmış olan kısmı olarak kabul edilir. Bitkisel materyal içinde farklı maddeler, farklı yüzdelerde bulunur. Bunların miktarı, şeker ve nişasta % 1-5, protein % 1-15, lignin % 10-30, yağ, balmumu, tanen ve reçine % 1-8, sellüloz % 20-50, hemisellüloz ve poliuronid % 10-20 civarındadır. Toprağa ilave edilen organik maddenin topraktaki etkileri aşağıdaki gibi sıralanabilir:
a. Organik madde toprakta erozyon tehlikesini en aza indirger.
b. Organik madde toprak canlıları için besin ve enerji kaynağı görevi görür ve toprak
canlılığını teşvik eder ve arttırır.
c. Toprak sıcaklığının korunmasına yardımcı olur.
d. Suyun toprakta tutunmasını, su kapasitesinin artmasını sağlar ve suyun çabucak
derinlere sızarak veya toprak içinden buharlaşarak kısa sürede azalmasını engeller.
e. Organik maddenin ayrışması sonucu oluşan bazı yapıştırıcı salgılar toprak
stürüktürünün düzelmesini sağlar.
f. Ayrışan organik maddenin içeriğinde bulunan bazı bitki besin elementleri toprağa
karışıp bitkilere ek besin maddesi temin eder.
g. Toprak pH’ının ani değişmelerini önler.
h. Toprakların katyon ve anyon değişim kapasitesini ayarlar. Besin maddelerinin
tutunmasını, yıkanıp gitmesini engeller.
i. Topraktaki besin maddelerinin toprak tarafından daha kolay alınmasını sağlar.
Açık tarım arazilerindeki mineral toprakların organik madde içerikleri genelde % 1-1,5 düzeyinde ve oldukça düşüktür. Oysa sebze bahçelerinde bu oran toprak devamlı ahır gübresiyle gübrelendiğinde % 5’e kadar çıkar. Seralarda ise % 5-10 arasında bulunur. Toprakta organik maddeler devamlı parçalanma içinde olup, sonunda kolloidal kile dönüştüklerinden sabit oranda kalmaz. Bu bakımdan toprağın organik madde miktarını sabit tutmak için devamlı dışardan organik menşeyli gübrelerle gübrelenmesi gerekir. Ayrıca topraktaki organik maddelerin korunma önlemlerinin alınmasını şart koşar.
Kaynak: Genel Sebzecilik Kitabı Prof. Dr. Atila Günay
Topraklarda az miktarda bulunan organik madde, toprak verimliliğini arttırmanın yanı sıra toprakların fiziksel, kimyasal ve biyolojik özellikleri üzerinde de önemli derecede etkili olur. Toprakların organik madde kaynağını toprakta ayrışan bitkisel artıklar ile hayvansal artıklar teşkil eder. Ancak asıl kaynak bitkisel olanıdır. Toprağa karışan organik artıklar mikroorganizmaların hücumuna uğrayarak hızla ayrışmaya başlar. Toprakta mikroorganizmaların faaliyet gösterebilmesi için toprağın yeteri kadar sıcak, nemli ve havalanır, pH’ının nötr ve tuz içeriğinin yeterli olması gerekir. Organik maddenin çürümesiyle toprakta humus (hümüs) meydana gelir. Humus organik maddenin aktif olan kısmı, belli bir kimyasal bileşimi bulunmayan, sürekli değişim içinde olan, organik maddenin ileri düzeyde ayrışmış olan kısmı olarak kabul edilir. Bitkisel materyal içinde farklı maddeler, farklı yüzdelerde bulunur. Bunların miktarı, şeker ve nişasta % 1-5, protein % 1-15, lignin % 10-30, yağ, balmumu, tanen ve reçine % 1-8, sellüloz % 20-50, hemisellüloz ve poliuronid % 10-20 civarındadır. Toprağa ilave edilen organik maddenin topraktaki etkileri aşağıdaki gibi sıralanabilir:
a. Organik madde toprakta erozyon tehlikesini en aza indirger.
b. Organik madde toprak canlıları için besin ve enerji kaynağı görevi görür ve toprak
canlılığını teşvik eder ve arttırır.
c. Toprak sıcaklığının korunmasına yardımcı olur.
d. Suyun toprakta tutunmasını, su kapasitesinin artmasını sağlar ve suyun çabucak
derinlere sızarak veya toprak içinden buharlaşarak kısa sürede azalmasını engeller.
e. Organik maddenin ayrışması sonucu oluşan bazı yapıştırıcı salgılar toprak
stürüktürünün düzelmesini sağlar.
f. Ayrışan organik maddenin içeriğinde bulunan bazı bitki besin elementleri toprağa
karışıp bitkilere ek besin maddesi temin eder.
g. Toprak pH’ının ani değişmelerini önler.
h. Toprakların katyon ve anyon değişim kapasitesini ayarlar. Besin maddelerinin
tutunmasını, yıkanıp gitmesini engeller.
i. Topraktaki besin maddelerinin toprak tarafından daha kolay alınmasını sağlar.
Açık tarım arazilerindeki mineral toprakların organik madde içerikleri genelde % 1-1,5 düzeyinde ve oldukça düşüktür. Oysa sebze bahçelerinde bu oran toprak devamlı ahır gübresiyle gübrelendiğinde % 5’e kadar çıkar. Seralarda ise % 5-10 arasında bulunur. Toprakta organik maddeler devamlı parçalanma içinde olup, sonunda kolloidal kile dönüştüklerinden sabit oranda kalmaz. Bu bakımdan toprağın organik madde miktarını sabit tutmak için devamlı dışardan organik menşeyli gübrelerle gübrelenmesi gerekir. Ayrıca topraktaki organik maddelerin korunma önlemlerinin alınmasını şart koşar.
Kaynak: Genel Sebzecilik Kitabı Prof. Dr. Atila Günay