Tweet
Yetiştirme Tekniği / KUŞKONMAZ / SEBZECİLİK
Kuşkonmaz, tohum ve pençe olmak üzere iki şe*kilde üretilir.
/ Tohumla Üretme / Yetiştirme Tekniği / KUŞKONMAZ / SEBZECİLİK
Kuşkonmazın tohumla üretilmesi soğuk yastıklarda ya*pılır. Soğuk yastıkların hazırlanmasında bahçenin fazla rüz*gar almayan kuytu, bütün gün güneş gören kısmı ve hafif kumlu top*rakları seçilir. Burada, uzunluğu 10 m, genişliği 1,50 m olan tava*lar hazırlanır. Tavalar 20-30 cm derinliğinde güzelce bel*lenir. Metrekareye 50-100 kg yanmış ahır gübresi ve 12 gr N, 12 gr P2O5, 10 gr K2O, 7 gr Ca ve l gr MgO ticaret gübresi atılır. Gübreler 10-15 cm derinliğine çapa ile toprağa karıştırılır. Sonra tavaların üzerleri tırmıkla düzeltilir ve ekim yapılır. Tavaların, tohumların sürmesi sırasında yabancı ottan temizlenmiş olması gerekir. Kuşkonmaz tohumları, geç çimlenerek toprak yüzüne çıktıklarından, tavaları önce ot basar ve bu otlar büyür. Bu büyümüş otlar, sürmekte olan kuşkonmazları örterek, onların büyümelerine engeller. Bu sırada mekanik olarak ot mücadelesi zordur ve zaman alır. En iyisi ot mücadelesinin ilaçla yapılmasıdır. Bunun için, tohum ekimin*den 15-20 gün önce treflan ile tavalar ilaçlanmalıdır. Bu ilaçlama sayesinde, kuş*konmaz tohumları çıkıp, fideler belli bir büyüklüğü alıncaya kadar yabancı ot meydana gelmez. Kuşkonmaz sürgünleri belli bir büyüklüğü aldığında, ot mücadelesi mekanik yolla, elle yolmak ve çepinlerle çapalamak şeklinde yapılabilir. Tavalarda olabildiğince ot bulundurulmamalıdır.
Fideliğin büyüklüğü, yetiştirilmesi düşünülen fide sayısına göre ayarlanır. 20.000 fide yetiştirilmesi istenirse % 20 fazlalık payı eklenir. Bu pay ilerde tutmayan fideler için konur. Böylece fide sayısı
20 000 x 20 = 4 000 adet ve toplam 20 000 + 4 000 = 24 000 adet olmalıdır.
Kuşkonmaz tohumlarının çimlenme değeri % 95, temizliği % 98 ve l kg da ortalama tohum adedi 50 bin’dir. GÜNAY’a (1975) göre, kullanılacak tohum miktarını hesaplarsak:
Tohum miktarı = 24000 / 50000 x 0,98 x 0,95 = 0,446 kg olur.
Bulunan tohum miktarı tarla şartları, iklim, hasat ve haşere durumları dikkate alınarak ayrıca % 20 (0,089 kg) fazlalaştırılır. Yani 0,446 kg’ma, 0,089 kg daha eklenerek 0,535 kg’ma çıkartılır. Tohumluğun 1 kg’ın da 50.000 adet tohum bulunduğundan, 0,535 kg tohumlukta 26.750 adet tohum olur. Tohum ekim aralığı 40x5 cm yapıldığında, bir bitkiye 200 cm2 yer hesaplanır. 26.750 adet tohumdan oluşacak bitkiler için 200 x 26.750 = 5350000 cm2 = 53,5 m2 yer lazımdır. Bir tavamızı 1,50 x 10 = 15 m2 olarak hazırladığımızdan, toplam pençe üretimi için 4 adet tava yapılır. Sıcak bölgelerimizde Mart-Nisan, ılık soğuk bölgelerimizde Nisan-Mayıs aylarında tohumlar tavalar ekilir. Dış ülkelerde tohumlar küçük mibzerlerle, bizde elle dikilir. El ile ekimde, sıra üzeri 5 cm’lik mesafeyi ayarlamak oldukça güçtür. Bunun için, tohumlar sık ekilir ve sonra seyreltme yapılır. Bu takdirde kullanılacak tohum miktarı fazlalaşır. Ekimi muntazam yapmak için 150 cm boy da, 5 cm genişliğinde ve 1,5 cm kalınlığında bir tahtanın üzerine 7’lik matkapla, her 5 cm’de bir, bir delik açılır. Böylece tahta üzerinde 30 adet delik meydana gelir. Bu tahta, ekim tahtası olarak kullanılır. Tavanın 150 cm’lik enine 150 cm’lik tahta konur ve her deliğe bir veya iki tohum atılır. İlk sıra ekimden sonra, ikinci sıra için tahta 40 cm geriye konur ve tekrar ekim yapılır. Böylece bütün ekim işlemi bitirilir. Ekimden sonra tohumların üzeri harçlı toprakla kapatılır, üstü hafif bastırılır ve sulanır. Tohumlar çimlenip, bitkiler toprak yüzüne çıktıktan sonra, yıl sonuna kadar bitkilerin sulama, çapalama v.s. gibi bakım işlemleri yapılarak fidelerin en iyi şekilde büyümesi sağlanır. Sulamada, sık fakat her seferinde az su verilmelidir. Bir sulamada ortalama 10-15 mm su yeterlidir. Kuşkonmaz fideliklerinde kök çürüklüğü (Fusarium) ve pas en fazla görülen hastalıklardır. Sulamanın düzgün yapılması ve fazla su verilmemesi kök çürüklüğünü önler. Çapalama ve ot mücadelesi bu konuda yardımcı tedbirlerdir. Hastalıklara karşı ilaçlı mücadele çoğu kez olumlu sonuç vermeyebilir. Bununla beraber Orthocid ile % 2-3’lük bir ilaçlama mümkündür. Uygulama, ilacın sulama suyuna karıştırılmasıyla yapılır. Pas hastalığına karşı 100 litre suya 200 gr Zineb veya Maneb katarak 2 hafta arayla 5-6 kez ilaçlama yapılmalıdır. Ayrıca kuşkonmaz sineklerine karşı 2-3 haftada bir DDT veya bir insektisit kullanılabilir. Fideler kış başına doğru sararır ve toprak üstü kısmı kurur, istenirse fideler kış başında sökülür. Söküm, kürek veya çatal belle yapılır (çatal bel daha iyidir) ve pençeler dikkatlice çıkartılır. Her fide (pençe) dikkat*lice elden geçirilerek, bir kaç sürgünü olan, pençesi iyi geliş*miş ve pençenin her tarafından muntazam kökleri çıkanlar, ertesi yıl dikim için ayrılır. Bu pençeler sıcaklığı 6-8oC olan bir ki*lerde veya ambarda, nemli kum içinde ilkbaharda yapılacak dikime kadar saklanır. Pençelerin kış başı sökülmesi ve saklanması pahalı bir işlemdir. Çoğu işletmede solmayı müteakip pençeler topraktan çıkartılmaz, kışı olduğu yerde geçirmeleri sağlanır. Fazla soğuk yerde pençelerin donmasını önlemek amacıyla toprağın üzerine yanmamış ahır gübresi sermekte veya hasırla örtmekte fayda vardır. İlkbaharda, pençelerin esas yerlerine dikiminden 1-2 gün önce tarladan sökülmesi ve içlerinden dikilmeye uygun olan pençelerin seçilmesi yapılır. Bazı işletmelerde tohumlar doğrudan doğruya soğuk yastığa ekilmez. Onun yerine, tohumlar önce 5,6 x 30 x 40 cm boyutlarında, içine 1/3 kum, 1/3 toprak, 1/3 yanmış gübre karışımı harç doldurulan tohum kasalarına ekilir. Ocak-Mart aylarında ha*zırlanan kasalara ekim 5 x 5 cm mesafede yapılır. Kasalar, sı*cak yastıklara veya serlere konur. Fideler 1-2 ay burada bırakılır. Soğuklar geçince soğuk yastıklara şaşırtılır. Şaşırt*madan sonra yapılacak bakım işleri yukarıdaki konularda an*latıldığı gibidir. Tohumların birkaçının, ocak şeklinde direkt tarladaki esas yerlerine ekilmesi de olasıdır ve tesisin bu şekilde kurulması daha ekonomiktir. Çıkan bitkilerde en iyi olan birisi bırakılır. Fakat bu az uygulanan bir sistemdir. Çünkü, ileriki yıllarda tohumdan elde olunan bitkilerin yönleri belirlenemediğinden, kuşkonmazlıkta bitki sıraları muntazam olmaz, bakım işleri büyük ölçüde aksar. Bu durum başta yapılan ucuz tohum ekim maliyetini siler süpür, tesisi sonradan daha pahalı ürün elde edilen bir konuma sokar. Pençelerin büyük olması, ilerde kuşkonmazlığın sağlık ve verimli olmasını sağlar. Nitekim Cetvel 5.5’te, HÖSSLİN, MAPPES ve STEİB’ın (1964) Danimarka'da yaptığı araştırma sonuçları, bu konuda örnek verilebilir. Pençeler bir yıllık olunca esas yerlerine dikilir. Pençele*rin birkaç yıl fidelikte bekletildikten sonra kullanılması, ileriki yıllarda verim miktarını düşürür (Cetvel 5.6).
Cetvel 5.5. Dikimde pençe büyüklüğünün verime etkisi
Pençe büyüklüğü % artış
Küçük pençe 70
Orta büyüklükte pençe 101
Büyük pençe 126
Fidelikten alınan pençeler en çabuk şekilde yerine dikil*melidir. Bekletilme sırasında etli köklerin kuruma olasılığı fazlalaşır. Köklerdeki kuruma, pençelerin tutma yüzdesini azaltır ve ileriki yıl*larda verimini düşürür. Topraktan çıkarılan pençelerin kökleri, yanmış gübre ile yapılmış bulamaca batırılırsa, kurumadan daha uzun süre saklanmaları mümkün olur. Bu bulamaca mantari en*feksiyona karşı kökleri korumak için ilaç da ilâve edilebilir.
Cetvel 5.6. Stolz’a göre pençe yaşının verime etkisi
Bitki yaşı 3 yıl sonra 4 yıl sonra 5 yıl sonra
1 yıllık pençe 88 88 100
12 yıllık pençe 77 65 59
Kaynak: Genel Sebzecilik Kitabı Prof. Dr. Atila Günay
Kuşkonmaz, tohum ve pençe olmak üzere iki şe*kilde üretilir.
/ Tohumla Üretme / Yetiştirme Tekniği / KUŞKONMAZ / SEBZECİLİK
Kuşkonmazın tohumla üretilmesi soğuk yastıklarda ya*pılır. Soğuk yastıkların hazırlanmasında bahçenin fazla rüz*gar almayan kuytu, bütün gün güneş gören kısmı ve hafif kumlu top*rakları seçilir. Burada, uzunluğu 10 m, genişliği 1,50 m olan tava*lar hazırlanır. Tavalar 20-30 cm derinliğinde güzelce bel*lenir. Metrekareye 50-100 kg yanmış ahır gübresi ve 12 gr N, 12 gr P2O5, 10 gr K2O, 7 gr Ca ve l gr MgO ticaret gübresi atılır. Gübreler 10-15 cm derinliğine çapa ile toprağa karıştırılır. Sonra tavaların üzerleri tırmıkla düzeltilir ve ekim yapılır. Tavaların, tohumların sürmesi sırasında yabancı ottan temizlenmiş olması gerekir. Kuşkonmaz tohumları, geç çimlenerek toprak yüzüne çıktıklarından, tavaları önce ot basar ve bu otlar büyür. Bu büyümüş otlar, sürmekte olan kuşkonmazları örterek, onların büyümelerine engeller. Bu sırada mekanik olarak ot mücadelesi zordur ve zaman alır. En iyisi ot mücadelesinin ilaçla yapılmasıdır. Bunun için, tohum ekimin*den 15-20 gün önce treflan ile tavalar ilaçlanmalıdır. Bu ilaçlama sayesinde, kuş*konmaz tohumları çıkıp, fideler belli bir büyüklüğü alıncaya kadar yabancı ot meydana gelmez. Kuşkonmaz sürgünleri belli bir büyüklüğü aldığında, ot mücadelesi mekanik yolla, elle yolmak ve çepinlerle çapalamak şeklinde yapılabilir. Tavalarda olabildiğince ot bulundurulmamalıdır.
Fideliğin büyüklüğü, yetiştirilmesi düşünülen fide sayısına göre ayarlanır. 20.000 fide yetiştirilmesi istenirse % 20 fazlalık payı eklenir. Bu pay ilerde tutmayan fideler için konur. Böylece fide sayısı
20 000 x 20 = 4 000 adet ve toplam 20 000 + 4 000 = 24 000 adet olmalıdır.
Kuşkonmaz tohumlarının çimlenme değeri % 95, temizliği % 98 ve l kg da ortalama tohum adedi 50 bin’dir. GÜNAY’a (1975) göre, kullanılacak tohum miktarını hesaplarsak:
Tohum miktarı = 24000 / 50000 x 0,98 x 0,95 = 0,446 kg olur.
Bulunan tohum miktarı tarla şartları, iklim, hasat ve haşere durumları dikkate alınarak ayrıca % 20 (0,089 kg) fazlalaştırılır. Yani 0,446 kg’ma, 0,089 kg daha eklenerek 0,535 kg’ma çıkartılır. Tohumluğun 1 kg’ın da 50.000 adet tohum bulunduğundan, 0,535 kg tohumlukta 26.750 adet tohum olur. Tohum ekim aralığı 40x5 cm yapıldığında, bir bitkiye 200 cm2 yer hesaplanır. 26.750 adet tohumdan oluşacak bitkiler için 200 x 26.750 = 5350000 cm2 = 53,5 m2 yer lazımdır. Bir tavamızı 1,50 x 10 = 15 m2 olarak hazırladığımızdan, toplam pençe üretimi için 4 adet tava yapılır. Sıcak bölgelerimizde Mart-Nisan, ılık soğuk bölgelerimizde Nisan-Mayıs aylarında tohumlar tavalar ekilir. Dış ülkelerde tohumlar küçük mibzerlerle, bizde elle dikilir. El ile ekimde, sıra üzeri 5 cm’lik mesafeyi ayarlamak oldukça güçtür. Bunun için, tohumlar sık ekilir ve sonra seyreltme yapılır. Bu takdirde kullanılacak tohum miktarı fazlalaşır. Ekimi muntazam yapmak için 150 cm boy da, 5 cm genişliğinde ve 1,5 cm kalınlığında bir tahtanın üzerine 7’lik matkapla, her 5 cm’de bir, bir delik açılır. Böylece tahta üzerinde 30 adet delik meydana gelir. Bu tahta, ekim tahtası olarak kullanılır. Tavanın 150 cm’lik enine 150 cm’lik tahta konur ve her deliğe bir veya iki tohum atılır. İlk sıra ekimden sonra, ikinci sıra için tahta 40 cm geriye konur ve tekrar ekim yapılır. Böylece bütün ekim işlemi bitirilir. Ekimden sonra tohumların üzeri harçlı toprakla kapatılır, üstü hafif bastırılır ve sulanır. Tohumlar çimlenip, bitkiler toprak yüzüne çıktıktan sonra, yıl sonuna kadar bitkilerin sulama, çapalama v.s. gibi bakım işlemleri yapılarak fidelerin en iyi şekilde büyümesi sağlanır. Sulamada, sık fakat her seferinde az su verilmelidir. Bir sulamada ortalama 10-15 mm su yeterlidir. Kuşkonmaz fideliklerinde kök çürüklüğü (Fusarium) ve pas en fazla görülen hastalıklardır. Sulamanın düzgün yapılması ve fazla su verilmemesi kök çürüklüğünü önler. Çapalama ve ot mücadelesi bu konuda yardımcı tedbirlerdir. Hastalıklara karşı ilaçlı mücadele çoğu kez olumlu sonuç vermeyebilir. Bununla beraber Orthocid ile % 2-3’lük bir ilaçlama mümkündür. Uygulama, ilacın sulama suyuna karıştırılmasıyla yapılır. Pas hastalığına karşı 100 litre suya 200 gr Zineb veya Maneb katarak 2 hafta arayla 5-6 kez ilaçlama yapılmalıdır. Ayrıca kuşkonmaz sineklerine karşı 2-3 haftada bir DDT veya bir insektisit kullanılabilir. Fideler kış başına doğru sararır ve toprak üstü kısmı kurur, istenirse fideler kış başında sökülür. Söküm, kürek veya çatal belle yapılır (çatal bel daha iyidir) ve pençeler dikkatlice çıkartılır. Her fide (pençe) dikkat*lice elden geçirilerek, bir kaç sürgünü olan, pençesi iyi geliş*miş ve pençenin her tarafından muntazam kökleri çıkanlar, ertesi yıl dikim için ayrılır. Bu pençeler sıcaklığı 6-8oC olan bir ki*lerde veya ambarda, nemli kum içinde ilkbaharda yapılacak dikime kadar saklanır. Pençelerin kış başı sökülmesi ve saklanması pahalı bir işlemdir. Çoğu işletmede solmayı müteakip pençeler topraktan çıkartılmaz, kışı olduğu yerde geçirmeleri sağlanır. Fazla soğuk yerde pençelerin donmasını önlemek amacıyla toprağın üzerine yanmamış ahır gübresi sermekte veya hasırla örtmekte fayda vardır. İlkbaharda, pençelerin esas yerlerine dikiminden 1-2 gün önce tarladan sökülmesi ve içlerinden dikilmeye uygun olan pençelerin seçilmesi yapılır. Bazı işletmelerde tohumlar doğrudan doğruya soğuk yastığa ekilmez. Onun yerine, tohumlar önce 5,6 x 30 x 40 cm boyutlarında, içine 1/3 kum, 1/3 toprak, 1/3 yanmış gübre karışımı harç doldurulan tohum kasalarına ekilir. Ocak-Mart aylarında ha*zırlanan kasalara ekim 5 x 5 cm mesafede yapılır. Kasalar, sı*cak yastıklara veya serlere konur. Fideler 1-2 ay burada bırakılır. Soğuklar geçince soğuk yastıklara şaşırtılır. Şaşırt*madan sonra yapılacak bakım işleri yukarıdaki konularda an*latıldığı gibidir. Tohumların birkaçının, ocak şeklinde direkt tarladaki esas yerlerine ekilmesi de olasıdır ve tesisin bu şekilde kurulması daha ekonomiktir. Çıkan bitkilerde en iyi olan birisi bırakılır. Fakat bu az uygulanan bir sistemdir. Çünkü, ileriki yıllarda tohumdan elde olunan bitkilerin yönleri belirlenemediğinden, kuşkonmazlıkta bitki sıraları muntazam olmaz, bakım işleri büyük ölçüde aksar. Bu durum başta yapılan ucuz tohum ekim maliyetini siler süpür, tesisi sonradan daha pahalı ürün elde edilen bir konuma sokar. Pençelerin büyük olması, ilerde kuşkonmazlığın sağlık ve verimli olmasını sağlar. Nitekim Cetvel 5.5’te, HÖSSLİN, MAPPES ve STEİB’ın (1964) Danimarka'da yaptığı araştırma sonuçları, bu konuda örnek verilebilir. Pençeler bir yıllık olunca esas yerlerine dikilir. Pençele*rin birkaç yıl fidelikte bekletildikten sonra kullanılması, ileriki yıllarda verim miktarını düşürür (Cetvel 5.6).
Cetvel 5.5. Dikimde pençe büyüklüğünün verime etkisi
Pençe büyüklüğü % artış
Küçük pençe 70
Orta büyüklükte pençe 101
Büyük pençe 126
Fidelikten alınan pençeler en çabuk şekilde yerine dikil*melidir. Bekletilme sırasında etli köklerin kuruma olasılığı fazlalaşır. Köklerdeki kuruma, pençelerin tutma yüzdesini azaltır ve ileriki yıl*larda verimini düşürür. Topraktan çıkarılan pençelerin kökleri, yanmış gübre ile yapılmış bulamaca batırılırsa, kurumadan daha uzun süre saklanmaları mümkün olur. Bu bulamaca mantari en*feksiyona karşı kökleri korumak için ilaç da ilâve edilebilir.
Cetvel 5.6. Stolz’a göre pençe yaşının verime etkisi
Bitki yaşı 3 yıl sonra 4 yıl sonra 5 yıl sonra
1 yıllık pençe 88 88 100
12 yıllık pençe 77 65 59
Kaynak: Genel Sebzecilik Kitabı Prof. Dr. Atila Günay