Tweet
Yön ve Konum / Toprak / EKOLOJİK FAKTÖRLER / SEBZECİLİK
Türkiye dünyanın kuzey yarım küresinde 36-42 enlem dereceleri arasında yer almaktadır. Ülkemizin kuzeyi ve güneyi arasında 6 enlem derecelik bir fark bulunmasına karşılık, büyük iklim değişiklikleri meydana gelerek, dağlar, vadiler, ovalarda kendine özgü iklim koşulları oluşur. Bu yüzden de karşımıza bitki yetişmesi bakımından değişik yetiştirme konumları ve bu konumlara göre yetiştirme koşulları çıkar. Konum deyince “bir arazinin vadi, yamaç, tepe ve ovalarda yer almasını” anlıyoruz. Sebze bahçelerinin toprak işlemesi, sulama ve diğer yapılacak uygulamalar bakımından düz veya çok az meyilli yerlerde kurulması istenir. Bu bakımdan dik yamaçlar bizi fazlaca ilgilendirmez. Ancak Karadeniz bölgesinde aile işletmelerinin bu alanlar üzerinde de kurulu olduğunu vurgulamakla yetineceğiz. Sebze bahçelerindeki meylin % 1-2 olması en idealidir. Meyil % 3-5’e doğru olursa ve üzerine çıkarsa ticari sebzecilik için bu yerlerin sekilenmesi, teraslanması, yani belirli düzlüklerin oluşturulması gerekir. Buradan sebze bahçelerinin daha çok ovalarda, tepelerdeki düzlüklerde ve dağlardaki yaylalarda kurulabileceği anlaşılır. Yamaçların taban kısmındaki düzlükler ve nehirlerin kenarı, meydana getirdikleri deltalar ideal sebze üretim alanlarıdır. Buralarda iklim elverdiği takdirde her türlü sebze üretilebilir. Yaylalar iklimin sert olması durumunda sebze yetiştiriciliğini kısmen kısıtlayabilir. Belki sebze yetiştirme, vejetasyon süresi kısa ve serin iklimlerden hoşlanan ve daha çok kışlık sebzelerle sınırlı kalabilir. Meyilli bir alanın belli bir tarafa bakması, bize onun yönünü gösterir. Çok meyilli yerler, ekonomik olmak kaydıyla, zor ve zaman alıcı olsa da, yapılacak toprak işlemesiyle arazi işlenir veya teraslanırsa sebze bahçesi olarak kullanılabileceğini daha önce belirtmiştik. Bu durumda yön önem kazanır. Sebzecilik bakımından sırasıyla güney, güneybatı, güneydoğu, kuzey, kuzeybatı, kuzeydoğu, doğu ve batı yönleri ele alındığında genelde güney yönü ve onun içeriği olan yönler tercih edilir. Bu yönler özellikle erken sebze yetiştiriciliği için idealdir. Çok sıcak yerlerde ve yaz aylarında sıcaklığın etkisini azaltmak üzere, kuzey ve içeriği olan yerler ön plana çıkabilir.
Kaynak: Genel Sebzecilik Kitabı Prof. Dr. Atila Günay
Türkiye dünyanın kuzey yarım küresinde 36-42 enlem dereceleri arasında yer almaktadır. Ülkemizin kuzeyi ve güneyi arasında 6 enlem derecelik bir fark bulunmasına karşılık, büyük iklim değişiklikleri meydana gelerek, dağlar, vadiler, ovalarda kendine özgü iklim koşulları oluşur. Bu yüzden de karşımıza bitki yetişmesi bakımından değişik yetiştirme konumları ve bu konumlara göre yetiştirme koşulları çıkar. Konum deyince “bir arazinin vadi, yamaç, tepe ve ovalarda yer almasını” anlıyoruz. Sebze bahçelerinin toprak işlemesi, sulama ve diğer yapılacak uygulamalar bakımından düz veya çok az meyilli yerlerde kurulması istenir. Bu bakımdan dik yamaçlar bizi fazlaca ilgilendirmez. Ancak Karadeniz bölgesinde aile işletmelerinin bu alanlar üzerinde de kurulu olduğunu vurgulamakla yetineceğiz. Sebze bahçelerindeki meylin % 1-2 olması en idealidir. Meyil % 3-5’e doğru olursa ve üzerine çıkarsa ticari sebzecilik için bu yerlerin sekilenmesi, teraslanması, yani belirli düzlüklerin oluşturulması gerekir. Buradan sebze bahçelerinin daha çok ovalarda, tepelerdeki düzlüklerde ve dağlardaki yaylalarda kurulabileceği anlaşılır. Yamaçların taban kısmındaki düzlükler ve nehirlerin kenarı, meydana getirdikleri deltalar ideal sebze üretim alanlarıdır. Buralarda iklim elverdiği takdirde her türlü sebze üretilebilir. Yaylalar iklimin sert olması durumunda sebze yetiştiriciliğini kısmen kısıtlayabilir. Belki sebze yetiştirme, vejetasyon süresi kısa ve serin iklimlerden hoşlanan ve daha çok kışlık sebzelerle sınırlı kalabilir. Meyilli bir alanın belli bir tarafa bakması, bize onun yönünü gösterir. Çok meyilli yerler, ekonomik olmak kaydıyla, zor ve zaman alıcı olsa da, yapılacak toprak işlemesiyle arazi işlenir veya teraslanırsa sebze bahçesi olarak kullanılabileceğini daha önce belirtmiştik. Bu durumda yön önem kazanır. Sebzecilik bakımından sırasıyla güney, güneybatı, güneydoğu, kuzey, kuzeybatı, kuzeydoğu, doğu ve batı yönleri ele alındığında genelde güney yönü ve onun içeriği olan yönler tercih edilir. Bu yönler özellikle erken sebze yetiştiriciliği için idealdir. Çok sıcak yerlerde ve yaz aylarında sıcaklığın etkisini azaltmak üzere, kuzey ve içeriği olan yerler ön plana çıkabilir.
Kaynak: Genel Sebzecilik Kitabı Prof. Dr. Atila Günay