Tweet
Toprağın Biyolojik Özelliği / Toprağın Özellikleri / Toprak / EKOLOJİK FAKTÖRLER / SEBZECİLİK
Toprağın biyolojik özelliğini toprak içinde yaşayan bitkisel ve hayvansal canlılar meydana getirir. Bir toprakta biyolojik hareket yoksa o toprak ölü topraktır ve böyle ölü bir toprak üzerinde bitki yetiştirme olanağı sınırlı veya hiç yoktur. Topraklarda biyolojik aktivite toprağın 0-15 cm derinliğine kadar olan kısmında en yüksek seviyededir. Toprak derinlerine doğru gidildikçe aktivite azalmaya başlar ve toprak bünyesine bağlı kalarak belirli bir derinlikten sonra toprakta biyolojik aktivite kalmaz. Bazen istenenin dışında fazla derin işlemelerle toprağın altüst edilmesi, en aktif canlılarının bulunduğu kısmın altlara atılması ve üste cansız toprağın üste çıkartılması yanlış bir uygulama olabilir. Çoğu topraklarda canlılık 50-70 cm’den sonra kalmaz. Ancak topraktaki organik madde miktarının artması ve toprağın tamamen organik olması durumunda bu sınır biraz daha aşağıya indirilebilir. Topraklardaki canlılık toprak içindeki canlılardan meydana gelirse de, toprak dışındaki canlıların da iç kısımdaki aktiviteye etkileri olmaktadır. Bu bakımdan biz burada toprak içi ve dışı bir ayrım yapmadan olayı inceleyeceğiz.
Büyük hayvansal canlılar : Kemirici hayvanlar, böcekler, bin ayaklar, tespih böcekleri, toprak pireleri, sümüklü böcekler, salyangozlar, kırkayaklar, çıyanlar, akrepler, örümcekler ve solucanlar yaşamsal işlevleriyle toprakta küçümsenmeyecek derecede kazma, ufalanma, granüler hale geçme ve yer değiştirme meydana getirir. Toprağın havalanmasında, ısınmasında, su almasında, tava gelmesinde önemli rolleri vardır. Topraktaki organik maddeleri parçalar. Solucanların yaptığı gibi, toprağı yemeleriyle ve sindirim sisteminden geçirmeleriyle hem toprağın furda bir yapı almasını, yer değiştirmesini, hem de enzimatik bir işlem cereyan ettiğinden bitkiler bu artıklardan daha iyi yararlanmasını sağlar. Bir yılda solucanların sindirim sisteminden geçen toprak miktarı yaklaşık bir hektarda 3-5 ton civarındadır.
Küçük hayvansal canlılar: Nematodlar, protozoalar ve rototiflerden oluşur. Nematodların topraktaki miktarları çok büyük boyutlardadır. Ancak mikroskopla görülebilenleri yanında, gözle görülebilen büyüklükte olanlara da rastlanır. Toprakta serbest yaşayanlar yanında, bir hayvan veya bitkiye parazit ve asalak olarak yaşayanları da vardır. Büyük bir kısmı bitkilere zarar vericidir. Protozoalar en basit yaratıklardır. Tek hücreli olmalarına karşılık, bakterilerden iridir. Rototifler daha çok bataklıklarda bulunur. Protozoalar ve rototiflerin topraktaki işlevleri ve bitkilerle olan ilişkileri henüz tam aydınlığa çıkarılmamıştır. Ancak bazen faydalı ve bazen de zararlı yönleri olduğu yazarlarca belirtilmektedir.
Bitkisel canlılar: Yüksek bitkilerin kökleri toprak içinde derinlere ve yanlara doğru ilerlerken toprağı deler ve parçalar. Bu parçalamayla beraber, erozyonlara karşı toprağı tutucu özelliğe sahiptir. Topraktaki besin maddelerini alarak toprağı sömürür ve bu alma sırasında kendilerinden de bazı maddeleri toprağa vererek, toprak yapısının değişmesine sebep olur. Algler, mantarlar, aktinomisetler ve bakteriler topraktaki bitkisel küçük canlılardır. Bu küçük canlı alemin tümüne birden mikroorganizma adı verilir. Algler toprağın üst tabakalarında yaşar. Topraktaki organik madde çoğalmasına yardımcı olur. Toprağa enerji depolar. Bazıları havanın azotunu tespit eder (biyolojik azot fiksasyonu) ve bitkilere besin maddesi sağlar. Mantarlar maya, küf ve şapkalı olmak üzere üç gruba ayrılır. Bitkilere faydalı olanlar yanında, onları hastalandıran türleri de vardır. Mantarlar selüloz, nişasta ve lignin gibi en zor çürüyen ve parçalanan organik maddeleri dahi parçalayabilir. Bakterilerin de mantarlar gibi yararlı ve yararsız olanları vardır. Amonyak oluşturtan, üreyi parçalayan, selülozu ayrıştıran bakteriler bizim için faydalı olanlardır. Toprakta mikroorganizmaların canlılık ve faaliyet göstermesi toprağın her üç özelliğinin iyi cereyan etmesini sağlar. Toprakta havalanma, ısınma ve yeteri kadar nem varsa, bu topraklarda aerobik mikroorganizmalar çalışır. Bunlar topraktaki organik maddelerini bitkilerin isteği yönünde parçalar ve humus haline getirir. Birçok bitkilerle özel yaşamlarını birleştirerek, o bitkilerin orada yaşamasını sağlar. Toprakta havalanma ve sıcaklık azalır, nem oranı yükselirse bu sefer havasız koşullarda faaliyet gösteren anaerobik mikroorganizmalar ortaya çıkar. Bu organizmalar organik maddelerin kokuşmasına ve toprak yapısının bozulmasına neden olur. Toprakta arzu edilmeyen maddeler ve gazlar oluşur. Bu hale gelen toprakları ıslah etmek oldukça zor ve pahalıdır.
Kaynak: Genel Sebzecilik Kitabı Prof. Dr. Atila Günay
Toprağın biyolojik özelliğini toprak içinde yaşayan bitkisel ve hayvansal canlılar meydana getirir. Bir toprakta biyolojik hareket yoksa o toprak ölü topraktır ve böyle ölü bir toprak üzerinde bitki yetiştirme olanağı sınırlı veya hiç yoktur. Topraklarda biyolojik aktivite toprağın 0-15 cm derinliğine kadar olan kısmında en yüksek seviyededir. Toprak derinlerine doğru gidildikçe aktivite azalmaya başlar ve toprak bünyesine bağlı kalarak belirli bir derinlikten sonra toprakta biyolojik aktivite kalmaz. Bazen istenenin dışında fazla derin işlemelerle toprağın altüst edilmesi, en aktif canlılarının bulunduğu kısmın altlara atılması ve üste cansız toprağın üste çıkartılması yanlış bir uygulama olabilir. Çoğu topraklarda canlılık 50-70 cm’den sonra kalmaz. Ancak topraktaki organik madde miktarının artması ve toprağın tamamen organik olması durumunda bu sınır biraz daha aşağıya indirilebilir. Topraklardaki canlılık toprak içindeki canlılardan meydana gelirse de, toprak dışındaki canlıların da iç kısımdaki aktiviteye etkileri olmaktadır. Bu bakımdan biz burada toprak içi ve dışı bir ayrım yapmadan olayı inceleyeceğiz.
Büyük hayvansal canlılar : Kemirici hayvanlar, böcekler, bin ayaklar, tespih böcekleri, toprak pireleri, sümüklü böcekler, salyangozlar, kırkayaklar, çıyanlar, akrepler, örümcekler ve solucanlar yaşamsal işlevleriyle toprakta küçümsenmeyecek derecede kazma, ufalanma, granüler hale geçme ve yer değiştirme meydana getirir. Toprağın havalanmasında, ısınmasında, su almasında, tava gelmesinde önemli rolleri vardır. Topraktaki organik maddeleri parçalar. Solucanların yaptığı gibi, toprağı yemeleriyle ve sindirim sisteminden geçirmeleriyle hem toprağın furda bir yapı almasını, yer değiştirmesini, hem de enzimatik bir işlem cereyan ettiğinden bitkiler bu artıklardan daha iyi yararlanmasını sağlar. Bir yılda solucanların sindirim sisteminden geçen toprak miktarı yaklaşık bir hektarda 3-5 ton civarındadır.
Küçük hayvansal canlılar: Nematodlar, protozoalar ve rototiflerden oluşur. Nematodların topraktaki miktarları çok büyük boyutlardadır. Ancak mikroskopla görülebilenleri yanında, gözle görülebilen büyüklükte olanlara da rastlanır. Toprakta serbest yaşayanlar yanında, bir hayvan veya bitkiye parazit ve asalak olarak yaşayanları da vardır. Büyük bir kısmı bitkilere zarar vericidir. Protozoalar en basit yaratıklardır. Tek hücreli olmalarına karşılık, bakterilerden iridir. Rototifler daha çok bataklıklarda bulunur. Protozoalar ve rototiflerin topraktaki işlevleri ve bitkilerle olan ilişkileri henüz tam aydınlığa çıkarılmamıştır. Ancak bazen faydalı ve bazen de zararlı yönleri olduğu yazarlarca belirtilmektedir.
Bitkisel canlılar: Yüksek bitkilerin kökleri toprak içinde derinlere ve yanlara doğru ilerlerken toprağı deler ve parçalar. Bu parçalamayla beraber, erozyonlara karşı toprağı tutucu özelliğe sahiptir. Topraktaki besin maddelerini alarak toprağı sömürür ve bu alma sırasında kendilerinden de bazı maddeleri toprağa vererek, toprak yapısının değişmesine sebep olur. Algler, mantarlar, aktinomisetler ve bakteriler topraktaki bitkisel küçük canlılardır. Bu küçük canlı alemin tümüne birden mikroorganizma adı verilir. Algler toprağın üst tabakalarında yaşar. Topraktaki organik madde çoğalmasına yardımcı olur. Toprağa enerji depolar. Bazıları havanın azotunu tespit eder (biyolojik azot fiksasyonu) ve bitkilere besin maddesi sağlar. Mantarlar maya, küf ve şapkalı olmak üzere üç gruba ayrılır. Bitkilere faydalı olanlar yanında, onları hastalandıran türleri de vardır. Mantarlar selüloz, nişasta ve lignin gibi en zor çürüyen ve parçalanan organik maddeleri dahi parçalayabilir. Bakterilerin de mantarlar gibi yararlı ve yararsız olanları vardır. Amonyak oluşturtan, üreyi parçalayan, selülozu ayrıştıran bakteriler bizim için faydalı olanlardır. Toprakta mikroorganizmaların canlılık ve faaliyet göstermesi toprağın her üç özelliğinin iyi cereyan etmesini sağlar. Toprakta havalanma, ısınma ve yeteri kadar nem varsa, bu topraklarda aerobik mikroorganizmalar çalışır. Bunlar topraktaki organik maddelerini bitkilerin isteği yönünde parçalar ve humus haline getirir. Birçok bitkilerle özel yaşamlarını birleştirerek, o bitkilerin orada yaşamasını sağlar. Toprakta havalanma ve sıcaklık azalır, nem oranı yükselirse bu sefer havasız koşullarda faaliyet gösteren anaerobik mikroorganizmalar ortaya çıkar. Bu organizmalar organik maddelerin kokuşmasına ve toprak yapısının bozulmasına neden olur. Toprakta arzu edilmeyen maddeler ve gazlar oluşur. Bu hale gelen toprakları ıslah etmek oldukça zor ve pahalıdır.
Kaynak: Genel Sebzecilik Kitabı Prof. Dr. Atila Günay