Tweet
Kök / Botanik Özellikleri / SARMISAK / SEBZECİLİK
Bu familya ait kök özelliği, aynen sarmısakta da görülür. Kökler yalın, müstakil, etli bir yapıya sahiptir. Dallanma ancak yaşlanmış köklerde meydana gelir. Kökler etlidir. Her biri müstakil kök olup, toprağın en fazla 20-30 cm derinliğine kadar iner ve daha çok toprak yüzünde yayılır. Nitekim köklerin büyük bir bölümü % 80'i 10-20 cm derinlikte bulunur ve çevrenin 20-30 cm uzaklığına kadar gider. Böylece kök, saçak kök görünümü kazanır. Geriye kalan köklerin % 15-20’i toprağın 20-50 cm ve % 0-5’i ise 50 cm den daha derine iner (Şekil 4.1). Yabani ve yabaniye kaçan çeşitlerde kökler biraz daha derine inebilir.
Kaynak: Genel Sebzecilik Kitabı Prof. Dr. Atila Günay
/ Gövde / Botanik Özellikleri / SARMISAK / SEBZECİLİK
Soğan ve pırasada olduğu gibi, sarmısak bitkisinin de kök boğazı ile yaprak kınlarının birleştiği kı*sım arasında 2-3 mm çapında, 1-2 mm yüksekliğinde kü*çük bir minyatür gövdesi bulunmaktadır. Bu gövde üzerinde ilerde sar*mısak dişleri sıralanır. Sarmısak taze iken, bu gövdeden çı*kan yapraklar, uzun bir saptan sonra, yaprak ayası ile son bu*lur. Halk bu yaprak saplarının oluşturduğu kın’a, gövde adı*nı vermektedir. Yaprak kınlarının oluşturduğu gövde çeşit*lere göre 20-50 cm arasında boy alır. Kın gövde uzunluğuna, yaprak uzunluğun da ilave ettiğimizde, bitkinin boyu 50-100 cm’e kadar çıkabi*lir. Kın gövdenin kesiti alt kısmı yuvarlak, üst tarafa doğru basık yuvarlak form alır. (Şekil 4.2).
Kaynak: Genel Sebzecilik Kitabı Prof. Dr. Atila Günay
Yaprak / Botanik Özellikleri / SARMISAK / SEBZECİLİK
Sarmısak uzun, ince yapraklı bir bitkidir (Şekil 4.2). Yapraklar daha çok pırasa yaprağına benzer. Soğan gibi etli ve boru şeklinde değildir. Yapraklar birbiri içinden karşı*lıklı çıkarak oluşur. Böylece sarmısak bitkisinin yaprakları, bir ekseni çevreleyen silindirik helezon yapıdan çok, dik yüzeysel bir gö*rünüm gösterir (Şekil 4.2). Yaprak sapları kapalı bir boru*dur. Bu boru, kın gövdeyi meydana getirir, ilk zaman beyaz veya açık yeşil renktedir. Yapraklar ayası ise açık yeşil, koyu yeşil, grimsi yeşildir. Yapraklar ayası, kın gövdeden belli bir açı altında ayrılır. Nitekim yaprak ayasının, kın gövde ile yap*mış olduğu açı 30-60° arasında olup, 30-40° olanlar dar açılı, 40-50° olanlar orta açılı ve 50-60° olanlar geniş açılı kabul edilir (TÜRKEŞ 1978). Dar açılı tipler taze tüketim için daha uygun*dur. Yaprak ayası geniş V veya kapalı V şeklindedir. Yaprakların alt yüzü mat ve bazen hafif tüylü veya boydan boya çizgilidir. Alt yüzde orta damar çoğu kez belirgindir. Üst yüz, daha parlak ve düz yüzeylidir.
Şekil 4.1. Sarmısak başları ve kökleri
Şekil 4.2. Kın gövde ve yapraklar
Yaprakların sayısı oldukça değişken olup 5 ile 15 adet arasında oynar. Yaprak ayası boyları 25-60 cm uzunlukta, enleri 0,5-2,0 cm genişliktedir. Yaprakları dar ve fazla olan çeşit*ler, çok sayıda ufak dişleri olan küçük başlar meydana getirir. Bu*na karşın yaprak sayısı az ve kalın olan çeşitlerin başları daha büyük ve diş sayısı da azdır.
Kaynak: Genel Sebzecilik Kitabı Prof. Dr. Atila Günay
Bu familya ait kök özelliği, aynen sarmısakta da görülür. Kökler yalın, müstakil, etli bir yapıya sahiptir. Dallanma ancak yaşlanmış köklerde meydana gelir. Kökler etlidir. Her biri müstakil kök olup, toprağın en fazla 20-30 cm derinliğine kadar iner ve daha çok toprak yüzünde yayılır. Nitekim köklerin büyük bir bölümü % 80'i 10-20 cm derinlikte bulunur ve çevrenin 20-30 cm uzaklığına kadar gider. Böylece kök, saçak kök görünümü kazanır. Geriye kalan köklerin % 15-20’i toprağın 20-50 cm ve % 0-5’i ise 50 cm den daha derine iner (Şekil 4.1). Yabani ve yabaniye kaçan çeşitlerde kökler biraz daha derine inebilir.
Kaynak: Genel Sebzecilik Kitabı Prof. Dr. Atila Günay
/ Gövde / Botanik Özellikleri / SARMISAK / SEBZECİLİK
Soğan ve pırasada olduğu gibi, sarmısak bitkisinin de kök boğazı ile yaprak kınlarının birleştiği kı*sım arasında 2-3 mm çapında, 1-2 mm yüksekliğinde kü*çük bir minyatür gövdesi bulunmaktadır. Bu gövde üzerinde ilerde sar*mısak dişleri sıralanır. Sarmısak taze iken, bu gövdeden çı*kan yapraklar, uzun bir saptan sonra, yaprak ayası ile son bu*lur. Halk bu yaprak saplarının oluşturduğu kın’a, gövde adı*nı vermektedir. Yaprak kınlarının oluşturduğu gövde çeşit*lere göre 20-50 cm arasında boy alır. Kın gövde uzunluğuna, yaprak uzunluğun da ilave ettiğimizde, bitkinin boyu 50-100 cm’e kadar çıkabi*lir. Kın gövdenin kesiti alt kısmı yuvarlak, üst tarafa doğru basık yuvarlak form alır. (Şekil 4.2).
Kaynak: Genel Sebzecilik Kitabı Prof. Dr. Atila Günay
Yaprak / Botanik Özellikleri / SARMISAK / SEBZECİLİK
Sarmısak uzun, ince yapraklı bir bitkidir (Şekil 4.2). Yapraklar daha çok pırasa yaprağına benzer. Soğan gibi etli ve boru şeklinde değildir. Yapraklar birbiri içinden karşı*lıklı çıkarak oluşur. Böylece sarmısak bitkisinin yaprakları, bir ekseni çevreleyen silindirik helezon yapıdan çok, dik yüzeysel bir gö*rünüm gösterir (Şekil 4.2). Yaprak sapları kapalı bir boru*dur. Bu boru, kın gövdeyi meydana getirir, ilk zaman beyaz veya açık yeşil renktedir. Yapraklar ayası ise açık yeşil, koyu yeşil, grimsi yeşildir. Yapraklar ayası, kın gövdeden belli bir açı altında ayrılır. Nitekim yaprak ayasının, kın gövde ile yap*mış olduğu açı 30-60° arasında olup, 30-40° olanlar dar açılı, 40-50° olanlar orta açılı ve 50-60° olanlar geniş açılı kabul edilir (TÜRKEŞ 1978). Dar açılı tipler taze tüketim için daha uygun*dur. Yaprak ayası geniş V veya kapalı V şeklindedir. Yaprakların alt yüzü mat ve bazen hafif tüylü veya boydan boya çizgilidir. Alt yüzde orta damar çoğu kez belirgindir. Üst yüz, daha parlak ve düz yüzeylidir.
Şekil 4.1. Sarmısak başları ve kökleri
Şekil 4.2. Kın gövde ve yapraklar
Yaprakların sayısı oldukça değişken olup 5 ile 15 adet arasında oynar. Yaprak ayası boyları 25-60 cm uzunlukta, enleri 0,5-2,0 cm genişliktedir. Yaprakları dar ve fazla olan çeşit*ler, çok sayıda ufak dişleri olan küçük başlar meydana getirir. Bu*na karşın yaprak sayısı az ve kalın olan çeşitlerin başları daha büyük ve diş sayısı da azdır.
Kaynak: Genel Sebzecilik Kitabı Prof. Dr. Atila Günay