Tweet
TOPRAK İŞLEMESİ / SEBZECİLİK
Toprağın işlenmesi mekanik bir olaydır. Değişik amaçlar için yapılır. İlk amacı yetiştirilecek bitkilere yer hazırlamaktır. Bu maksatla toprak işlenerek alt üst edilir, karıştırılır, büyük parçalara (keseklere), daha sonra küçük parçalara ayrılır ve nihayet temizlenerek, tırmıklanarak, düzeltilerek iyice ufalanır. Sebzelerin yetişeceği parselasyon işlemleri sonucu, artık toprak bitki yetiştirmeye uygun hale gelmiştir. Tohum ekimi veya fide dikimi yapılarak üretime geçilir. Üretim sırasında da toprak işlemesi yapılır ve bu işlemenin amacı ilk toprak işlemeden farklı olup, bitkilere yetişme sırasında daha iyi koşullar sağlamaktır. Üretim sonrası yapılan son bir toprak işlemesi daha vardır. Bu işlemenin amacıda önce toprağı bitki artıklarından temizlemek ve daha sonra da yeni üretim için ilk baştaki amaca dönmektir.
İnsan eli değmemiş doğada, iklim faktörlerinin etkisiyle toprak işlemesi kendiliğinden meydana gelebilir. Ayrıca iklim faktörlerinin etkisiyle de oluşabilir. Örneğin, sıcaklık farkıyla toprak suyunun donması ve çözülmesi, toprakta “ilkbahar toprak tavı” dediğimiz olayı meydana getirerek gerçekleşir. Birde toprakta yaşayan canlıların hayatsal işlevleri sırasında toprağı kazmaları, delik açmaları kısmi bir toprak işlenmesi sayılabilir. Ancak tarımsal amaçlı toprak işlemesi, basit aletler kullanılarak insan gücüyle, çeşitli makine ve aletleri kullanarak hayvan ve motor gücüyle gerçekleştirilir. Yetiştirilecek bitkilerden istenen ürün miktarının alınması, öncelikle toprağın iyi hazırlanmasına bağlıdır. Toprak hazırlamanın amaçlarını aşağıdaki şekilde ve sebzeleri dikkate alarak özetleyebiliriz:
a. Üretimi yapılacak sebze çeşitlerine yer hazırlamak,
b. Toprağın parçalanmasını sağlayarak, havalanmasını temin etmek,
c. Toprağı yumuşatmak ve gevşetmek,
d. Suyun toprak içine daha kolay işlemesini sağlamak,
e. Yağmur ve sulamadan sonra toprak yüzünde oluşan kaymak tabakasını kırmak,
f. Toprak yüzeyine kadar ulaşan kapillar su borularının uç kısımlarını kırarak onların
ağızlarını kapamak (tıkamak), topraktaki suyun bu yolla buharlaşarak, azalmasını
önlemek ve böylece suyun toprakta depolanmasını sağlamak,
g. Toprağın ısınmasını sağlamak,
h. Sebzelerin su ve besin maddelerine ortak olan ayrık, orobanj v.s. gibi yabani otlarla
mücadele etmek,
i. Entomolojik ve fitopatolojik sebze hastalık ve zararlılarıyla savaşmak,
j. Sebzelere besin maddesi sağlayacak çeşitli gübreleri toprağa vermek,
k. Hasat sonrası toprak yüzünde kalan bitkisel artıkları toprağa karıştırıp, çürümelerini
temin etmek ve bunları kullanılabilir besin maddesi haline getirmektir (bir nevi yeşil
gübreleme yapmaktır).
Yukarıdaki amaçlar incelenecek olursa, toprak işlemesinin parçalamak, devirmek, karıştırmak ve çevirmek gibi dört ana bölümden oluştuğunu görürüz. Öncelikle toprak işlemesi bitkilere yer hazırlamak amacıyla arazi boş iken, daha sonra bitkilere daha iyi koşullar vermek üzere bitkiler varken ve nihayet son olarak bitkiler hasat edilip, kaldırıldıktan sonra toprağı temizlemek için yapılır. Yapılırken de yapılış zamanına, şekline ve derinliğine göre değişik kısımlara ayrılır.
Kaynak: Genel Sebzecilik Kitabı Prof. Dr. Atila Günay
Toprağın işlenmesi mekanik bir olaydır. Değişik amaçlar için yapılır. İlk amacı yetiştirilecek bitkilere yer hazırlamaktır. Bu maksatla toprak işlenerek alt üst edilir, karıştırılır, büyük parçalara (keseklere), daha sonra küçük parçalara ayrılır ve nihayet temizlenerek, tırmıklanarak, düzeltilerek iyice ufalanır. Sebzelerin yetişeceği parselasyon işlemleri sonucu, artık toprak bitki yetiştirmeye uygun hale gelmiştir. Tohum ekimi veya fide dikimi yapılarak üretime geçilir. Üretim sırasında da toprak işlemesi yapılır ve bu işlemenin amacı ilk toprak işlemeden farklı olup, bitkilere yetişme sırasında daha iyi koşullar sağlamaktır. Üretim sonrası yapılan son bir toprak işlemesi daha vardır. Bu işlemenin amacıda önce toprağı bitki artıklarından temizlemek ve daha sonra da yeni üretim için ilk baştaki amaca dönmektir.
İnsan eli değmemiş doğada, iklim faktörlerinin etkisiyle toprak işlemesi kendiliğinden meydana gelebilir. Ayrıca iklim faktörlerinin etkisiyle de oluşabilir. Örneğin, sıcaklık farkıyla toprak suyunun donması ve çözülmesi, toprakta “ilkbahar toprak tavı” dediğimiz olayı meydana getirerek gerçekleşir. Birde toprakta yaşayan canlıların hayatsal işlevleri sırasında toprağı kazmaları, delik açmaları kısmi bir toprak işlenmesi sayılabilir. Ancak tarımsal amaçlı toprak işlemesi, basit aletler kullanılarak insan gücüyle, çeşitli makine ve aletleri kullanarak hayvan ve motor gücüyle gerçekleştirilir. Yetiştirilecek bitkilerden istenen ürün miktarının alınması, öncelikle toprağın iyi hazırlanmasına bağlıdır. Toprak hazırlamanın amaçlarını aşağıdaki şekilde ve sebzeleri dikkate alarak özetleyebiliriz:
a. Üretimi yapılacak sebze çeşitlerine yer hazırlamak,
b. Toprağın parçalanmasını sağlayarak, havalanmasını temin etmek,
c. Toprağı yumuşatmak ve gevşetmek,
d. Suyun toprak içine daha kolay işlemesini sağlamak,
e. Yağmur ve sulamadan sonra toprak yüzünde oluşan kaymak tabakasını kırmak,
f. Toprak yüzeyine kadar ulaşan kapillar su borularının uç kısımlarını kırarak onların
ağızlarını kapamak (tıkamak), topraktaki suyun bu yolla buharlaşarak, azalmasını
önlemek ve böylece suyun toprakta depolanmasını sağlamak,
g. Toprağın ısınmasını sağlamak,
h. Sebzelerin su ve besin maddelerine ortak olan ayrık, orobanj v.s. gibi yabani otlarla
mücadele etmek,
i. Entomolojik ve fitopatolojik sebze hastalık ve zararlılarıyla savaşmak,
j. Sebzelere besin maddesi sağlayacak çeşitli gübreleri toprağa vermek,
k. Hasat sonrası toprak yüzünde kalan bitkisel artıkları toprağa karıştırıp, çürümelerini
temin etmek ve bunları kullanılabilir besin maddesi haline getirmektir (bir nevi yeşil
gübreleme yapmaktır).
Yukarıdaki amaçlar incelenecek olursa, toprak işlemesinin parçalamak, devirmek, karıştırmak ve çevirmek gibi dört ana bölümden oluştuğunu görürüz. Öncelikle toprak işlemesi bitkilere yer hazırlamak amacıyla arazi boş iken, daha sonra bitkilere daha iyi koşullar vermek üzere bitkiler varken ve nihayet son olarak bitkiler hasat edilip, kaldırıldıktan sonra toprağı temizlemek için yapılır. Yapılırken de yapılış zamanına, şekline ve derinliğine göre değişik kısımlara ayrılır.
Kaynak: Genel Sebzecilik Kitabı Prof. Dr. Atila Günay